Rustig ten strijde tegen de cowboys

vakbondsbestuur | interview | Han Busker wordt vrijdag waarschijnlijk gekozen tot nieuwe FNV-voorzitter. Tijdens zijn voorbereiding ontdekte hij meer grove misstanden dan je zou verwachten in het Nederland van 2017.

Het individualiseren van de pensioenen? "Een buitengewoon slecht idee." Meer dan drie tijdelijke contracten in twee jaar tijd? "Een buitengewoon slecht idee."Cao's die alleen gelden voor bedrijven die bij de totstandkoming van zo'n collectieve arbeidsovereenkomst betrokken zijn? "Ook een buitengewoon slecht idee." Han Busker (56) is fel als het gaat om de verkiezingsprogramma's van VVD en D66. De beoogd voorzitter van vakbond FNV geeft zijn leden een paar dagen voor de verkiezingen geen stemadvies, maar roept ze wel op om naar de standpuntenvergelijker van de FNV te gaan. "Zo kan iedereen er achter komen dat er partijprogramma's zijn waar wij niet vrolijk van worden."


Een grote linkse coalitie, dat is waar Busker na 15 maart op hoopt. Zo'n coalitie voorkomt dat werkenden tegen elkaar worden uitgespeeld, verwacht hij. Maar voor het zo ver is, maakt Busker zich op voor een andere verkiezing. Die van het voorzitterschap van Nederlands grootste vakbond. Als enige kandidaat-voorzitter trok hij de afgelopen maanden langs fabrieken, verzorgingshuizen, vakbondshuizen en buurtcafés om zijn leden te leren kennen. Die kunnen tot morgen hun stem uitbrengen voor of tegen zijn voorzitterschap. Vrijdag volgt de uitslag. "Leden kunnen ook tegen mijn kandidatuur stemmen. Er is nog een kans dat ik het niet word, ook al gaan we er niet van uit."


Een typische uitspraak voor de man die niet zichzelf, maar zijn leden als boegbeeld ziet van de vakbond. De man die tot een jaar geleden helemaal niet aan het voorzitterschap dacht.


Het is juni 2016 als Busker toetreedt tot het dagelijks bestuur van FNV. Tijd om zich vast te bijten in "een paar mooie dossiers", denkt hij zelf. Maar daar denken zijn collega-bestuurders anders over. Die zien in de bedachtzame Busker de opvolger van voormalig voorzitter Ton Heerts. De gewezen voorman van de politievakbond en zoon van een trouw vakbondslid is niet meteen om. "Ik was wel vereerd, maar ik heb er toch een weekend over nagedacht. Het is een baan die veel van je vraagt dus ik heb dat eerst uitgebreid met mijn vrouw besproken. Toen ik toetrad tot het dagelijks bestuur had ik nooit gedacht aan het voorzitterschap."


Grove misstanden


Is hij daarvoor te bescheiden? Dat valt wel mee, zegt Busker. "Al is de aandacht voor mijn persoon geen reden geweest om ja te zeggen." Dat hij de afgelopen periode het hele land door trok, was vooral om met de leden te praten. Hun boodschap te leren kennen. Maar tijdens zijn rondgang door het land kwam Busker ook "grove misstanden" tegen, vertelt hij. Hij sprak met werknemers die jarenlang in de giftige, blauwe wolken van kabelfabriek Smit Draad werkten en nu lijden aan hersenschade of een longaandoening. Hij kwam in verzorgingshuizen waar eerst drie verzorgers op een afdeling werkten, maar waar nu één iemand zorgt voor dezelfde hoeveelheid demente ouderen. En hij sprak met mensen die zware arbeid verrichten en in ploegendienst werken.


Cowboys, noemt Busker de werkgevers van deze FNV-leden. Er zijn er zeker tientallen in Nederland. Hij noemt ze liever niet allemaal bij naam. "Ik ben niet zo van het namen en shamen."


"Maar dat zoiets anno 2017 in dit land kan, het land dat wij een welvaartsstaat noemen, daar ben ik me echt kapot van geschrokken. En dan heb ik het puur over de gezondheid van werknemers." Schroef de inspectiebezoeken op, zegt Busker daarom. "Als ik hoor dat bij bedrijven de arbeidsinspectie maar eens in de twintig jaar op visite komt, dan denk ik: dat is de kat op het spek binden. Dat is niet goed, dan ontstaan dit soort misstanden.


Flexcontracten


Veel minder concreet is de aanstaande voorzitter over hoe een ander punt op zijn agenda aan te pakken: de doorgeslagen flexibilisering van de arbeidsmarkt. Ja, bedrijven als Ryanair zetten die flexibilisering volgens hem in als verdienmodel. En ja, het vaste contract moet heel snel weer de norm worden. Maar hoe dat te gaan bereiken, daar laat hij zich nog niet over uit. "Werkgeversorganisaties en vakbonden moeten eerst een analyse maken van wat er feitelijk aan de hand is." Maar die werkgevers erkennen die doorgeslagen flexibilisering toch ook? "Als ik ze spreek, zeggen ze: dit is de situatie waarin we zitten, we kunnen er niets aan doen. Werkgevers doen alsof het natuurgeweld is dat je niet kunt keren, maar daar geloof ik niet in." Staat hij bij gesprekken met werkgevers toch niet sterker in de schoenen als hij al oplossingen voor handen heeft? "Flexcontracten moeten duurder worden. Van het hoe en wanneer blijf ik nog even weg. Eerst een goede analyse. Als je die niet deelt, ga je pleisters plakken."


Bij alles wat Busker vertelt, blijft hij rustig. Geen stemverheffing of grote verontwaardiging. Hoe anders was dat begin 2015 toen hij op een volgestroomd Malieveld tegenover tientallen politieagenten stond. "We laten ons niet door deze minister bestelen", schalde Busker als voorzitter van de politievakbond door een megafoon. 'Zijn' agenten hadden al jaren geen loonsverhoging gehad en nu wilde minister Ard van der Steur ook op hun arbeidsvoorwaarden beknibbelen. Daar komt niets van in, hield hij 239 dagen vol.


Een tikkeltje van die overtuiging komt te voorschijn als hij gevraagd wordt of hij ruim vier jaar geleden geen FNV-voorzitter wilde worden. "Nee, nee, nee, nee", klinkt het. "Toen had ik echt die behoefte niet. Nee hoor, nee. Ik was toen met heel wat anders bezig. Nee. Echt nee." Toen, in 2012, lag zijn federatie op apegapen. Grote bonden lagen met elkaar in de clinch en diverse bemiddelingspogingen hadden niets uitgehaald. "Ton, wil jij het doen?", had hij aan zijn voorganger Heerts gevraagd. Zelf was hij nog niet klaar bij de politievakbond.

Jong talent

Inmiddels is de storm in huize FNV weer gaan liggen. Zeven vakbonden en de vakcentrale gingen samen. Die reorganisatie is achter de rug en Busker kan zeggen: het gaat weer goed. Alleen verlieten een paar van zijn jonge, talentvolle collega's de vakbond. Lilian Marijnissen (SP), Gijs van Dijk (PvdA), Ron Meyer (SP) en Dennis Wiersma (VVD), ook allemaal potentiële voorzitters, kozen voor een politieke carrière. En ook zijn leeftijdsgenote Corrie van Brenk (50Plus), ooit ook kandidaat-voorzitter bij de FNV, koos voor Den Haag. Busker: "Daar kun je ook wat bereiken. Daar kun je ook mooi de FNV-agenda uitrollen." Maar had de FNV deze mensen niet vast moeten houden? "Het zijn volgens mij stuk voor stuk persoonlijke afwegingen geweest. Ik heb niet vernomen dat het iets met de FNV te maken heeft dat ze zijn vertrokken."


"En wie weet komen ze ooit weer terug hè? Ik zeg niet dat Gijs van Dijk nooit voorzitter van de FNV wordt. Natuurlijk willen we graag talentvolle mensen binnen de bond houden en al is het jammer dat zij nu een andere keuze hebben gemaakt, maar we hebben gelukkig meer talent aan boord. Het zou mooi zijn als we over vier jaar weer iets te kiezen hebben."

Han Busker: 'Ik heb al snel geleerd dat je zonder bond niks voor elkaar krijgt'.

Busker is op 18 augustus 1960 geboren in Enschede. Na de mavo ging hij in opleiding bij de marechaussee, waar hij doorstroomde als algemeen opsporingsambtenaar. In 1986 stapte hij over naar de politie, eerst in de gemeente Amsterdam en vervolgens op Schiphol. Al bij de marechaussee werd hij lid van de vakbond want, zo zegt Busker, "ik heb al snel geleerd dat je zonder bond niks voor elkaar krijgt".


Verschillende bestuursfuncties volgden: voorzitter van de Marechausseevereniging, vicevoorzitter van AFMP, bestuurslid van EuroMil (koepelorganisatie van Europese militaire vakbonden) en penningmeester bij EuroCop (koepelorganisatie van Europese Politie vakbonden). In 2008 werd hij voorzitter van de NPB, de Nederlandse Politiebond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden