Rusland zet steekspel om Joekosmiljarden voort

Advocaat Albert Jan van den Berg voor aanvang van de bodemprocedure van de Russische Federatie tegen Yukos Universal. Van den Berg vertegenwoordigt de Russische president Poetin in deze zaak. Beeld anp
Advocaat Albert Jan van den Berg voor aanvang van de bodemprocedure van de Russische Federatie tegen Yukos Universal. Van den Berg vertegenwoordigt de Russische president Poetin in deze zaak.Beeld anp

Rusland vecht deze week bij de rechtbank in Den Haag het vonnis aan dat het land 50 miljard dollar moet betalen aan de gedupeerde aandeelhouders van Joekos. Het concern van oliemagnaat Michail Chodorkovski, die bij president Poetin in ongenade viel, werd in 2004 genationaliseerd door de Russische staat.

Aan de Parijse Quai Branly verrijst, op een steenworp afstand van de Eiffeltoren, een Russisch 'geestelijk-cultureel centrum', compleet met een traditionele Russisch-orthodoxe kerk. De bouw, in opdracht van het Kremlin, moet dit jaar zijn voltooid. Ex-aandeelhouders van de Russische oliemaatschappij Joekos hebben onlangs beslag laten leggen op het perceel, maar de bouw gaat door omdat het object een diplomatieke status heeft. Rusland heeft goede hoop dat het beslag weer wordt ingetrokken.

De beslaglegging vloeit voort uit een in de zomer van 2014 genomen besluit van het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag, dat Rusland 50 miljard dollar aan schadevergoeding moet betalen aan de aandeelhouders van Joekos. Moskou heeft dat vooralsnog naast zich neergelegd en vecht het besluit nu aan bij de rechtbank in Den Haag, die de komende weken de Russische argumenten tegen het licht zal houden.

Aangestuurd op bankroet
Het Arbitragehof oordeelde in 2014 dat de Russische staat willens en wetens, middels absurd hoge belastingaanslagen, had aangestuurd op een bankroet van Joekos om het bedrijf te kunnen nationaliseren en de toenmalige eigenaar, de in ongenade gevallen oliemagnaat Michail Chodorkovski, in de boeien te sluiten. Chodorkovski werd in 2003 gearresteerd en bracht tien jaar door in strafkampen, beschuldigd van belastingontduiking en diefstal.

Moskou legde het besluit naast zich neer, met als gevolg dat de Russische staat sinds begin vorig jaar per dag ook nog eens 2,6 miljoen dollar aan boetes krijgt opgelegd. Beslagleggingen op Russische bezittingen volgden in Frankrijk en België, en procedures zijn in gang gezet om dat ook in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten mogelijk te maken.

De rechtbank in Den Haag, met vlnr rechters Mr I. Kroft, Mr. D. Aarts, Mr. H. Hofhuis. Beeld anp
De rechtbank in Den Haag, met vlnr rechters Mr I. Kroft, Mr. D. Aarts, Mr. H. Hofhuis.Beeld anp

Rusland zat intussen ook niet stil en verzamelde een dik dossier argumenten voor de tegenaanval. Het Kremlin put hoop uit een uitspraak vorige week van een Zweede rechtbank. Die herriep een in 2012 door het Hof van Arbitrage in Stockholm toegekende compensatie van 2 miljoen dollar aan Spaanse Joekos-aandeelhouders, omdat het Arbitragehof niet gerechtigd was een dergelijk besluit te nemen.

Procedurefouten
Volgens Moskou heeft ook het Haagse Hof van Arbitrage procedurefouten gemaakt en moet het besluit van 2014 daarom nietig worden verklaard. Het hof noemde de ontmanteling van Joekos een schending van het Europese Energiehandvest, wat Rusland wel heeft getekend maar nooit geratificeerd.

Het hof was volgens de Russen ook niet objectief, want sterk beïnvloed door een krachtige Joekos-lobby. De gedupeerde Joekos-aandeelhouders zijn volgens Moskou bovendien geen 'echte' buitenlandse investeerders, maar in handen van Russische zakenmensen die op slinkse wijze de Russische wetten probeerden te omzeilen.

Tijdrekken
Niet alleen is met deze zaak een recordbedrag gemoeid, het steekspel tussen de Russische staat en de Joekos-aandeelhouders sleept zich ook ongebruikelijk lang voort. Het Joekos-kamp beschuldigt Rusland ervan met opzet alle mogelijke procedures te rekken en laat niet na te benadrukken dat Moskou er een gewoonte van lijkt te maken besluiten van internationale instanties aan zijn laars te lappen.

Daarbij wordt verwezen naar het besluit van het Internationaal Zeerechttribunaal inzake het Greenpeace-schip Arctic Sunrise, dat in 2013, met alle opvarenden, door de Russische veiligheidsdienst werd aangehouden. Rusland handelde volgens het tribunaal onwettig, maar weigert het gezag ervan te erkennen. Het Haagse Hof van Abitrage besloot vorig jaar dat Rusland compensatie moet betalen voor de toegebrachte schade.

Advocaat Marnix Leijten vertegenwoordigt de gedupeerde aandeelhouders van het olieconcern tijdens de rechtszaak. Beeld anp
Advocaat Marnix Leijten vertegenwoordigt de gedupeerde aandeelhouders van het olieconcern tijdens de rechtszaak.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden