Russische dorpsverhalen van Shukshin liefdevol en geestig verbeeld

’Shukshin’s Stories’ door Theatre of Nations uit Rusland o.r.v. Alvis Hermanis; nog te zien op ma 21 juni in Theater Bellevue Amsterdam; aangepaste aanvangstijd: 20.00 uur (!); inl./res.: 020-5237787 of www.hollandfestival.nl

Hanny Alkema

Pure theaterpoëzie is het, zoals het Russische Theatre of Nations de verhalen van Vasily Shukshin (1929-1974) naar toneel heeft vertaald. Met als achtergrond sterk uitvergrote foto’s van Shukshins geboortestreek de Altaj buitelen spel en vertelvorm in zo’n uitgekiende cadans over en door elkaar heen, dat je als vanzelf mee wiegt met het zonderlinge wel en wee van de personages.

Wat Shukshin tot een in Rusland alom geliefde schrijver maakte, is dat hij gewone mensen portretteert die net even zo’n buitenissig pasje buiten het gebaande pad zetten dat ze tegelijk herkenning oproepen en de verbeelding aanwakkeren. Zijn werk is te vergelijken met dat van onze Simon Carmiggelt alias Kronkel (1913-1987), cursiefjes waarin een haarscherp waarnemingsvermogen het alledaagse tot iets bijzonders verheft.

Dat karakter heeft de Letse regisseur Alvis Hermanis onder een theatraal vergrootglas gelegd. De personages mogen met veel gevoel voor excentrieke details ogen als karikaturen, in samenhang met het feilloze taalgebruik en de onderliggende tragische toon ontstaat een wonderlijke combinatie van humor en melancholie. Neem de verlegen Stepan, die alle anti-signalen negeert om de mooie Tanya ten huwelijk te vragen. Zoals hij daar in een veel te groot colbert met de voeten vooruit loopt zou je zweren dat hij een kleinzoon van Charlie Chaplin is. Intussen op een bankje aan de zijkant vertellen twee vrouwen hoe dit wel-niet-goed afloopt. Een verrukkelijke cocktail van stomme film en dorpse roddelcultuur.

Hermanis buit met de acteurs alles uit om de antihelden, die aan een overstap van het traditionele platteland naar het moderne leven nog lang niet toe zijn, een aureool van heroïek te geven. Dat gebeurt zo liefdevol en geestig, dat je moeiteloos met de naïeve grillen meebeweegt.

De ingedeukte borst van steracteur Evgeny Mironov is zo allerdwaast, dat zijn onnozele dorpskinkels onmiddellijk deernis wekken. De melodie die actrice Chulpan Khamatova aan een naaimachine ontlokt is minstens zo inspirerend als een actueel reclamespotje over de hoortest. En de manier waarop een hele rij bonkige mannen gretig ruikt aan het vloeipapier van een paar volstrekt nutteloze, voor een heel maandsalaris aangekochte dameslaarsjes is diep ontroerend.

Ook al komt er soms zelfmoord van, met elkaar geven de scènes een wonderschoon beeld van hoe troosteloosheid met een beetje fantasie even ontvlucht kan worden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden