Rutte struikelt van succes naar succes

Rutte lijkt vaak een goudhaantje, in werkelijkheid struikelt hij al jaren van succes naar succes en blijft maar nauwelijks op de been.Beeld anp

Niet alleen zijn achterban, ook sommige VVD-prominenten twijfelen nu openlijk aan zijn veerkracht. Mark Rutte heeft meer tegenslag gekend, maar nooit waren de tegenkrachten zo sterk.

De ongelukkig start van zijn tweede kabinet valt premier Rutte rauw op het dak. Zijn geloofwaardigheid onder de VVD-kiezers is zwaar aangetast, na tien jaar Haagse politiek begint het liberale wonderkind dan toch te slijten.

Een slecht begin van zijn droomkabinet, waarmee hij de volle periode van vier jaar aan de slag wil, maar dat zich de afgelopen weken al bijna verslikte in de kwestie van het nu bijgestelde zorgverzekeringsplan. Aan de andere kant is hij wel gewend dat grote nieuwe stappen in zijn politieke carrière gepaard gaan met rumoer en ongemak.

Ga maar na: staatssecretaris Mark Rutte besluit zich in 2006 kandidaat te stellen in de eerste vrije verkiezing onder de VVD-leden voor het lijsttrekkerschap en denkt dat makkelijk te winnen. Totdat Rita Verdonk zich ook kandidaat stelt. Met de hakken over de sloot wordt hij toch nog partijleider, maar houdt langdurig last van de populaire Verdonk, totdat zij in 2007 met forse ruzie uit de partij wordt gezet.

Intussen verliest de VVD de Tweede Kamerverkiezingen onder zijn eerste lijsttrekkerschap. Zijn succes in 2010, als de VVD de grootste partij wordt, maakt hem de eerste liberale premier sinds 1918. Wel van een ongelukkig minderheidskabinet met gedoogsteun van de PVV. En dan nu is er weer een tegenvaller. Zijn eerste echte kabinet met de PvdA raakt al beschadigd voordat het goed en wel is begonnen.

Rutte lijkt vaak een goudhaantje, in werkelijkheid struikelt hij al jaren van succes naar succes en blijft maar nauwelijks op de been.

In de VVD-top wordt wisselend gedacht over zijn veerkracht. "Ik denk dat Rutte, gelet op zijn kwaliteiten, dit kan herstellen", zei de voormalige partijleider Ed Nijpels deze week. Maar een oud-minister, die anoniem wil blijven, is ondanks de correctie van het zorgverzekeringsplan somber over het gezag waarmee de premier nu gaat regeren. "Dat komt niet meer goed", oordeelt deze VVD-prominent.

Bij voor- en tegenstanders in Den Haag van het nieuwe kabinet luidt het oordeel dat Rutte en zijn secondanten te haastig resultaten hebben willen bereiken aan de formatietafel. In de beslotenheid van de Stadhouderskamer beseften de twee VVD-onderhandelaars niet hoeveel emoties er buiten de deur konden ontstaan over deze nivellering en ingrijpende stelselwijziging bij de ziektekostenverzekering. Omdat er geen contact was met de leden van de VVD-fractie kon daar niemand tijdig alarm slaan.

Mark Rutte had nu eenmaal haast, op weg naar zijn tweede kabinet. Geen tijd vermorsen. Niet doorschuiven, maar aanpakken, zoals de VVD-verkiezingsleus luidde.

Dat hij zo snel doorpakte met de grote tegenstander de PvdA is tekenend voor deze liberaal, die nooit veel aandacht besteedde aan zijn ideologisch kompas. Net zo soepel als hij met PVV in zee ging, deed hij dit keer zaken met Diederik Samsom. 'Een man zonder voetstappen', is Rutte weleens genoemd. Hij laat geen ideologisch spoor achter, hij neemt de dingen zoals ze zijn. Pragmatisch, soms opportunistisch. Hij was in zijn loopbaan een linksige sociaal-liberaal, op andere momenten speelde hij de harde rechtse kaart. Rutte kwam altijd weg met zijn kleurloosheid, waarbij hij wel steeds op één ding hamerde: werken moet lonen.

Nu is hij echter gevoelig op de tenen gaan staan van die hardwerkende Nederlanders. De steun binnen de partij zal de slijtende partijleider-premier gewoon houden, ze zijn niet gek in de VVD. Vanuit het Torentje zal Rutte het vertrouwen moeten terugwinnen van de weglopende teleurgestelde traditionele VVD-kiezer. Zelfs daar doet hij laconiek over. "De VVD is niet alleen op aarde om electorale successen te halen, maar ook om het land goed te besturen", zei hij terwijl de crisis rond zijn partij losbarstte.

m.m.v. Jurre Plantinga en Ingrid Weel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden