Russen duiken telkens op in verschillende Balkanlanden

invloed | Moskou ontkent bemoeienis met een mislukte couppoging in Montenegro. Vast staat dat Rusland actief is in de Balkanlanden.

De Russische overheid is op 'bepaald niveau' betrokken geweest bij een couppoging in Montenegro afgelopen oktober. Die conclusie trok de speciale openbaar aanklager van dat land, Milivoje Katnic, begin deze week na een onderzoek naar een geheime operatie tijdens de verkiezingen. Die mislukte actie had als doel een staatsgreep te plegen en ex-premier Milo Djukanovic te vermoorden. Daarna zou een pro-Russische regering in het zadel geholpen kunnen worden, was het idee. Het Kremlin deed de beschuldigingen af als 'absurd' en 'onverantwoordelijk'. "Het blijft een nogal vaag verhaal", zegt Dimitar Bechev van de universiteit van Harvard en gespecialiseerd in de Russische invloed op de Balkan. "Ik denk dat Rusland wel op een of andere manier betrokken is maar het is de vraag of dat wel op het hoogste niveau is geweest."

De Russische bemoeienis met Montenegro past in een patroon. President Poetin probeert zijn invloed op de Balkan uit te breiden door zijn neus in allerlei onopgeloste zaken in die regio te steken, zegt Bechev. "En dat zijn er nogal wat." Zo stookte Moskou het vuurtje in Montenegro, waar de bevolking diep verdeeld is over de aanstaande toetreding tot de Navo, nog eens extra op. En eiste het Kremlin onlangs het vertrek van de Hoge Vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap in Bosnië-Herzegovina. Die vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap - een functie die in 1995 werd gecreëerd als onderdeel van het Dayton-akkoord - moet erop toezien dat de vredesafspraken worden nageleefd. Volgens het Kremlin probeert het Westen door middel van deze vertegenwoordiger vooral invloed te behouden in Bosnië, dat dit jaar kandidaat-lid van de Europese Unie hoopt te worden.

Maar Rusland laat zich vooral in Servië zien. Afgelopen najaar nog organiseerde Moskou daar een grote militaire oefening. En het Kremlin laat geen gelegenheid voorbijgaan om de speciale historische en culturele relaties tussen de twee Slavische volkeren te benadrukken. Net als Montenegro bevindt Servië zich in een spagaat tussen Oost en West. Aan de ene kant onderhoudt Belgrado warme banden met Moskou, tegelijkertijd wil het ook graag lid worden ven de Europese Unie.

De Russische interesse in de Balkan is zeker niet nieuw, zegt Bechev maar wel zichtbaarder dan een aantal jaar geleden. "Voorheen probeerde Rusland vooral invloed te verwerven met grootschalige economische projecten, zoals een oliepijplijn. Tegenwoordig bemoeit het land zich meer met verkiezingen door informatie, desinformatie en propaganda te verspreiden. Dat is goedkoper en brengt minder risico's met zich mee."

Rusland lijkt daarbij handig gebruik te maken van de verlegde focus van Europa. Waren alle Europese ogen halverwege de jaren negentig nog op de Balkan gericht, de laatste jaren lijkt de regio wat weggezakt in de aandacht. Conflicten elders in de wereld eisten de aandacht op. Bovendien worstelt de EU ook met interne problemen. Vragen hoe om te gaan met de Brexit en de komst van migranten eisen veel aandacht van Brussel op. Bechev denkt niet dat de EU de Balkan de laatste jaren heeft verwaarloosd. "Europese politici hebben de gebeurtenissen op de Balkan zeker niet genegeerd, helemaal niet als je bedenkt wat voor andere problemen ze op hun bord hebben liggen. En uiteindelijk zullen de politieke elites in de regio zelf de bereidheid moeten tonen hun problemen op te lossen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden