Rutte: het is tijd voor China om de mooie woorden in daden om te zetten

Premier Mark Rutte met President Xi Jinping van China tijdens een bilaterale ontmoeting op het Boao forum for Asia. De premier is op handelsmissie in China.Beeld ANP

Als een van de weinig Europese leiders kwam premier Rutte naar de Azië-top op het Chinese eiland Bo’ao.

Als een koorddanser balanceerde premier Rutte tussen Chinese en Amerikaanse belangen, in zijn toespraak vandaag op de economische top in Bo’ao. Nederland wil volop handel drijven met China, maar deelt de Amerikaanse zorg over oneerlijke concurrentie. Dus bracht Rutte (VVD) een lofzang met een kanttekening: het is tijd voor China om de mooie woorden in daden om te zetten.

De openingsceremonie van de Azië-top in het Zuid-Chinese Bo’ao begon vandaag met een toespraak van president Xi Jinping, zijn eerste publieke optreden sinds het uitbreken van het handelsconflict met de Verenigde Staten. Die vinden dat China Amerikaanse technologie aftroggelt en economisch vals speelt, en lanceerden een opbod aan handelssancties.

Xi noemde de VS niet expliciet in zijn toespraak, maar zijn verwijzingen waren niet mis te verstaan. “Een Koude Oorlogsmentaliteit is in deze tijden achterhaald”, zei hij. En even later: “De geschiedenis van de mens toont dat openheid tot vooruitgang leidt en dat je achterblijft als je je afzondert. Zij die innovatie afwijzen, zullen verwezen worden naar de vuilnisbak van de geschiedenis.” Met gloedvolle woorden over ‘een gezamenlijke toekomst voor de mensheid’ stelde Xi China voor als nieuwe voorvechter van de economische globalisering.

Minder vergaand

Maar de concrete maatregelen die hij aankondigde om de Chinese markt verder te openen, waren minder vergaand dan verwacht. Hij beloofde lagere importtarieven op buitenlandse auto’s - een toegeving aan de VS - maar herhaalde vooral eerder aangekondigde stappen, zoals een grotere openstelling van de financiële sector.

Toch zei premier Rutte, die deze week met een grote Nederlandse handelsmissie door China reist, de toespraak van Xi hoopgevend te vinden. De maatregelen vormden ‘het slot van de speech, het was duidelijk een punt dat hij wilde maken’, aldus Rutte. “Het is natuurlijk afwachten hoe het in de praktijk uitpakt, maar ik heb de indruk dat Xi vastbesloten is om dit te implementeren.”

Rutte, die na zijn toespraak een bilateraal gesprek met Xi had, zei een tweeledig verhaal te hebben gehouden. “We snappen dat Amerika bezorgd is over de markttoegang tot China en over de bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Tegelijk zijn wij het met China eens dat je zo’n conflict binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) moet oplossen en niet bilateraal.” Vandaag werd bekend dat China een klacht bij de WTO heeft ingediend over de Amerikanen.

Tegenhanger Davos

De Nederlandse minister-president was drie jaar geleden ook op Bo’ao dat als een Aziatische tegenhanger van Davos wordt gezien. Buitenlandse staatshoofden krijgen er een mooi podium en iets meer ruimte om met de Chinese leiders te praten dan tijdens een formeel bezoek in Peking. Naast Rutte waren uit Europa de Oostenrijkse president Alexander Van der Bellen en de Franse IMF-voorzitter Christine Lagarde aanwezig. Tijdens zijn toespraak maakte Rutte een goede beurt met een verwijzing naar de 17de-eeuwse jurist Hugo Grotius, die de Chinezen ‘de slimste van alle volkeren’ noemde. Bij het publieke welkomstwoordje voor het bilaterale gesprek speelde Xi het compliment terug: “Van alle Europeanen vinden wij de Nederlanders ook heel slim.”

Hoewel Rutte de Chinezen tot actie aanspoorde en achter de schermen de mensenrechten aankaartte, bracht hij vooral een positief verhaal. Nederland is binnen de EU de op twee na belangrijkste handelspartner van China, met 8,8 miljard euro aan export naar en 52 miljard euro aan import uit China. Dat kan niet tippen aan de handel met de VS, maar Azië wordt als belangrijkste groeimarkt gezien.

Nederland ziet ook veel kansen in het Belt and Road Initiative, het Chinese project om de oude handelsroutes tussen Azië en Europa nieuw leven in te blazen en daarbij zwaar te investeren in infrastructuur en logistiek. Toch tekende Rutte hierover geen intentieverklaring met China, omdat de EU aan een gezamenlijk oordeel hierover werkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden