'Russen zien in dat ontblote bovenlijf een sterk leider'

Wierd Duk (1959), journalist

"Dat het Russische standpunt zo weinig werd belicht bij de gebeurtenissen in Oekraïne heeft me de afgelopen maanden zeer verbaasd. Er waren alleen verdachtmakingen. Nou begrijp ik dat wel van verslaggevers ter plekke; ik weet uit ervaring hoe dat werkt. Je hebt weinig tijd, kiest eerder voor de underdog, je wordt meegesleurd door de sfeer.

Maar ook de mensen op afstand lieten het afweten: de experts, de Ruslandkenners. Iedereen ging onmiddellijk over op Ruslandbashing. Toen dacht ik, dan moet ik het maar doen. Ik heb een stuk geschreven voor de site ThePostOnline en daar werd veel op gereageerd. Dat groeide uit tot een boekje, waarin de ideologie van Vladimir Poetin en de manier waarop hij aan de macht is gekomen aan de orde komen. Het is snel geschreven, zodat mensen een handvat hebben om op een andere manier te kijken naar wat zich nu afspeelt tussen Kiev en Moskou.

Ik was zelf tussen 1992 en 2001 correspondent in Rusland. In het Westen is weinig benul van wat die periode voor de Russen heeft betekend. Het land donderde volkomen in elkaar. Er was veel geweld, mensen waren van de ene op de andere dag gewoon alles kwijt. Verschrikkelijk om te zien, voor de burgers moet het traumatiserend zijn geweest.

Alleen al op basis daarvan kun je begrijpen waarom Poetin zo populair is. Hij heeft gezorgd voor stabiliteit en een zekere welvaart. Dat verklaart waarom veel Russen bereid zijn om, zeg maar, een aantal burgerlijke vrijheden in te leveren. Als je het conflict met de autoriteiten niet opzoekt, kun je een heel normaal leven leiden.

Bovendien hebben veel Russen eigenlijk geen afscheid genomen van de Sovjet-Unie. Voor Poetin is het vanzelfsprekend dat voormalige Sovjetrepublieken als Kazachstan en Oekraïne tot de Russische invloedssfeer horen. En dat hij het recht heeft op te komen voor Russische minderheden als die worden bedreigd. Dat gebruikt hij natuurlijk als excuus, maar tegelijkertijd denk je ook: hadden ze in Oekraïne en de Baltische staten niet wat normaler kunnen doen tegen die Russen?

We zijn hier slecht in staat om ons in andere mensen te verdiepen, goede analyses te maken. We zetten bij voorkeur foto's van Poetin met ontbloot bovenlijf in de krant. Die vinden wij belachelijk. Dat de Russen iets anders zien, begrijpen wij niet. Voor hen staat hier een fit en sterk iemand, iemand die geen angst kent.

Dat neemt niet weg dat er nu wel een heel hysterisch chauvinistische sfeer hangt in Moskou. Er komt heel veel rancune los. Ik hou niet van de vergelijking van Poetin met Hitler. Hij heeft geen miljoenen doden op zijn geweten. Op de Krim is, geloof ik, één schot gelost. Maar het is natuurlijk wel een meedogenloze man, dat heeft hij tijdens de oorlog in Tsjetsjenië in 1999-2000 laten zien. Als de integriteit van de staat in gevaar is, is in zijn ogen alles geoorloofd. Maar ik geloof niet, zoals je wel hoort, dat hij handelt uit persoonlijke frustratie. De staat heeft voor hem, als ex-KGB'er, echt betekenis. Het is niet alleen maar cynisme."

Wierd Duk: Poetin. Straatvechter bedreigt de wereldorde. Prometheus/Bert Bakker, Amsterdam; 93 blz. euro 8,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden