Russen buigen zich over hun Nobelprijswinnaars

De beroemde Russische animatiefilmer Andrei Khrzhanovksy is naar Rotterdam gekomen met zijn speelfilmdebuut ¿A Room and a Half¿, een fantastisch portret van de Russische schrijver en Nobelprijswinnaar Joseph Brodsky. Een van de hoofdrolspelers is een rode kat.

De 69-jarige regisseur – tevens docent aan de filmschool van Moskou – staat voor een afgeladen zaal op het Rotterdamse Schouwburgplein. Vrolijke witte snor. Licht roze overhemd. Zeven jaar heeft hij aan het project gewerkt, vertelt Khrzhanovsky. En het is vanavond de eerste keer dat hij zijn film aan een publiek laat zien. Een originele mix van speelfilm, documentaire en animatie, zo blijkt, waarin we de Russische dichter op een denkbeeldige reis terug naar Rusland treffen, terug naar Sint Petersburg, terug naar zijn ouders die zich afvragen hoe het hun zoon vergaat in het verre Amerika. Brodsky ging in 1972 in onvrijwillige ballingschap en belandde na een kort oponthoud in Wenen en Londen in de VS.

Khrzhanovsky’s film sluit nog het meest aan bij de fabelachtige cinema van de Chileense regisseur Raul Ruiz, die andere snorremans die in Rotterdam is met ‘Nucingen Haus’, een spookhuisfilm gebaseerd op een verhaal van Balzac. Evenals de Chileen blijkt de Rus meester van tijd en ruimte, en een wonderbaarlijk surrealistisch universum. Khrzhanovsky beschrijft zijn film zelf als een sentimentele reis naar het verleden. Dat klinkt Proustiaans. Was het niet Raul Ruiz die een tijdje geleden Prousts ‘Le Temps Retrouvé’ verfilmde? En zouden de Rus en de Chileen elkaars films in Rotterdam hebben gezien? Zouden ze elkaar hebben ontmoet?

Momenteel wordt ook hard gewerkt aan een film over het leven van Nobelprijswinnaar Lev Landau, de Russische fysicus die onder meer met Niels Bohr werkte, en die een – zeker voor zijn tijd - vrij experimenteel liefdesleven had. Regisseur van ‘Dau’ is zoon Ilya Khrzhanovsky die een paar jaar geleden een sensationeel debuut maakte met ‘4’ en hier in Rotterdam een Tiger Award won. “Het project is gecompliceerder dan ik dacht”, laat junior per email vanuit Oekraïne weten. “Ik ben momenteel in Kharkov, ergens ten zuidoosten van Kiev. Landau schreef hier onder meer zijn tiendelige ‘Course on Theorethical Physics’. Ik ben hier zeker nog tot eind 2009 aan het filmen.”

Een van de anekdotes die over Landau de ronde doet, is dat hij in 1962 – het jaar waarin hij de Nobelprijs won – met zijn auto tegen een vrachtwagen reed. Landau’s belang was zo groot, dat de Russen een top-chirurg vanuit het imperialistische Amerika lieten overvliegen. Het schijnt dat Landau er na de operatie toch niet meer helemaal bovenop is gekomen. Er werd zelfs druk gespeculeerd over wat de Amerikanen met het Russische meesterbrein hadden gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden