Rusland vreest Navo-opbouw aan grens

De uitbreiding van de Navo wordt door Rusland met argusogen gevolgd. Nu morgen hoogstwaarschijnlijk ook de drie Baltische Staten een uitnodiging krijgen om lid te worden, komt het bondgenootschap wel erg dichtbij, vindt Moskou.

Gert Jan Rohmensen

AMSTERDAM - De prachtige kleurenbrochures van het Litouwse leger blaken van zelfvertrouwen. De foto's tonen professionele militairen, goed getraind en dito uitgerust. Ook de strijdkrachten van Estland en Letland presenteren zich zo voordelig mogelijk. In de brochures kan er geen misverstand over bestaan: het Balticum is klaar voor toetreding tot de Navo.

Nog maar vijf jaar geleden werd zo'n lidmaatschap door de meeste defensiespecialisten voor onmogelijk gehouden. Rusland sputterde te fel tegen en de mini-staatjes aan de Oostzee waren toch niet te verdedigen, was de redenatie. Toch krijgen de drie voormalige sovjetrepublieken tijdens de Navo-top in Praag, die morgen begint, zeer waarschijnlijk een uitnodiging om lid te worden van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.

De oprukkende Navo wordt in de Russische hoofdstad Moskou al jaren met argusogen gevolgd, en niet alleen door verstokte communisten. Ook veel militairen, politici én gewone burgers komen maar moeilijk los van het Koude-Oorlogsdenken, waarin het opbouwen van militair overwicht een cruciale rol speelde.

Rusland maakt zich vooral druk over het conventionele evenwicht in West- en Midden-Europa. Daarover zijn begin jaren negentig afspraken gemaakt tussen de toenmalige Sovjet-Unie en Navo. Zij kwamen in het CFE-verdrag overeen de aantallen conventionele wapens in Europa te binden aan plafonds.

Toen de Baltische Staten zich in 1991 losmaakten van de Sovjet-Unie, weigerden zij samen met de andere voormalige sovjetrepublieken toe te treden tot het CFE-verdrag. De drie landen voelden zich nog altijd soevereine staten die vijftig jaar bezet zijn gehouden door de Sovjet-Unie. Ook leefde de angst dat zo'n stap de toen nog aanwezige sovjettroepen op hun grondgebied zou legitimeren.

Inmiddels ligt er een aangepast CFE-verdrag dat openstaat voor nieuwe leden. Maar toetreden kan pas nadat het verdrag is geratificeerd. Omdat nog maar enkele landen dat gedaan hebben, zal het naar verwachting pas over enkele jaren van kracht worden. In theorie zou het Navo-bondgenootschap daarom zware wapens kunnen stationeren aan de grens met Rusland. Reden tot zorg in Moskou.

,,Het is onzin om te zeggen dat de uitbreiding van de Navo alleen symbolisch is en Rusland niet bedreigt. De Amerikaanse president Bush zou morgen kunnen besluiten troepen te stationeren in de Baltische Staten, en wat dan?'', zegt Aleksei Arbatov van de Russische oppositiepartij Jabloko. ,,Rusland zal troepen moeten bijplaatsen in Sint-Petersburg en Kaliningrad'', voegt hij daar enigszins dreigend aan toe. Volgens Arbatov hebben de militaire planners hiertoe ook beslissingsbevoegdheid, uiteraard met instemming van president Poetin. ,,De planners zijn grotendeels autonoom, hun werk wordt alleen begrensd door financiële mogelijkheden.''

Volgens Arbatov moet de Navo Rusland meer vertrouwenwekkende maatregelen in het vooruitzicht stellen. Alleen dan zullen de Russen zich weer veilig voelen. De beste manier is in de eerste plaats de ondertekening van het CFE-verdrag door de Baltische Staten, aldus Arbatov.

,,De Navo heeft Moskou al heel veel toegezegd'', werpt Robertas Sapronas van het Litouwse ministerie van defensie tegen. ,,Er is beloofd dat er geen provocatieve stappen zullen worden gezet, dus geen stationering van extra militairen in de nieuwe lidstaten in vredestijd, geen nucleaire wapens en andere zaken die tot zorgen over de veiligheid bij niet-

Navo-lidstaten kan leiden. In tijden van oorlog kan dat anders zijn natuurlijk.''

De door president Poetin veelvuldig tentoongespreide bezorgdheid is daarom volgens Sapronas overbodig. ,,Het lijken me ook wat gekunstelde bezwaren, bedoeld om te gebruiken als wisselgeld in de discussie over de uitbreiding van de Navo. Daar komt bij dat onze president Valdas Adamkus in september, tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, verklaard heeft dat hij wil toetreden tot het CFE-verdrag zodra het openstaat voor nieuwe leden'', aldus de Litouwse defensiewoordvoerder.

De Amerikaanse president Bush is niet doof voor de zorgen van Moskou. Na de Navo-top reist hij naar Sint-Petersburg om nogmaals te proberen Poetin gerust te stellen. Gisteren deed hij dat al in de Litouwse krant Lietuvos Rytas. ,,Ik wil dat Rusland en president Vladimir Poetin begrijpen dat er geen reden is de uitbreiding van de Navo te vrezen'', aldus Bush. ,,Het Navo-lidmaatschap van de Baltische Staten is zelfs voordelig voor Rusland.'' Op welk terrein die voordelen dan liggen zei Bush er echter niet bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden