'Rutte zegt hetzelfde als Blok, alleen beschaafder'

null Beeld ANP
Beeld ANP

Lomp, onbegrijpelijk en verschrikkelijk. De oordelen over de uitlatingen van minister Blok logen er niet om. De minister heeft zijn ‘te scherpe bewoordingen’ al betreurd. Maar gaat hij er last van krijgen in zijn werk als minister van buitenlandse zaken, de aanvoerder van het leger Nederlandse diplomaten­­?

Wendelmoet Boersema

Blok etaleerde zijn ongeloof in het maken van centrale, Europese afspraken over het verdelen van vluchtelingen, omdat Oost-Europese lidstaten hier nooit mee akkoord zouden gaan. “Nooit doen”, zegt Marie De Somer, expert Europese migratie en diversiteit bij het European Policy Centre in Brussel, de denktank onder leiding van oud-EU-president Herman Van Rompuy. “Dat verhardt de posities en zal het onderling vertrouwen in Europa niet vooruithelpen.”

Bloks verwijzing naar het gewelddadige racisme in de straten van Praag en Warschau noemt De Somer verschrikkelijk, maar ze geeft ook toe dat ze Bloks citaten – die wel Reuters, The New York Times en vele andere internationale media haalden – nog niet had opgemerkt in Belgische media. “In België hebben we soortgelijke ophef gehad toen onze staatssecretaris van migratie keihard zei: ‘Dublin is dood’. En je ziet deze verharding overal in Europa.”

Los daarvan erkent De Somer dat Blok deels gelijk heeft: de afspraken over een eerlijke verdeling van migranten in Europa liggen heel moeilijk. “De Dublin-discussie zit muurvast, en dat verandert niet nu Oostenrijk voorzitter is.” Bij de laatste EU-top in juni ging het vooral over opvangcentra buiten de EU, over strengere bewaking van de buitengrenzen en over vrijwillige centra binnen de lidstaten.

Een echt akkoord kwam er niet, de hete aardappelen werden doorgeschoven. “Maar dat kan niet voor altijd”, zegt De Somer. “Zelfs als migranten buiten Europa een procedure doorlopen, waar stuur je dan de mensen die wel mogen blijven heen? Het is irreëel om te denken dat er nooit meer over verdeling gesproken hoeft te worden.”

In toekomstige onderhandelingen op Europees niveau zal Bloks uitspraak de Nederlandse positie niet schaden, stelt Rob de Wijk, hoogleraar internationale relaties en veiligheid in Leiden en columnist van deze krant. “Welnee, op dit punt zegt de minister gewoon hoe het ervoor staat. Rutte zegt hetzelfde, alleen beschaafder. Het opvallendst vind ik de toon waarop Blok zich uitlaat, die zagen we al in andere landen. Dit is het nieuwe normaal, de basis van het huidige Europese beleid.”

In de wereld

Dat hij Suriname een ‘failed state’ heeft genoemd, is verreweg de schadelijkste uitlating, aldus De Wijk. Tussen Nederland en Suriname is de officiële band niet goed te noemen, maar deze schoffering maakt de diplomatieke relatie “nog slechter”.

Dat Blok de etnische opdeling als oorzaak van het falen noemt, getuigt niet van veel historisch inzicht, net als zijn opmerkingen over hutu’s en tutsi’s en sjiieten en soennieten, vindt De Wijk. “Maar daar is ook al zoveel over gezegd, ik heb weinig zin om erop te wijzen dat deze etnische of religieuze verschillen vooral politiek worden uitgebuit. De vraag is of het morgen invloed heeft op zijn werk. Ik denk het niet. Het gaat daar het ene oor in, het andere uit. Nu iets lulligs over Rusland zeggen, dat zou pas aankomen.”

Lees ook:

De uitglijder van Blok laat zien hoe het integratiedebat is opgeschoven

Veertien jaar geleden noemde de huidige minister Blok als voorzitter van een Kamercommissie de integratie nog grotendeels geslaagd. Hoe kon hij zó van gedachten veranderen?

Stevo Akkerman gelooft niet dat Blok zijn woorden echt heeft teruggenomen

"Een Nederlandse minister die bij apartheid in de buurt komt, kan beter wegwezen"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden