RUTH BADER GINSBURG Ingetogen strijdster voor meer gelijkheid

Rechter Ruth Bader Ginsburg is op het eerste gezicht een koele, behoedzame, berekenende, bescheiden, introverte vrouw van weinig woorden. Lachen doet zij als een boer met kiespijn. Haar dochter Jane, professor op de Colombia Universiteit in New York, schreef als kind een opstel onder de titel: “Moeder lacht.” Het was geen uitvoerig geschrift.

Ruth Ginsburg is slim, evenwichtig, en bedachtzaam. Zij wikt en weegt voor zij besluit. Dat geldt niet alleen voor haar juridische werk, zegt echtgenoot Martin Ginsburg, maar ook in het dagelijks leven. Neem haar eetgewoonten. Zij eet langzaam, met kleine hapjes, alsof zij alles eerst moet verteren voor ze tot de volgende hap overgaat. Het is volgens echtgenoot Martin maar goed dat president Clinton haar bij het sollicitatiegesprek voor de functie van opperrechter niet voor de lunch uitnodigde.

Zij is een bekwaam rechter, maar een afstandelijke koude kikker die zwelgt in juridische details, zeggen sommigen. Zij mist volgens anderen de sociale bewogenheid die nodig is om de conservatieve rechters van het Hooggerechtshof tegenspel te bieden. Is zij wel de rechter met een 'groot hart' die Clinton wilde benoemen als tegenwicht tegen de extreem conservatieve meerderheid van het Hooggerechtshof?

Maar weer anderen betwisten dat imago van koele afstandelijke kamergeleerde, en zeggen dat het hart van Ruth Ginsburg op de goede plaats zit. Ruth in het openbaar is anders dan Ruth thuis. Ze is heel verlegen. Ruth Bader kan met vrienden heel ontspannen, vrolijk en gevoelig zijn. Zo gevoelig dat zij bij het kijken en luisteren naar een geliefde opera - daar heeft zij een passie voor - in tranen kan uitbarsten.

De ware Ruth Bader Ginsburg past niet in de politieke hokjesgeest van 'links' of 'rechts', 'conservatief' of 'liberaal'. Zo is het te verklaren dat het behoudende Democratische opinieblad New Republic spreekt over de benoeming van de eeuw, conservatieven haar prijzen, terwijl sommige liberale politici haar te conservatief achten.

Bescheidenheid is in Amerika geen goede eigenschap om op te klimmen.

Zonder ellebogenwerk kom je er niet, zelfs niet als knapste van de klas.

Een kandidaat voor het Hooggerechtshof moet aan de weg timmeren om de aandacht van het Witte Huis te trekken. 'Networking', het optrommelen van aanbevelingen van invloedrijke vrienden is essentieel. Daar is een uitgebreide campagne voor nodig.

Zo'n verkoopactie is niets voor Ruth. Daarom heeft Martin Ginsburg, zonder medeweten van zijn echtgenote zegt hij, al maanden geleden een brievenactie naar het Witte Huis op poten gezet, lang voordat de naam Ruth Bader Ginsburg werd genoemd.

Waarom koos Clinton een kandidaat zonder politieke achtergrond? Omdat de heren Senatoren bij de bekrachtigingsprocedure op Ruth Ginsburg niets aan te merken zullen hebben. Zij is een vrouw van het midden die zich door links noch rechts laat strikken en onmogelijk door een van beide kampen als extremist van het andere kamp kan worden afgeschilderd.

Deze serieuze ingetogen vrouwelijke rechter was als schoolmeisje in New York heel uitbundig. Ruth luisterde naar de bijnaam Kiki en was een schoonheid met een grote vriendenkring. Haar moeder stierf de dag voordat zij het einddiploma in ontvangst mocht nemen. Dat beinvloedde haar leven op indringende wijze. Zij werd serieus en teruggetrokken.

Ruth Ginsburg maakte naam in de strijd voor de rechten van de vrouw. Zij verkeerde sinds zij de universiteit van Harvard in 1959 voltooide in een mannencultuur van professoren, advokaten en rechters, die niets van dat moderne emancipatie-gedoe moesten hebben. Toen zij als hulpje solliciteerde bij rechter Felix Frankfurter van het Hooggerechtshof was de eerste vraag of zij een rok wilde dragen. Vrouwen met broeken stonden de rechter niet aan.

Maar ook met rok kreeg ze de baan niet. Zij bleef werken, toen zij in verwachting was van haar eerste kind. Vrienden waarschuwden Ruth dat zij beter wijde rokken kon kopen om haar zwangerschap te verbergen. Het was immers gebruikelijk zwangere vrouwen te ontslaan of op een zijspoor te zetten. Onzin, zei Ruth Ginsburg, en werd prompt aan de kant gezet toen haar zwangerschap ontdekt werd. In verwachting van haar tweede kind had zij haar les geleerd, paste haar kleding aan en behield haar baan. De heren rechters en advokaten hanteerden als reden voor het ontslag van zwangere vrouwen: na de geboorte van babies kunnen zij geruime tijd niet werken. Bij de Ginsburgs loste echtgenoot Martin, zelf jurist en hoogleraar aan de universiteit van Georgetown in Washington, dat probleem op: hij werd huisvader en babysitter en Ruth kon haar carriere voortzetten.

Zij ging zich nog meer beijveren voor de gelijkstelling van de vrouw, en won enkele geruchtmakende zaken voor het Hooggerechtshof. Buiten de rechtszaal is zij bescheiden en onopvallend, maar eenmaal in actie eist zij alles van de rechters. Zij kreeg het respect van het Hoogste Rechtscollege: vijf van de zes zaken won zij voor het Hooggerechtshof als advokate voor rechten van vrouwen. Als kampioen van het feminisme trok zij de aandacht van president Carter die haar in 1980 tot rechter benoemde.

Maar Ruth Ginsburg bepleit meer het beginsel van gelijkstelling dan een voorkeursbehandeling. Zij is daarom geen voorstandster van de zogenaamde 'affirmative action', het beginsel dat de kansen van minderheden wil vergroten door ze een voorkeursbehandeling te geven boven de meerderheid. Het is een van de redenen waarom de organisaties die zich met burgerrechten bezighouden wat zenuwachtig zijn over de kandidatuur van Ruth Ginsburg.

Het uitgangspunt van gelijke monniken gelijke kappen komt ook tot uiting in haar kritiek op de abortusrechtspraak. In 1973 erkende het Hooggerechtshof het grondwettelijke recht van de vrouw op een abortus.

Dat baseerde het hof op het in de grondwet erkende recht op privacy.

Ruth Ginsburg deelt wel die conclusie, maar niet de juridische basis van die uitspraak. Het uitgangspunt behoort het beginsel van gelijkheid en niet dat van privacy te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden