Rutte kan Kamer niet overtuigen in Zwarte Piet-vragenuurtje

Mark Rutte Beeld ANP

Premier Rutte stond dinsdag tegenover een zeer kritische Tweede Kamer. Die wilde weten of het recht op demonstratie bij hem wel in goede handen is.

Premier Mark Rutte sprak dinsdag in de Tweede Kamer over ‘volstrekte malloten’ en over hooligans die ‘totaal doorgesnoven en onder de alcohol de openbare orde schenden’. Toch konden die stevige woorden over de ongeregeldheden bij de sinterklaasintochten een groot deel van de Tweede Kamer niet overtuigen. Volgens hen staat de premier niet pal voor de vrijheid van demonstratie.

Rutte noemde in de Kamer het recht op demonstratie ‘absoluut’. “Dat is onderdeel van de democratie. Maar er is ook zoiets als beschaving en opvoeding, dat zit in jezelf.” Vrijheid van demonstratie betekent volgens hem “niet dat iedereen de hele dag al zijn rechten in volle plezier hoeft te gaan uiten. De magie van het sinterklaasfeest wordt niet geholpen door tijdens de intocht een debat te voeren.” Vóór de intochten van afgelopen zaterdag had Rutte mensen ook al opgeroepen om liefst niet te demonstreren terwijl Sinterklaas in het land is.

Demonstratieverbod

Die opstelling, in combinatie met een oproep van Klaas Dijkhoff op maandagavond, wekte wrevel bij coalitiepartijen D66 en ChristenUnie en bij GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren en Denk. De VVD-fractievoorzitter opperde op zijn facebookpagina een demonstratieverbod tijdens de drie weken dat Sinterklaas in het land is. Als het zonodig moet, ‘zet ze dan maar op een industrieterrein’, vindt Dijkhoff. Zijn partij mengde zich verder niet in het Kamerdebat.

D66-Kamerlid Jan Paternotte wilde van de premier weten of hij het met Dijkhoff eens is. “Als demonstranten worden aangevallen, moet je hun recht op hun mening beschermen en niet racisme en geweld belonen door te zeggen dat je op die plek en die tijd geen demonstraties meer wilt.” ChristenUnie-Kamerlid Stieneke van der Graaf kreeg de indruk dat Rutte het demonstratierecht wil inperken. “De premier hoort geen uitspraken te doen over het moment waarop het wenselijk is om te demonstreren.” GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver had het idee dat Rutte niet in de Kamer stond in zijn rol als minister-president, maar als partijleider van de VVD.

Racistische incidenten

Met zijn antwoorden wekte Rutte bij een deel van de Kamer de suggestie dat ook de tegenstanders van Zwarte Piet zich gewelddadig of intimiderend hadden opgesteld. Volgens Paternotte nam Rutte de afgelopen dagen niet onomwonden stelling tegen de racistische incidenten, door te zeggen dat zich aan beide kanten ‘extremen’ bevinden. “Het zit mij niet lekker dat de premier zegt: het waren in overgrote mate pro-pietdemonstranten”, vond Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren. 

Denk-Kamerlid Farid Azarkan zag parallellen tussen de uitspraken van Rutte na de intocht en de opstelling van president Trump na racistische rellen in Charlottesville. De Amerikaanse president kreeg veel kritiek toen hij zowel extreem-rechts als tegendemonstranten veroordeelde.

Azarkan: “Spreek u nou eens helder uit en geef geen ruimte aan mensen met rechts-extremistische opvattingen om het kinderfeest en anderen te intimideren en te bedreigen.” Rutte reageerde door te zeggen dat hij ‘racisme en discriminatie haat, en dat hebben we met elkaar te bestrijden’.

Rutte kreeg ook vragen over de racistische spreekkoren en de Hitlergroet die gebracht werd door voorstanders van Zwarte Piet. Volgens D66 moet de premier er alles aan doen om te zorgen dat mensen die de nazigroet brachten, gestraft worden. Rutte wilde zich niet uitlaten over het straffen van die relschoppers, omdat die bevoegdheid bij het Openbaar Ministerie ligt. “Maar het is totaal onacceptabel in dit land, met onze geschiedenis en in dit werelddeel, dat iemand de achterlijke neiging zou hebben om de Hitlergroet te brengen.”

Lees ook:

Kritiek op Rutte wegens ‘magere’ reactie op rellen intocht

GroenLinks, SP en Denk verwijten premier Rutte een ‘gebrek aan leiderschap’ in de zwartepiet-discussie. Deze partijen willen een nationale dialoog over het sinterklaasfeest, geïnitieerd door de politiek, omdat de samenleving er niet uitkomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden