WeekboekCrisispolitiek

Rutte blijft liever nog even in de crisisstand

Over de telefoontjes die premier Rutte pleegt met zijn Duitse collega Angela Merkel, klapt hij zelden uit de school. De twee regeringsleiders bellen geregeld met elkaar, niet alleen over officiële kwesties maar ook om hun hart te luchten, vertelde de premier vorig jaar in Trouw. “Omdat de functie soms best eenzaam is.”

Als Rutte spontaan uit zo’n telefoongesprek gaat citeren, dan is het even opletten. Hij deed het deze week, met een reden. De premier ziet groeiend verzet in het land tegen de strenge lockdown. Op straat wordt het drukker. In de media klagen ondernemers steen en been dat de premier het alleen maar heeft over het virus en hen te weinig ‘perspectief geeft’.

Net als boerenprotesten

De harde toon waarmee dat in sommige gevallen gaat, doet nu al denken aan de boerenprotesten waarmee de politiek eerder zoveel te stellen had. Een actiegroep in de horeca, onder leiding van een grote horeca-ondernemer, zet de toon. Er moet extra geld komen of cafés gooien per 1 juni zelf de deuren weer open, anders gaan ze failliet. “De nu nog milde toon kan snel omslaan”, laat de actiegroep Horecazorg weten.

Tegen die achtergrond van aanzwellende onrust greep Rutte terug op zijn gesprekken met Merkel. De coronamaatregelen versoepelen om bedrijven te redden kan hij nog niet, zei hij. Het virus kan zo weer de kop opsteken. “Merkel maakt zich daar ook zorgen over, daar heb ik het met haar over gehad”, luidde zijn ultieme argument. Zijn eigen argumenten moest hij kracht bijzetten door Merkels statuur te lenen. Op zijn wekelijkse persconferentie oogde hij afgemat, murw van de vragen over versoepeling.

Rutte blijft het liefst nog een paar weken in de crisisstand, laat hij duidelijk merken. De corona-epidemie mag dan stabiliseren, de scholen zijn nog niet eens open, terwijl over twee weken alweer grote beslissingen wachten hoe het verder moet met de huidige coronamaatregelen.

Verkapt mei-reces

Ook de coalitiepartijen van Ruttes kabinet proberen de crisisstand zo lang mogelijk vast te houden. Deze week waren er geen plenaire Kamerdebatten, ook niet over corona, voor het eerst sinds het begin van de coronacrisis. Het leek bijna een gewoon mei-reces, al werkt de Tweede Kamer officieel door. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie vonden een coronadebat deze week niet nodig, net als de SGP. Een debat over de miljarden voor KLM moet ook wachten tot volgende week.

Voor de CDA-fractie heeft het verkapte mei-reces een groot voordeel: fractievoorzitter Pieter Heerma hoeft nu nog niet de tv-camera’s te trotseren, na de samenwerking met Forum voor Democratie in Brabant. Zijn eigen crisismanagement binnen de partij krijgt wat respijt.

Het wachten is op het moment dat de coalitie groen licht geeft om uit de crisisstand te komen en andere grote onderwerpen weer te bespreken. Er zijn de stikstofplannen van het kabinet, die miljarden kosten en voor de komende tien jaar de positie van boeren en natuur bepalen. Ook bungelt er nog een minister van defensie. Vorige week werd bekend dat de Tweede Kamer niet is ingelicht dat de Verenigde Staten waarschuwden voor burgerslachtoffers bij het bombardement op Hawija.

Flink van leer trekken kan nog niet

Of alle partijen echt zo rouwig zijn dat die debatten nog even op zich laten wachten, valt te bezien. GroenLinks wil debatteren over de bredere toekomst van de luchtvaart. Maar hoe eerder het debat, hoe meer de handrem er nog op moet. Eens flink van leer trekken past nog niet in deze fase van de coronacrisis.

Dilemma is ook: zodra de Tweede Kamer zijn normale werk oppakt, zal ook de rest van het land dat willen. Kamerleden zullen nog lang op hun handen moeten zitten. Het is hun lot, als rolmodel in crisistijd.

Een wekelijkse terugblik op de politieke ontwikkelingen rond het coronavirus.

Lees ook: 

Lodewijk Asscher: ‘Als de politiek nu niet ambitieus is, dan aanvaardt ze verschraling en verarming’

De politiek beslist nu hoe het komende decennium eruitziet, zegt PvdA-leider Lodewijk Asscher. ‘Als je doet alsof we terug kunnen naar het oude, dan speel je Russisch roulette met de samenleving.’

Henk Krol kijkt toe hoe ‘zijn’ 50Plus zichzelf te gronde richt

In crisistijd kan bij politici het beste komen bovendrijven. Bij ouderenpartij 50Plus is het even het andere uiterste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden