opinie

Rutte-III heeft een historische kans om kernwapens te helpen uitbannen

De nucleaire bom B83. Beeld www.Futureatlas.com
De nucleaire bom B83.Beeld www.Futureatlas.com

"Fire and fury the world has never seen before!" Aldus dreigde Trump onverholen Noord-Korea, precies 72 jaar nadat twee VS-atoombommen in Japan de ergste fire en fury ooit veroorzaakten, schrijft arts Peter Buijs op de opiniepagina van Trouw.

Ondanks dat afschrikwekkende voorbeeld dreigde nu plots een kernoorlog, met alleenbeslissingsrecht over de 'rode knop' voor twee onberekenbare hoofdrolspelers.

We moeten deze wake-upcall benutten om de onduldbare risico's van kernwapens onder ogen te zien, zoals eerder VS-topmilitairen en Republikeinse oud-ministers als Perry (defensie), Kissinger en Schultz (buitenlandse zaken), evenals Lubbers (CDA), Van der Stoel (PvdA), Van Mierlo (D66) en Korthals Altes (VVD). Hun conclusie: kernontwapening is uiterst urgent.

De negen kernwapenstaten bezitten 15.000 atoomwapens (Rusland 7000, de VS 6800), tot 1000 keer krachtiger dan die Hiroshima en Nagasaki vernietigden. Zo'n 2000 kernraketten staan op scherp en al vaak zijn onbedoelde lanceringen maar net voorkomen. Bovendien loeren de gevaren van nucleaire cybercrime en terrorisme.

Onaanvaardbare risico's

Medici, hulporganisaties en burgemeesters waarschuwen al jaren voor de onaanvaardbare risico's van een kernoorlog en de illusie van adequate medisch-humanitaire hulp. Zo veroorzaakt zelfs een beperkte kernoorlog zoveel as in de dampkring dat het zonlicht geblokkeerd wordt. Gevolg: forse temperatuurdaling, enorme misoogsten, ongekende vluchtelingstromen en tot twee miljard hongerdoden wereldwijd. Bij verdere escalatie dreigt de nucleaire winter, oftewel einde mensheid.

Hoog tijd dus dat de wereld afrekent met dit nucleaire zwaard van Damocles. Dat kan: Gorbatsjov en Reagan (Reykjavik, 1986) startten een reductie van 70.000 naar 15.000 kernwapens. Maar verdergaand ontwapeningsoverleg stagneert al jaren en inmiddels is een geldverslindende modernisering gaande. Terwijl vrijwel alle landen, ook de kernwapenstaten, het Non-proliferatieverdrag van 1970 tekenden, sindsdien hoeksteen van Navo-beleid. Artikel VI verplicht tot onderhandelingen over totale nucleaire ontwapening onder strikte internationale controle. Het Internationaal Gerechtshof preciseerde dit als resultaatverplichting voor álle (kernwapen)staten.

Vrijwel alle landen hielden woord inzake non-proliferatie, maar de kernwapenstaten deden dat niet inzake artikel VI, vanuit cirkelredenaties als 'De Navo blijft een nucleaire alliantie zolang nucleaire wapens bestaan'. Uit groeiende ergernis hierover ontstond een beweging om kernwapens te verbieden. Eind 2016 stemden 135 landen vóór VN-onderhandelingen daarover, en 7 juli bereikten 122 landen overeenstemming over een verbodstekst: een mijlpaal.

Op één na

Kernwapenstaten en hun bondgenoten waren fel tegen, op één na: Nederland participeerde op parlementair verzoek wel in genoemde VN-onderhandelingen, als enig Navo-lid, daarmee veel respect oogstend. Weliswaar kon het de finale verbodstekst (nog) niet onderschrijven, maar wél een 'betrouwbare bruggenbouwer' zijn tussen voor- en tegenstanders, en zich blijven inzetten voor nucleaire ontwapening. De wereld heeft dringend zulke landen nodig met goede structurele contacten met kernwapenstaten, om bovenbeschreven cirkelredenatie te doorbreken, met het kernwapenverbod als nieuw drukmiddel.

Voortbouwend op het werk van Rutte-II heeft Rutte-III hier een historische kans: zo'n politieke, diplomatieke en publieke druk helpen ontwikkelen, dat de kernwapenstaten eindelijk Artikel VI uitvoeren. Dan heeft de ego-krachtmeting Trump-Kim Jong-un toch nog positieve gevolgen.

Peter Buijs is arts en voorzitter van NVMP Gezondheidszorg en Vredesvraagstukken, de Nederlandse tak van IPPNW.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden