Ruzie over Japans schoolboek loopt hoog op

AMSTERDAM - Zuid-Korea heeft gisteren zijn ambassadeur uit Tokio teruggeroepen om uitdrukking te geven aan het ongenoegen over een Japans geschiedenisboek voor de middelbare school. Dat praat de Japanse annexatie van een groot deel van Azië goed.

Na eerdere protesten had het Japanse ministerie van onderwijs het boek op een fors aantal punten gewijzigd, maar die wijzigingen zijn volgens een groeiend aantal Zuid-Koreaanse en Chinese critici onvoldoende.

In Zuid-Korea, dat van 1910 tot 1945 bezet is geweest door Japan, laaien de emoties hoog op door het boek. Consumentenorganisaties riepen dit weekeinde op tot een boycot van Japanse producten. Bij een manifestatie verbrandden zij Japanse producten. Een Zuid-Koreaanse onderwijsbond heeft aangekondigd dat onderwijzers deze week op alle niveaus hun leerlingen een lesprogramma zullen starten onder de noemer 'Japans verdraaiing van de geschiedenis'. Diverse organisaties zijn bezig met een handtekeningenactie tegen de revisionistische Japanse geschiedschrijving.

Critici verwijten de regering van president Kim Dae-jung dat ze te vriendelijk zou zijn jegens Japan. Kim zorgde voor een doorbraak in de betrekkingen door in 1998 Tokio te bezoeken. Bij die gelegenheid betuigde Japan zijn spijt over het 'ernstige lijden' dat Zuid-Koreanen is aangedaan.

Als reactie hief Zuid-Korea zijn decennia geldende importbeperkingen op Japanse cultuurproducten als boeken en cd's op. Maar met nog slechts een jaar te gaan voor de gemeenschappelijk te organiseren wereldkampioenschappen voetbal zijn de betrekkingen opnieuw op een dieptepunt beland.

Naast de terugtrekking van de ambassadeur heeft de Zuid-Koreaanse regering aangekondigd dat ze vandaag Japan zal aanklagen in Genève, waar de VN-mensenrechtencommissie vergadert over vrouwenrechten. Zuid-Korea zal daar benadrukken dat het gewraakte geschiedenisboek ook zwijgt over het Japanse systeem van legerbordelen, waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog tienduizenden Zuid-Koreaanse meisjes gedwongen werden zich te prostitueren.

In Zuid-Koreaanse ogen kunnen vier van de acht nieuwe geschiedenisboeken, die Japan vanaf april wil invoeren, niet door de beugel. Maar speerpunt van de kritiek is het boek dat is geschreven door auteurs verbonden aan de organisatie Tsukuru-Kai. Deze ultra-nationalistische pressiegroep beoogt Japan te verlossen van zijn 'masochistische' nationale geschiedschrijving. De Tsukuru-Kai probeert het boek op te dringen aan scholen door onderwijzers (die traditioneel in progressieve organisaties zijn georganiseerd) te passeren, en lokale politieke instanties over te halen om het boek te laten opnemen in het curriculum.

De Japanse regering heeft laten weten dat verdere aanpassingen van de tekst uitgesloten zijn. Maar ook in Japan bestaat, onder meer bij historici, weerzin tegen de 'onwetenschappelijke teksten' in het boek.

Zelfs na de gedwongen wijzigingen op last van het Japanse ministerie van onderwijs zouden leerlingen uit de gewraakte lesstof kunnen afleiden dat Japan destijds Korea (en later grote delen van Azië) bezette om te voldoen aan zijn missionaire plicht tot beschaving en om de Aziaten te bevrijden van het westerse koloniale juk.

Het boek zwijgt geheel over de wreedheden door de Japanse bezetters. De auteurs beschrijven prehistorisch Korea als een vazalstaat van Japan, terwijl in de Koreaanse visie de Japanners juist hun beschaving voor een groot deel te danken hebben aan de contacten met Korea.

De woede beperkt zich niet tot Zuid-Korea. Ook China loopt te hoop tegen het boek, dat een eufemistische omschrijving geeft van de zogeheten verkrachting van Nanking, waarbij Japanse militairen honderdduizenden Chinese burgers over de kling joegen. De auteurs spreken van een 'incident' tijdens de bezetting van de stad, waarbij 'vele doden' vielen.

Vandaag voert een hoge Chinese functionaris in Seoul overleg met de Zuid-Koreaanse president Kim Dae-jung. Een Zuid-Koreaanse regeringsfunctionaris sprak gisteren in de krant Korean Herald tegen dat de Zuid-Koreaanse en de Chinese regering samen ten strijde zullen trekken tegen de publicatie van het Japanse boek. Maar parlementariërs uit Zuid- en Noord-Korea en China hebben vorige week tijdens een bijeenkomst in Cuba afgesproken hun acties te coördineren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden