Rutte staat alleen in pleidooi voor een zuiniger EU

Premier Mark RutteBeeld ANP

Regeringsleiders openen vandaag het debat over de Europese begroting. Nederland zet de hakken in het zand. De vraag is hoe lang dat houdbaar is.

Wie vandaag nietsvermoedend binnenwandelt bij de Europese top in Brussel, zou kunnen denken dat dit de jaarvergadering is van een vereniging van huiseigenaren. Agendapunt 1: benoemingsprocedure nieuwe voorzitter van ons dagelijks bestuur. Koffiepauze. Tweede agendapunt: onze toekomstige begroting. Tot slot: de rondvraag.

Is deze (informele) top de saaiste in jaren? Dat is ook weer overdreven. De institutionele onderwerpen waarover de 27 regeringsleiders spreken, beïnvloeden het dagelijks leven van (na de Brexit) zo'n 450 miljoen EU-burgers.

Dat geldt misschien minder voor de vraag hoe de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie moet worden gekozen, maar de discussies over de 'megalomane begroting' van de EU, zoals De Telegraaf die deze week noemde (we hebben het over ongeveer 1 procent van de opgetelde nationale inkomens) raken bij die burgers gevoelige snaren.

De Britse premier Theresa May is er niet bij, want alle kwesties zijn post-Brexit. De nieuwe begrotingsperiode, die waarschijnlijk weer zeven jaar gaat duren, begint in 2021.

Open deur

Over een paar dingen zijn de EU-landen het eens: we zullen meer energie en geld moeten steken in de grootste uitdagingen voor Europa, bijna allemaal grensoverschrijdend. Het gaat dan onder meer over de strijd tegen klimaatverandering, het voorkomen van terroristische aanslagen, de versteviging van de buitengrenzen, een voorspelbaar, handhaafbaar en solidair asiel- en migratiebeleid, veiligheid en defensie, en over onderwijs en innovatie. Dat de interne markt voor verbetering vatbaar is, is een open deur.

Ook Nederland vindt aandacht en extra geld voor die thema's terecht. De meningsverschillen gaan over de ouderwetse manier van Europees begroten. Moet er nog steeds zoveel geld naar landbouwsubsidies? Hoe effectief zijn de structuurfondsen voor de arme regio's? Moeten we niet eens voorwaarden stellen aan EU-subsidies? Dat de kraan bijvoorbeeld dicht gaat als een land rechtsstaatbeginselen schendt?

Verwacht vandaag geen antwoorden op die vragen. De regeringsleiders mogen hun eerste zegje doen over hun politieke prioriteiten en over de omvang van de EU-begroting. Het is de eerste ronde in een politieke touwtrekmarathon die zal duren tot na de Europese verkiezingen, in mei volgend jaar.

Hoewel het debat nog in de kinderschoenen staat, baarde Nederland vorige week opzien door een zogeheten 'position paper' te verspreiden met buitengewoon klare taal. 'Nederland kan geen toename aanvaarden in zijn bruto-bijdrage aan de EU-begroting', staat er. En: 'Nieuwe prioriteiten zullen moeten worden gefinancierd vanuit besparingen op bestaande programma's'. Heel veel dieper kun je hakken niet in het zand zetten.

"Deze top is niet het moment om hakken in het zand te zetten", zegt een hoge EU-funtionaris daarover.

Traditionele bondgenoten van Nederland in begrotingsdiscussies zijn andere netto-betalers als Denemarken, Oostenrijk en Zweden. Maar in dat gezelschap draagt Nederland wel verreweg de hoogste hakken.

Dat de netto-ontvangers aan met name de oostkant van de EU in het andere kamp zitten, ligt voor de hand. Het interessantst is de opstelling van Frankrijk en vooral Duitsland, in absolute zin Europees kampioen EU-afdrachten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Ontvangsten minus betalingen van EU-lidstaten. Wie betaalt het meest en wie krijgt het meeste terug?Beeld Trouw/CBS

Het Duitse regeerakkoord straalt de bereidheid uit nóg meer aan de EU bij te dragen, een breuk met een wat voorzichtiger verleden. Maar de tekst blijft vaag en de nieuwe regering is er nog steeds niet. Volgens een EU-diplomaat heeft de Duitse delegatie in Brussel nog geen enkel enthousiasme laten blijken over een hogere EU-begroting, laat staan over een hogere Duitse bijdrage daaraan.

Die Berlijnse wispelturigheid zou de Nederlandse regering moed kunnen geven. Misschien staat Den Haag straks toch niet helemaal alleen, muurvast in het zand.

Rutte: Nederland kan extra geld EU niet blokkeren

Nederland wil niet extra bijdragen aan de Europese begroting, maar premier Mark Rutte kon gisteren in de Tweede Kamer niet uitsluiten dat uiteindelijk de Europese landen gezamenlijk besluiten dat elke lidstaat meer moet betalen.

Vandaag beginnen de Europese regeringsleiders in Brussel met de voorbereidingen voor nieuwe afspraken over de begroting van de Unie voor de komende jaren. Die dreigt volgens de Europese Commissie grote tekorten te vertonen. Verklaring: het wegvallen van de Britse bijdrage (netto 12 miljard euro) en nieuwe taken voor Brussel bij terrorismebestrijding, bewaking van EU-buitengrenzen en veiligheid. Dat geld moet er wat Nederland betreft komen door vooral te bezuinigen op Europese subsidiefondsen en de landbouwuitgaven (alleen het CDA wil die laatste post ongemoeid laten).

Nederland komt met dat standpunt echter steeds meer alleen te staan en premier Rutte kon dus gisteren niet uitsluiten dat er uiteindelijk meer geld naar Brussel zal gaan. Oppositiefracties wilden een stap verder gaan. Zij bepleitten juist verhoging van het EU-budget, maar hun moties haalden het in de Tweede Kamer niet.

Lees ook:

De premier vervalt volgens D66 in een oude fout als hij bij voorbaat beweert dat de EU er geen cent bij krijgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden