Rutte III wil van iedereen zijn; De opvallendste passages uit de regeringsverklaring

Van links naar rechts: minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ChristenUnie), premier Mark Rutte, minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66) tijdens het debat van gisteren. Beeld ANP
Van links naar rechts: minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ChristenUnie), premier Mark Rutte, minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66) tijdens het debat van gisteren.Beeld ANP

De regeringsverklaring zegt meer dan alleen de maatregelen van het komende kabinet. Trouw gaat in op zes opvallende uitspraken van de premier.

1. Asscher

Honderden keren liep Mark Rutte de afgelopen jaren van zijn ministerie van algemene zaken naar dat van zijn vicepremier Lodewijk Asscher, sociale zaken. "Lodewijk leerde mij te zeggen wat ik vind", zei de premier anderhalf jaar geleden in de Volkskrant. Asscher had Rutte geleerd over moraal te beginnen.

Rutte zei toen ook: "Ik weet bijna instinctief hoe Lodewijk de dingen zal aanpakken."

Dat het overleg tussen de twee heren sinds de verkiezingen wat minder soepel liep dan voorheen, het zij zo.

Rutte lijkt toch te rekenen op de goede verhouding die hij de afgelopen jaren met Asscher opbouwde.

Misschien nam Rutte om Asscher te paaien 'uitbreiding van het partnerverlof' op in het regeerakkoord. Dat was een maatregel waar minister Asscher veel belang aan hechtte, maar die hij net niet doorgevoerd kreeg.

Sowieso liet Rutte zich in deze regeringsverklaring van zijn tot nog toe meest sociale kant zien: "Dit kabinet wil een sterk land nog beter maken voor iedereen. Dat vraagt meer dan alleen extra koopkracht. Het zit ook in al die plannen die het leven van mensen direct positief beïnvloeden."

Voor hij ook maar iets zei over belastingklimaat, benadrukte de premier de maatregelen om brandweer en politievrijwilligers te ondersteunen, vechtscheidingen tegen te gaan, laaggeletterdheid te bestrijden, problematische schulden van gezinnen aan te pakken en werk te maken van dat langere kraamverlof voor partners.

Hij nam er ook de 20.000 extra beschutte werkplekken in op, maar daarop had zijn oude vriend Asscher meteen kritiek: mensen met een arbeidsbeperking mogen straks minder verdienen dan het minimumloon. "Ik vind het niet uit te leggen dat je in een tijd van begrotingsoverschotten geld weghaalt bij de groep die het meest kwetsbaar is."

null Beeld ANP
Beeld ANP

2. Boeren en kunstenaars

Dat Rutte III meer dan het vorige kabinet inzet op een inclusieve samenleving, is waarschijnlijk de winst van het regeren met CDA en ChristenUnie. Het woord wordt vaak gebruikt in de wereld van de mensen met beperkingen, om aan te geven hoe de ideale wereld eruitziet - één waarin iedereen meedoet.

Dat er twee christelijke partijen deelnemen aan Rutte III is ook te zien aan de erkenning van de ouders en vrijwilligers in de regeringsverklaring.

Opvallend is Rutte's gebruik van het woord kunstenaars. Uit het regeerakkoord bleek al dat het derde kabinet-Rutte een stuk minder onvriendelijk is jegens mensen uit de kunstwereld dan het eerste was, toen er 200 miljoen op kunst werd bezuinigd.

Dit keer zit namelijk D66 in het kabinet, dat zich die bezuiniging erg heeft aangetrokken. Bekend werd al dat een aantal toneelgezelschappen dat dreigde te moeten verdwijnen, subsidie houdt.

Tenslotte noemt Rutte ook topsporters, studenten, boeren en mensen met en zonder baan. Gegeven het feit dat de VVD staat voor de topsporters en de ondernemers, spreekt hij de boeren, de mensen met en zonder werk en de studenten aan namens zijn coalitiepartners. De boeren voor het CDA, de studenten voor D66, de rest voor de ChristenUnie.

null Beeld Marten Hartman
Beeld Marten Hartman

3. De gewone Nederlander

Dat dit een kabinet zou zijn voor de gewone Nederlander, dat had Rutte al gezegd bij de presentatie van het regeerakkoord. Meteen kwam er toen kritiek: was het er alleen voor de gewone-gewone Nederlander of ook voor de gewone Nederlander-met-een-migratie-achtergrond?

Rutte, zelf ook altijd heel gewoon gebleven, nam nog even een zin om dit punt extra toe te lichten: het gaat dus om iedereen.

Tijdens de inbreng van Wilders en Baudet kreeg deze zin gisteren extra lading. Wilders kondigde al aan dat hij vandaag een motie van wantrouwen zal indienen tegen alle leden van het kabinet met een dubbele nationaliteit. Baudet zei dat hij hem daarin zal steunen, omdat van kabinetsleden moet worden verwacht dat zij maar één land dienen.

4. Klimaatoplossingen

De wenkbrauwen van groen Nederland gingen verbaasd omhoog toen Rutte na de presentatie van het regeerakkoord zei dat 'de VVD altijd een groene partij is geweest'. Dat was bij de meeste mensen nog niet zo doorgedrongen.

Bij de regeringsverklaring werd iets duidelijker wat Rutte beoogt: hij wil dat Nederland wereldleider wordt wat betreft klimaatoplossingen. Wat Wageningen betekent voor het wereldvoedselvraagstuk, hoe de Nederlandse dijken de hele wereld tot voorbeeld zijn, zo wil Rutte van Nederland een nieuw gidsland maken op het gebied van klimaattechnologie.

Dat deze wens vooral nog een droom is in het hoofd van Rutte, bleek eerder deze week. Toen presenteerde het Planbureau voor de Leefomgeving een studie naar de maatregelen uit het regeerakkoord. De ambitie is dat in 2030 de CO2-uitstoot 49 procent minder is dan in 1990. Maar de maatregelen die in het regeerakkoord staan, zullen voor slechts de helft van deze reductie zorgen.

Wel is al duidelijk dat Rutte en zijn kabinet bijvoorbeeld toekomst zien in biobrandstoffen en zuiniger banden, want dat stond al wel in het regeerakkoord.

null Beeld ANP
Beeld ANP

5. Integratie versnellen

"Je hoeft het in een partij niet over alles eens te zijn", zei Mark Rutte eind 2016. Hijzelf, bijvoorbeeld, was het op één punt niet eens met zijn collega-minister Edith Schippers. Zij had in een indrukwekkende lezing over de multiculturele samenleving gesteld dat het tijd werd dat 'rechtse heilige huisjes sneuvelen'. Ze doelde daarmee op de regel "dat je hier niet mag leren en werken tot duidelijk is dat je hier mag blijven."

Het was Schippers een gruwel dat asielzoekers dagen, weken, soms jaren in ledigheid doorbrengen zonder dat ze leren waar ze terecht zijn gekomen, wat hier de regels zijn en waarom. Zij wilde dat ze sneller zouden integreren.

Rutte was nogal stellig in zijn afwijzing van haar opvatting. Maar dat er ook in die opvatting nog ruimte zat, bleek gisteren uit de regeringsverklaring. Want nu opeens vindt ook hij dat integratie beter sneller kan dan langzaam.

6. Deur op een kier

De 150 Kamerleden moesten gisteren om geen van de woorden van Rutte zo hard lachen als om deze zin. Duidelijk was meteen dat ze er geen zier van geloofden. Het regeerakkoord is immers zo vastomlijnd, elk woord gewikt en gewogen, dat het niet erg bestand is tegen inbreng van buiten.

Maar Rutte meende het wel. De woorden 'uitgestoken hand' en de persoon van Mark Rutte zijn sinds zijn eerste premierschap in 2010 onlosmakelijk met elkaar verbonden. Destijds begon Rutte een ongewis avontuur met een gedoogconstructie, waarbij hij vooraf al wist dat hij in de Kamer naar meerderheden zou moeten zoeken voor vele voorstellen.

Het leidde onder meer tot goede banden met Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij, met wie hij in de jaren daarna menig akkoord uitonderhandelde. Hij hield er een goede relatie met de PvdA aan over.

Ook dit keer hoopt Rutte op bredere steun dan alleen van de coalitiepartijen. Dat er door de Kamer weinig meer aan zijn regeerakkoord kan worden veranderd, is misschien een gegeven, met deze zin geeft hij vooral ook aan dat hij openstaat voor voorstellen van de kant van de Kamer.

Lees ook:

- Rutte III zoekt verbinding met de oppositie
- De langverwachte vuurdoop van Rutte III
- Lees hier meer over het kabinet-Rutte III

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden