Russische verkiezingswaarnemers lopen zich warm, uit plichtsbesef

Vitali Kovin, coördinator van de waarnemersbeweging Golos in Perm, geeft instructies voor de Russische presidentsverkiezingen.Beeld Geert Groot Koerkamp

In Rusland melden zich de waarnemers om de verkiezingen van zondag in de gaten te houden. Al is de animo gering, ze vinden het een burgerplicht.

Met zijn 71 jaar behoort Oleg Popov onbetwist tot de oudste waarnemers bij de aankomende Russische presidentsverkiezingen. Hij wil zich er graag persoonlijk van vergewissen dat de stembusgang in zijn eigen stembureau in een buitenwijk van Perm eerlijk zal verlopen. "Gewoon om er zeker van te zijn dat we niet voor de gek worden gehouden, want ik ben er helemaal niet gerust op", zegt Popov.

Popov beleeft voor de tweede keer de verkiezingen als waarnemer. Zijn vuurdoop waren de gouverneursverkiezingen van 2017. "Mensen die werken hebben er vaak geen tijd voor, maar ik ben met pensioen", lacht hij. In Perm is weinig animo op 18 maart de vrije zondag op te offeren voor het monitoren van de stembusgang. De belangstelling voor de instructieavonden van de waarnemersbeweging Golos is mondjesmaat en het is angstig stil in het bovenzaaltje van het Centrum voor Stedelijke Cultuur.

Een groene regio, geen rode

Zes jaar geleden was dat wel anders. De massale straatprotesten tegen verkiezingsfraude in Moskou en andere steden werkten motiverend en brachten ook in Perm honderden waarnemers op de been. "We hadden toen de beschikking over ruim 200 mensen", zegt Vitali Kovin, coördinator van Golos in Perm. "Maar bij de parlementsverkiezingen van 2016 en de gouverneursverkiezingen van vorig jaar lag dat aantal tussen de 30 en de 70."

Dat komt ook doordat het een regio is waar traditioneel relatief weinig verkiezingsfraude voorkomt, denkt Kovin. "Perm behoort volgens onze terminologie tot de zogeheten groene regio's. Er worden procedurefouten gemaakt, maar die zijn niet van invloed op het eindresultaat. Daarnaast hebben we rode regio's, waar de eigenlijke stemming er niet toe doet en massaal wordt gefraudeerd, zoals Tsjetsjenië, Tatarstan of de provincie Kemerovo." Daartussen in zitten nog de gele regio's, waar sporadisch fraude voorkomt.

Gesjoemel met de stemmen is al sinds de jaren negentig een bekend probleem. Dat kan simpelweg gebeuren door stapels tevoren ingevulde stembiljetten op een geschikt moment ongezien in de stembus te deponeren, of door dezelfde persoon meermalen in verschillende stembureaus te laten stemmen. Maar de meeste fraude vindt plaats achter gesloten deuren, als de kiezers al naar huis zijn en de stemmen worden geteld. Regio's als Tsjetsjenië zijn notoir. De opkomst bij de presidentsverkiezingen van 2012 lag boven de 99 procent en Poetin kreeg meer dan 99 procent van de stemmen. 

Niet bepaald opwindend

Zulke regio's kunnen het landelijke opkomstcijfer opkrikken, als dat in de grote steden tegenvalt. Fraude kan ook beslissend zijn als het erom spant of er een tweede verkiezingsronde komt. Zo spannend wordt het niet in de aankomende presidentsverkiezingen, blijkens de peilingen, die Poetin een straatlengte voorsprong geven.

In Perm valt het naar verwachting mee met de fraude en is het voor verkiezingswaarnemers dus niet bepaald opwindend. Misschien is dat een reden dat jongeren het laten afweten. "De mensen die al vaker waarnemer waren kennen de situatie", zegt Kovin. "Ze weten dat ze waarschijnlijk niet allerlei misstanden zullen ontdekken. Voor hen is het een principekwestie, ze vinden dat burgers het verloop van de verkiezingen moeten controleren."

Lees ook: 
Kandidaten van de Russische oppositie zijn kansloos tegen Poetin, maar ze zijn al lang blij dat ze mee mogen doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden