Opinie

Rutte, Roemer, waar is de visie?

Rutte en Roemer: gedreven door stemmenwinst.Beeld ANP

Rutte oogt als een optimistische student, Roemer communiceert sterk. Maar ze moeten meer bieden, want Nederland kampt met grote problemen.

Elk probleem vraagt om zijn eigen leiderschap. Bij simpele problemen hoort operationeel management (het vuilnis moet worden opgehaald). Bij beheersproblemen hoort gewoon management (de begroting moet in evenwicht zijn). En bij complexe problemen is politiek leiderschap gewenst (hoe lossen wij de economische crisis op?). Dit onderscheid kan goed werken om de politieke situatie in Nederland te duiden.

Ons land kampt al enige tijd met complexe problemen: de economische crisis, de klimaatcrisis, de problemen in de zorg. Over deze problemen bestaat nog geen wetenschappelijke duidelijkheid (wat is er precies aan de hand?). Mede daardoor is er nog geen sprake van politieke consensus (waar moet het heen?). En daardoor ontstaat onzekerheid.

Die onzekerheid vertaalt zich in de versplintering van het partijpolitieke landschap: er doen bij deze verkiezingen 21 partijen mee. Niemand weet echter een antwoord te formuleren op de complexe problemen, waardoor er een roep naar leiderschap ontstaat. De oplossing van grote urgente problemen vereist politiek leiderschap, geen kibbelende politici.

Kunnen wij op basis van het eerste verkiezingsdebat van deze week iets zeggen over de stand van het politiek leiderschap in ons land? Wat opviel bij het eerste debat was dat het zo moeizaam op gang kwam. Eerst werden vakantiekiekjes gepresenteerd en werd de deelnemers gevraagd naar inspirerende gebeurtenissen of wie hun politieke helden zijn.

Wat opviel was de enorme afstand tussen de voorbeelden die de lijsttrekkers noemden en het eigen debatgedrag tijdens de uitzending. Dat gedrag kwam niet overeen met de grote woorden van de inspirerende voorbeelden. De afstand tussen Mandela en de gemiddelde Nederlandse politicus is nogal groot: naar omstandigheden, naar daden en woorden.

Veel stellingen die door de lijsttrekkers werden gedebiteerd, vallen onder de noemer operationeel en gewoon management. Daarom was het debat wel beschaafd, maar ook saai en weinig inspirerend.

Het eerste verkiezingsdebat is misschien niet helemaal geschikt om uitspraken te doen over het actuele politieke leiderschap, omdat Wilders, Rutte en Roemer niet aanwezig waren. Rutte en Roemer zijn, naar het schijnt, in een tweestrijd verwikkeld.

Kunnen wij iets zeggen over het leiderschap van beide heren? Rutte weet beleidsinhoudelijk niet altijd het naadje van de kous en is weleens 50 miljard euro kwijt. Maar dit manco weet hij te overwinnen door zijn onvoorstelbare optimisme. Als zijn kelder onderloopt, weet hij nog altijd de knakworstjes op te duiken en is het volk enthousiast. Rutte straalt vrolijkheid uit en is nog altijd een beetje een Leidse student.

Van Roemer wordt ook gezegd dat hij beleidsinhoudelijk niet alles beheerst. Maar ook Roemer is sterk in de communicatie. Zijn boodschap is ook optimistisch, zeker voor zijn achterban, maar wat betreft de verzorgingsstaat meer behoudend dan die van Rutte.

Rutte en Roemer hebben geen van beiden een grote visie geformuleerd. Ook zij tasten aangaande de complexe problemen in het duister. Het zou kunnen zijn dat zij graag een lange-termijnvisie zouden willen formuleren, maar worden tegengehouden door de partijstrategen.

Omdat de partijen van Rutte en Roemer goed scoren in de politieke peilingen is er door de strategen een tweestrijd gefabriceerd. De twee beste paarden worden op stal gehouden omdat uitspraken in de openbaarheid alleen maar negatief kunnen uitvallen.

Het bewijs was er deze week. De eerste korte uitspraken van Roemer ('over my dead body') en Rutte (1000 euro voor de hardwerkende Nederlander) waren meteen aanleiding voor de andere partijen om de aanval te openen.

Rutte en Roemer laten door de tweestrijd het achterste van hun tong niet zien. Daardoor hebben wij nog geen duidelijke visie van hen gehoord en domineren de korte termijn en incidenten in de verkiezingscampagne.

Door niet hun idealen en lange-termijnoplossingen te formuleren, geven Roemer en Rutte er blijk van dat ze vooral gedreven worden door stemmenwinst. Van politiek leiderschap is nog geen sprake, terwijl de complexe problemen daar wel om vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden