Russische premier waarschuwt voor 'nieuwe waterscheiding' in Europa

LISSABON - Een voorgenomen Navo-top over uitbreiding van het westerse bondgenootschap staat op losse schroeven. Terwijl de VS mikken op snelle uitbreiding met Midden- en Oost-Europese landen, wil Frankrijk tegemoet komen aan bezwaren van Rusland. Ook andere Navo-landen aarzelen.

THEO KOELE

Dat bleek gisteren in Lissabon tijdens een bijeenkomst van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa (OVSE), waarin ruim vijftig staten - vrijwel alle Europese landen, plus de VS en Canada - vertegenwoordigd zijn. De Russische premier Viktor Tsjernomirdin liet er geen twijfel over bestaan dat uitbreiding van de Navo met landen als Hongarije en Polen “een nieuwe waterscheiding” in Europa teweegbrengt, jaren na de val van de Muur. De president van Wit-Rusland Alexander Loekatsjenko waarschuwde voor “een nieuw schisma”.

Minister van buitenlandse zaken Van Mierlo liet in het midden wanneer een reeds voorziene Navo-top over uitbreiding kan plaatsvinden. Premier Kok: “Als we met een recht-toe, recht-aan uitbreiding bijdragen aan een verminderde stabiliteit in Europa, zijn we verkeerd bezig.”

De VS zouden al in mei 1997 Midden-en Oost-Europese landen willen uitnodigen in de Navo. “De uitbreiding gaat door, maar tegelijkertijd moet de samenwerking met Rusland versterkt worden,” zei de Amerikaanse vice-president Al Gore.

De Franse president Chirac legde in Lissabon echter de nadruk op de Russische bezwaren, en zweeg over uitbreiding van de Navo. Chirac schaarde zich achter de wens van de Russen om in een verdrag of handvest afspraken te maken over het “veiligheidsmodel voor de 21ste eeuw”. Volgens de Rus Tsjernomirdin gaat het daarbij om uiteenlopende zaken als de verspreiding van massavernietigingswapens en de strijd tegen drugs en criminaliteit.

Het Westen ziet nog wel een mogelijkheid om de Russische bezwaren tegen Navo-uitbreiding weg te nemen. Begin volgend jaar gaan dertig landen, waaronder Rusland, onderhandelen over vermindering van de conventionele wapens (kanonnen, helikopters en dergelijke) in Europa. Het gaat om de aanpassing van een verdrag tussen Oost en West, dat dateert uit de nadagen van de koude oorlog.

Rusland heeft aangedrongen op aanpassing van dat verdrag, gezien de veranderende krachtsverhoudingen. Vrijwel alle landen, die vroeger samen met de Sovjet-Unie tot het Warschaupact behoorden, begeren nu het Navo-lidmaatschap. Rusland eist, in de woorden van Tsjernomirdin, “nieuwe afspraken over het militaire potentieel in Europa”. Hij wees erop dat Rusland meer dan enig ander land zijn wapenarsenalen heeft beperkt. Zijn boodschap: nu is het de beurt aan andere landen.

In West-Europa bestaat begrip voor deze wens. “We kunnen niet extra gaan bewapenen tegen de tijd dat de Navo wordt uitgebreid”, aldus een diplomaat. Maar aangezien er “buitengewoon moeilijke” onderhandelingen voorzien worden, kan de uitbreiding van de Navo in het gedrang komen. De Russen zullen gerustgesteld moeten worden, dat ze na uitbreiding van de Navo niet geconfronteerd worden met een militair overwicht ten westen van hun grens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden