Russen smullen van de rijkdom van Medvedev

Dmitri Medvedev (in het midden) is de verbindende factor in een ingewikkelde schema vol dwarsverbanden tussen personen en diverse fondsen en bedrijven.Beeld EPA

Een documentaire over de rijkdommen van de Russische tweede man is al 9 miljoen keer bekeken.

Hoe corrupt is Dmitri Medvedev? De vraag gonst al wekenlang op het Russische internet en in een handvol media die niet door de staat worden gecontroleerd. Aanleiding is de jongste film van oppositievoorman en blogger Aleksej Navalny over de puissante rijkdom waarin de Russische premier en ex-president zich zou wentelen. De bijna vijftig minuten durende film is een aaneenschakeling van gelikte video-opnamen van villa's, paleizen, landerijen en luxejachten. Allemaal houden ze op een of andere wijze verband met de tweede man in de Russische hiërarchie.

De film is al bijna negen miljoen keer bekeken sinds Navalny hem twee weken geleden online zette. De Russische televisie zwijgt erover in alle toonaarden, net als Medvedev zelf. Officiële woordvoerders antwoorden ontwijkend om verzoeken om commentaar en benadrukken in koor dat Navalny 'een veroordeelde' is en dat wat hij verkondigt dus geen aandacht verdient. Parlementsleden bekritiseren het werk van Navalny zonder, zeggen ze, de film te hebben gezien.

Navalny, die ondanks een voorwaardelijke veroordeling wegens diefstal wil deelnemen aan de presidentsverkiezingen van volgend jaar, schetst een netwerk van liefdadigheidsfondsen en bedrijven die wonderwel allemaal geleid worden door studiemaatjes of familieleden van Dmitri Medvedev. Sleutelfiguur is zijn oud-studiegenoot Ilja Jelisejev, die aan het hoofd staat van meerdere fondsen en ook een hoge functie bekleedt bij de Gazprombank. Die heeft op zijn beurt enorme kredieten beschikbaar gesteld voor de aankoop van onroerend goed door deze fondsen.

Medvedev is de verbindende factor in dit ingewikkelde schema vol dwarsverbanden tussen personen en diverse fondsen en bedrijven, maar zijn eigen naam komt niet voor op de eigendomspapieren. Wel staat buiten kijf dat Medvedev tal van de genoemde locaties persoonlijk heeft bezocht. Dat blijkt simpelweg uit foto's die hij zelf op Instagram heeft geplaatst en die gemakkelijk zijn te herleiden tot geografische locaties. Zo verbleef Medvedev op een buitenhuis aan de Wolga (waar ook de genoemde jachten zijn gesignaleerd), in een landhuis bij Sotsji en ook aan boord van de luxejachten.

Medvedev, besluit Navalny, "heeft bijna openlijk een corrupt netwerk van liefdadigheidsfondsen opgezet, via welke hij steekpenningen ontvangt van oligarchen." Hij kan dat ongestraft doen, "omdat Poetin hetzelfde doet, alleen op nog grotere schaal, omdat in de regering iedereen dat doet, omdat de bestuurders van rechtbanken, het Openbaar Ministerie, de veiligheidsdiensten precies hetzelfde doen, ze worden miljonairs en miljardairs dankzij de corruptie."

Wat Navalny laat zien is verre van nieuw. Al sinds 2011 zijn veel van de genoemde objecten en schema's al uitgebreid beschreven in de pers en ook in verband gebracht met Medvedev. Maar de impact van zijn film is veel groter dankzij de kwalitatief hoogstaande presentatie van het materiaal en het veelvuldig gebruik van indrukwekkende beelden die zijn gemaakt met een drone, 'inmiddels een lid van ons team'.

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Beeld Trouw

De vraag blijft of Medvedev hiervoor strafrechtelijk kan worden vervolgd, als dat in de politieke context mogelijk zou zijn. De schema's zijn zodanig opgezet dat Medvedev persoonlijk nergens met name wordt genoemd. "Als je kijkt naar de letter van de wet, dan is alles volkomen legaal", constateert Ilja Sjoemanov, onderdirecteur van de Russische afdeling van Transparency International, op de nieuwssite Medusa. Maar als Medvedev als premier gebruik maakt van eigendommen die toebehoren aan rijke zakenlieden, zoals Jelisejev, dan kan sprake zijn van belangenverstrengeling. "In een Europees land zou die situatie aanleiding zijn voor het aftreden van de premier en zijn kabinet, maar in Rusland is dat niet erg waarschijnlijk", aldus Sjoemanov.

Navalny en zijn team schetsen volgens de zakenkrant Vedomosti 'een typisch en hopeloos beeld van het gedrag van de Russische machthebbers'. De heersende klasse in Rusland vindt het volgens de krant vanzelfsprekend, dat alle ongemak dat gepaard gaat met het bekleden van overheidsfuncties 'ruimschoots moet worden gecompenseerd'. Zo luidt het ongeschreven 'arbeidscontract' dat Russische bestuurders hebben met het systeem dat zij dienen.

De krant wijst er ook op dat mensen als Medvedev, omdat ze vaak geen eigendomspapieren hebben, al die rijkdommen nooit echt als hun bezit zullen kunnen claimen en dus ook niet kunnen nalaten aan hun eigen kinderen. Wat betekent dat ze bij een wisseling van de macht in het Kremlin alles kunnen verliezen.

De protserigheid is vastgelegd

De film van Navalny geeft een uitputtend overzicht van onroerend goed dat volgens hem toebehoort aan premier Medvedev. Een protserig landhuis met bijgebouwen aan de Moskva-rivier vlakbij Moskou (door het tijdschrift Forbes ooit een van de duurste villa's ter wereld genoemd) is volgens Navalny 'geschonken' door Ruslands rijkste man, oliemagnaat en multimiljardair Alisjer Oesmanov.

Vergelijkbare objecten liggen aan de Wolga in de provincie Ivanovo (een achttiende-eeuws landhuis waar Navalny al eerder een aparte film over maakte), in de bergen achter Sotsji en op het platteland van de provincie Koersk, waar Medvedevs vader vandaan komt. Daarbij horen ook uitgestrekte landerijen en landbouwbedrijven. Aan de kust van de Zwarte Zee liggen wijngaarden van een van de fondsen die aan Medvedev gerelateerd zijn, net als een eeuwenoude villa met bijbehorende grond in het Italiaanse Toscane. In Medvedevs geboorteplaats St. Petersburg is er een monumentale achttiende-eeuwse stadsvilla met elite-appartementen, en Navalny toont ook twee peperdure luxejachten waarvan Medvedev gebruik zou maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden