Levenslessen

Ruud Gullit: Als je anders bent, moet je beter zijn

Beeld Merlijn Doomernik

Ruud Gullit (54) was een van 's werelds bekendste voetballers. Hij vierde grote triomfen met AC Milan en Oranje. Assistent-bondscoach werd hij niet, zo bleek vorige maand, wel voetbalanalist bij Ziggo Sport. 'Mijn levenspad is zigzaggend.'

Les 1: Laat zien hoe goed je bent
"Mijn moeder is net 77 worden. Ze is heel nuchter, terwijl ik best een spiritueel mens ben. Komt meer van mijn vaders kant. Net als het afgaan op mijn gevoel. Ik uitte me via het voetbal. Op het veld volgde ik mijn intuïtie. Daar ontdekte ik wie ik was. En ik zag er natuurlijk ook anders uit dan de rest. Als je opvalt, moet je wel beter spelen dan de rest. Ik deed ook meer mijn best dan de anderen.

Natuurlijk heb ik ook wel eens last van racisme gehad, maar ik sprak daar nooit veel over. Ik dacht: maak ik racisme persoonlijk of put ik er kracht uit? Ik wist dus dat ik anders was en ben gaan laten zien hoe goed ik was. Dat kan ook, hè? Die rasta's die ik in de jaren tachtig had, waren geen bewuste uiting van dat donkere bewustzijn. Ik had gewoon zo'n ragebolletje en daar kun je niet veel mee, ha! Ik heb ook nog een keer curly-kit gehad. Ken je dat? Van die vette pijpekrulletjes, haha. Zat een vet in jongen! Als ik op een kussen lag, zat dat helemaal onder.

Ik had als jongetje overigens geen idee hoever ik zou komen. Toen ik veertien was en geselecteerd voor het Nederlands jeugdteam begon ik wel te denken: ik kom mee met jongens die voor profteams spelen."

In de wekelijkse rubriek 'Levenslessen' vertellen bekende en minder bekende Nederlands over de dingen die zij in het leven geleerd hebben.

Les 2: Koester de kromming
"Mensen zijn heel vriendelijk voor mij. Dat is altijd zo geweest. Mensen willen graag weten hoe ik in het leven sta. Want ze horen van alles over Ruud Gullit, en dan zeggen ze tegen mij: 'Hoe ga jij daarmee om? En: hoe dóe jij dat?' En dan leggen ze - whoem! - hun hele pakket aan problemen bij mij neer. Meteen! Op de een of andere manier gebeurt dat. Ik zeg nooit wat ze moeten doen, maar ik vraag wel: 'Welke kant wil je op?' En dan laat ik ze het zelf zeggen. Soms, als je naar links wilt, maar het lukt niet, moet je niet blijven hangen en denken: oh het lukt niet en ik ben zo zielig, nee. Dan moet je naar rechts gaan. Of rechtdoor. Mensen willen zo min mogelijk krommingen in hun leven, maar het levenspad is zigzaggend. Dus: koester die kromming. Wees blij met dat negatieve, want dat maakt je de persoon die je bent. Als het alleen maar goed met je gaat, heb je helemaal niet door wat er om je heen gebeurt."

Les3: Laat ze schreeuwen
"Ik zeg nooit wat over die scheidingen en die verhalen over mijn kinderen. Ik ben er wel telkens heel goed uitgekomen, vind ik.

Ik ben niet gewond. Dat weten mensen niet, want het is altijd de andere kant die schreeuwt. En die moet je dus laten schreeuwen. Zo doe ik dat. Dus dan ga ik rustig achterover zitten. Stilzitten. Dat heb ik geleerd. Als je geschoren wordt moet je stilzitten. Dan heb je tijd om na te denken en de volgende dag is die krant oudpapier.

Je moet altijd rustig blijven. Juist in het belang van de kinderen. Soms heb je geen invloed op de nieuwe vriend van een ex. Of op je kinderen, omdat ze niet bij je zijn, maar bij hun moeder. Dan is er soms ook iemand anders die dus in aanraking komt met jouw kinderen. Maar als je rustig blijft, komen ze wel weer naar je toe. Maxim, de jongste, woont nu sinds een jaar of vier bij mij. Ik ben nog wel veel op pad, maar veel minder dan vroeger. Ik kan natuurlijk wel een trainersjob in het buitenland nemen, maar dat doe ik niet. Daardoor ben ik nu écht een vader. Het maakt mij ontzettend trots hoe Max nu is. Hij gaat zo goed op school. Ik ben zo blij met zijn ontwikkeling."

Les 4: Begin achterin
"Voetbal is net als een huis bouwen. Je begint niet eerst met het dak, maar met de fundering, de organisatie. En dan ga je uitbouwen, naar de aanval. Dat fundament begint achterin. Dat heb ik niet bedacht, maar geleerd van meneer Michels (bondscoach Rinus Michels, NB) en die is toch behoorlijk succesvol geweest. Ik schrijf dat ook in mijn boek 'Kijken naar voetbal'. Je kunt niet beginnen te denken: we hebben de bal en wat gaan we de hele tijd doen met die bal? Want wat als je hem niet hebt? Wat ga je dan doen? Dat zie je de hele tijd bij Nederlandse ploegen.

Neem die Cruijff-filosofie. Aanvallend voetbal spelen. Oké. Wie kocht Cruijff toen hij bij Ajax trainer werd? Jan Wouters? Ja. Wie nog meer? Danny Blind. Juist. En? Ronald Spelbos. Alle drie goed. Twee verdedigend ingestelde spelers en één aanvallend ingestelde verdediger. Waar is die filosofie nu dan? Je moet het fún-dá-mént goed hebben. Dus je gaat geen spitsen kopen! Begin achterin."

Beeld Merlijn Doomernik

Les 5: Zorg dat je niet in gevaar komt
"In Italië ging het alleen maar om winnen. Toen ik net bij AC Milan speelde, stonden we een keer met 1-0 voor. En ik ging door: lastig zijn, jagen, de bal afpakken, nog een goal maken. Schreeuwde die coach langs de lijn: 'Neeeeee! Terug! Terug!' Na de wedstrijd zei ik: 'Ja, maar als je de tegenstander in je bek hebt, moet je harder doorbijten, de 2-0 maken, de 3-0.'

In Italië leerde ik daar genuanceerder over te denken. Als de tegenstander zwak is, moet je er meteen overheen. Is de tegenstander bijna net zo goed als jij, dan moet je een tussenweg vinden bij 1-0. Zorgen dat je niet in gevaar komt. Want je weet: in Italië krijgen ze één kans en die ligt er dan ook gelijk in. Bij Milan vonden we een tussenweg tussen de verdedigende Italiaanse cultuur en de aanvallende Hollandse school. En daarom wonnen we zoveel!"

Les 6: Wees nederig
"Voordat ik naar AC Milan ging, kwam ik wel eens op de radio bij de Vara. Programma's over de anti-apartheidsbeweging, Steve Biko, Free Nelson Mandela. Ik ontmoette in die periode anti-apartheidsactivist Sam Ramsamy. Hij zei me: 'Ruud, één ding: iedereen zal je vragen voor allerlei dingen. Niet doen. Het enige wat je moet doen, is heel goed voetballen.' Dat heb ik gedaan.

Ik ben heel trots dat ik Nelson Mandela heb mogen meemaken. Hij had een bijzonder aura om zich heen. Heel bijzonder. Op Robbeneiland sprak ik later eens een medegevangene van hem. Die man zei: 'We hoorden dat jij in 1987 die Gouden Bal aan hem opdroeg toen hij hier nog bij ons zat. Er ging hier toen door de hele gevangenis een ongelooflijk gejuich op.' Weet je? Het is zo gek dat je iets zegt wat zoveel impact heeft op zoveel mensen. Niet te bevatten.

Van Mandela leerde ik dat je nederig moet zijn, ook tegenover je vijanden. Je moet blijven opletten, maar maak niet nog meer vijanden. Toen hij president was, zei hij tegen mij: 'Nu heb ik allemaal vrienden, maar jij was mijn vriend toen ik in de gevangenis zat.' Er ging echt een schok door mij heen toen hij dat zei. Nu krijg ik er weer kippevel van. Het sloeg in als bliksem."

Les 7: Luister naar reggae
"Ik zat in die periode ook in de reggae. Ik had een keer Bob Marley op de radio gehoord en was verkocht. Reggae zette me aan het nadenken over wat er aan de hand was in de wereld. Het gaf mij inzicht in het leven. Het waren filosofische teksten als: You can fool some people some time, but you can't fool all the people all the time. Ik ben lang geleden een keer in Jamaica geweest, vanwege de muziek ook. Arm land. Dan ga je begrijpen waar die teksten over gaan. Ik luister er nog steeds naar. Naar Aswad, Jah Cure, Christo-pher Martin, Morgan Heritage en Bob Marley natuurlijk. Mijn kinderen lachen erom."

Les 8: Gebruik je intuïtie
"Ik gebruikte mijn intuïtie volop in mijn sport, maar niet in mijn dagelijks leven. Daar liet ik alles op z'n beloop gaan, terwijl ik wel overal signalen kreeg: Ruud! Let nou op! En ik zei: Pffft, rustig aan, komt wel allemaal goed. Ik ben inderdaad heel extravert en sport is voor mij een uitlaatklep. Je mag kwaad worden! Je mag vrolijk zijn! Je mag huilen! Je mag alles!

Nu gebruik ik die intuïtie ook in het dagelijks leven. Die verandering is een jaar of vier jaar geleden ingezet. Ik sliep heel lang onregelmatig, werd elke nacht wakker om een uur of vier en dan ging ik beneden op de bank liggen tv-kijken en dan viel ik weer in slaap.

Totdat ik iemand tegenkwam die zei: je moet eens goed onthouden waarom jij steeds wakker wordt. Ik werd vervolgens wakker met sleutels. Ja, echt! Er lagen daar sleutels, meer hoef je niet te weten. En die sleutels heb ik opgepakt.

Toen? Wat die sleutels mij vertelden, houd ik voor mezelf, dat is privé. Maar daar is het begonnen. Toen gingen mijn voelsprieten aan. Er openden zich opeens ongelooflijk veel inzichten. Meer mag je niet weten. Ik zie nu meer dingen om me heen, en ik laat mijn gevoel meer spreken. Mijn gevoel zegt iets en dan ga ik daarop door. Ik doe niet meer iets waarvan ik voel: nee. Dat deed ik wel vaak. Ik vertrouwde mensen op hun woord. Nu niet meer. Nu denk ik: wacht even. Als mijn antennes rinkelen, wil ik kwesties nu opgelost hebben. Niet mogelijk? Dan doe ik het niet. Zo bedankte ik er ook voor om assistent-bondscoach te worden.

Ik heb de zaken beter onder controle. Dan kun je ook meer van het leven genieten. Ik weet nu vooral wat ik niet wil. Dat begon met die sleutels op de trap. Een openbaring was het."

Ruud Gullit
Ruud Gullit werd op 1 september 1962 geboren als Rudi Dil, zoon van de Amsterdamse Ria Dil en de Surinamer George Gullit. Hij woonde bij zijn moeder, de buitenvrouw van zijn vader.

In 1979 debuteerde Gullit als profvoetballer bij HFC Haarlem en kwam via Feyenoord en PSV in 1987 terecht bij AC Milan. De Gouden Bal die Gullit in 1987 kreeg, droeg hij op aan Nelson Mandela. In 1988 won het Nederlands elftal met Gullit als aanvoerder de Europese titel en in 1996 was Gullit speler/coach van Chelsea en de eerste buitenlandse coach die in Engeland 'de beker won', de FA Cup.

Gullit is nu vooral actief als voetbalanalist op tv. Gullit is drie keer gescheiden en heeft zes kinderen. Onlangs verscheen zijn boek 'Kijken naar voetbal' Ambo/Anthos, € 19,88.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden