Russische Kersentuin ingeleefd en subtiel tragikomisch

TONEEL

De Kersentuin Maly Drama Theatre ****

Nadat iedereen vertrokken is, sluit Lopakhin de deuren van het landhuis. Rammelend met zijn sleutelbos sluit hij een voor een de deuren van de grote zaal van stadsschouwburg en laat de toeschouwers in de schemering achter. De zaal is in de afgelopen uren getransformeerd tot het landhuis van Lyubov Ranevskaya, haar familie en bedienden, het gezelschap uit Anton Tsjechovs 'De Kersentuin'. Het Holland Festival presenteerde dit stuk, uitgevoerd door Maly Drama Theatre uit Sint Petersburg, in regie van Lev Dodin. Dodin is volgens velen een van de grootste toneelregisseurs ter wereld en als geen ander geschikt om het grootse en psychologisch doorwrochte werk van Tsjechov te ensceneren. Met deze Kersentuin doet hij zijn reputatie alsook de schrijver alle eer aan.

Om dit stuk in een Russische uitvoering te kunnen zien, prikkelt niet alleen de nieuwsgierigheid van de theaterliefhebber maar zeker ook van de Amsterdamse Russische gemeenschap, te herkennen aan haar uitbundig chique avondkleding.

Dit detoneert nogal met de schemerige en stoffige sfeer die in de zaal hangt: alle meubels in het decor maar ook alle stoelen van de tribune zijn met witte doeken ingepakt, om te illustreren dat het huis lange tijd niet bewoond is geweest. Zo lopen zaal en decor in elkaar over (er staat zelfs een biljarttafel midden tussen de stoelen) en voelen de toeschouwers zich al snel verbonden met en bijna medeplichtig aan de tragische verkoop van De Kersentuin.

Want daar draait het natuurlijk om: Lyubov en haar broer Leonid kunnen het landgoed met de fenomenale kersentuin niet meer onderhouden, het zal dus geveild worden. Dat dit voor iedereen, ook de bedienden, onvoorstelbaar pijnlijk en triest is, maken alle acteurs op prachtig ingeleefde en toch subtiel tragikomische wijze duidelijk. Lyubov is hier niet alleen een neurotische geldverkwistende diva, we zien ook haar immense liefde voor het huis en land van haar grootouders en haar onvermogen om te veranderen. Lopakhin, een schatrijke boer en de zoon van lijfeigenen van de familie, probeert haar oprecht te helpen. Als blijkt dat ze hier niet voor open kan staan, is zijn blijdschap wanneer hij zelf de boel koopt mooi dubbelzinnig: verscheurd tussen euforie, trots, liefde en wanhoop rent hij door de zaal. Weinig kunstwerken zijn zo indringend en universeel dat ze met gemak de tand des tijds doorstaan, maar De Kersentuin is er zo een. Dat actualiseren of inkorten (vrijwel) niet nodig is, bewijst Lev Dodin met zijn glasheldere en bovenal compassievolle regie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden