Ruzie in het vakantiehuis

Mark Haddon legt verwarring van het moderne familieleven bloot

De bestsellerauteur omzeilt de clichés van het familiedrama en munt uit in de portretten van kinderen

Voormalig kinderboekenschrijver Mark Haddon verwierf in 2006 internationale bekendheid met 'Het wonderlijke voorval met de hond in de nacht', geschreven vanuit het perspectief van de vijftienjarige Christopher, die aan het syndroom van Asperger lijdt. Met zijn kinderlijke verteller, die veel van wiskunde snapt maar weinig van mensen, wist de schrijver een groot lezerspubliek te veroveren.

Haddon kreeg zelfs talloze uitnodigingen om lezingen te geven over autisme maar sloeg die af omdat hij niet deskundig was. In een interview grapte hij dat asperger eigenlijk een uiterste vorm van mannelijkheid is.

Iets van die overtuiging vind je terug in zijn derde roman 'Het rode huis', waarin Haddon acht verschillende vertellers opvoert, vier volwassenen en vier kinderen. De kloof tussen wat er in deze mensen omgaat en wat ze zeggen en doen is immens. Hun gevoelsleven wordt daardoor wel heel moeilijk te peilen: een tragische, niet eens alleen mannelijke, meer algemeen menselijke conditie.

Twee gezinnen, van een broer en diens zus, brengen samen een week door in boekendorp Hay-on-Wye, in de pittoreske Engelse countryside op de grens van Wales: "De dalen uitgediept door gletsjers met hun meegevoerde bergpuin. Upper Blaen, Firs Farm, Olchon Court. Wegen en voetpaden die nog net zo liepen als in de Middeleeuwen."

Het rode huis waar ze verblijven, ligt naast "akkers die halverwege de heuvel ophielden en overgingen in doornstruiken en varens en losse steentjes". Het perfecte decor voor zo'n familieverhaal waarin de verzamelde verwanten afstevenen op een grote kladderadatsch, denk aan de recente roman 'Blindgangers' van Joke Hermsen.

Jarenlang hebben ze elkaar niet gezien en nu heeft Richard, een welvarend arts, zijn zus Angela en haar gezin uitgenodigd een week van de vakantie bij hen te logeren. Echt goed gaat het niet met ze. Richard tobt met een mogelijke rechtszaak rondom een medische fout, eetverslaafde Angela verkeert in een door de anderen nog niet onderkende zware midlifedepressie. Haar man Dominic, een nietsnut die druk is met de sms'jes van zijn opdringerige minnares, ziet onverschillig toe hoe ze zich afzondert.

Het echtpaar neemt drie kinderen mee, de dwangmatig masturberende zeventienjarige Alex, de onlangs religieus geworden vijftienjarige Daisy, en de achtjarige Benjy, die net de dood heeft ontdekt en doormaalt over zombies en enge ziektes. Alex zet zijn zinnen op de manipulatieve Melissa, Richards sexy stiefdochter, die anderen treitert omdat ze niet weet wat ze met zichzelf aan moet. En ook Daisy ontkomt niet aan deze fatale Melissa: "Die had iets magnetisch, de mogelijkheid van een innerlijke zachtheid, de uitdaging om die lagen weg te halen."

De acht vertellers komen afwisselend aan het woord, soms wel drie op een bladzijde, ook nog eens afgewisseld met fragmenten uit de romans die ze lezen (Dracula, Ian McEwan), cd's die ze luisteren, reclameteksten die ze oppikken, sms'jes die aanwaaien: de ruis van het moderne leven die zelfs het rurale Wales tot een dichtbevolkt gebied maakt.

Die stemmendrukte zorgt ervoor dat het even duurt voor de roman je in zijn greep krijgt. Maar Haddon observeert scherp en subtiel. Hij weet zelfs de waanbeelden van Angela invoelbaar te maken, die alsnog haar verstand dreigt te verliezen om een miskraam van achttien jaar geleden. Het krachtigst klinken de stemmen van de kinderen. De ontroerende Daisy die zich tegen het verzet van haar ouders in op het geloof heeft gestort, en nu onder ogen leert zien dat dat een vlucht is voor dieper liggende seksuele onzekerheden. De obsessieve Alex, die zijn vader confronteert met zijn falen, maar huivert onder die nieuwe verantwoordelijkheid: "Hij is de havenmond nu uit en voelt de machtige deining van de oceaan."

Lang lijkt Haddon af te stevenen op de louterende ruzie, de clichéclimax in dit soort familieromans. Er worden namelijk bondgenootschappen gesloten, bekentenissen afgelegd en zielelevens geopenbaard. Maar de kracht van 'Het rode huis' is juist dat Haddon die innerlijke omwentelingen weinig bestendig laat zijn. Verwantschap blijft op drijfzand gebouwd, soms is het niet meer dan een moment van inzicht en medeleven, waarna de familieleden weer in het oude gedrag vervallen.

Mark Haddon: Het rode huis(The Red House) Vertaald door Harry Pallemans. Atlas/Contact, Amsterdam; 272 blz. € 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden