Rusland: VN-tribunaal voor MH17 onacceptabel

Oekraïense reddingwerkers vorig jaar op 19 juli, bij het bergen van slachtoffers van vlucht MH17Beeld afp

Rusland vindt een VN-tribunaal voor de berechting van de daders die verantwoordelijk zijn voor het neerhalen van vlucht MH17 onacceptabel. Dat zegt de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Gennadi Gatilov volgens het Russische persbureau Tass. Rusland kan de beslissing tot oprichting van zo'n tribunaal een veto geven in de VN-Veiligheidsraad.

'Het is om meerdere redenen onacceptabel voor ons", aldus Gatilov. Hij voegde daaraan toe dat het Russische onderzoek naar de vliegramp wordt voortgezet en de resultaten aan het eind van dit jaar worden bekendgemaakt. 'En we weten uit ervaring dat een tribunaal een zeer tijdrovend proces is."

Minister-president Mark Rutte maakte vorige week bekend dat het kabinet een VN-tribunaal wil om de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17 te berechten.

Politiek redacteur Marno de Boer zette eerder de voor- en nadelen van zo'n internationaal tribunaal op een rij:

1. Waarom de keuze voor een VN-tribunaal?

"Een VN-tribunaal biedt de grootste kans de daders voor het gerecht te krijgen", zei premier Mark Rutte gisteren. Hij hoopt dat de 'bijzondere status' van een internationaal tribunaal landen tot medewerking beweegt.

Een ander argument is waarschijnlijk dat een Nederlandse rechtbank verdachten alleen kan berechten voor oorlogsmisdaden. Dan moet worden bewezen dat ze doelbewust een passagiersvliegtuig neerschoten, of zich schuldig maakten aan grove roekeloosheid bij een poging om een militair vliegtuig neer te halen. In het oorlogsrecht mogen strijders inschattingsfouten maken of enig risico op burgerdoden nemen als ze proberen een militair doel aan te vallen.

Onder het Oekraïens recht kunnen de daders ook voor moord worden veroordeeld. In dat geval zal het verweer dat je eigenlijk militairen wilde doodschieten niet veel uithalen. Maar een rechtsgang in Oekraïne roept de vraag op of de daders daar wel een eerlijk proces zullen krijgen.

Bij een VN-tribunaal zouden internationale rechters de verdachten volgens het Oekraïense recht kunnen vervolgen.

2. Zijn er voorbeelden van andere VN-tribunalen?

Bij een VN-tribunaal kunnen verschillende systemen gecombineerd worden. Het Libanon-tribunaal in Den Haag is opgericht om de moordenaars van de Libanese politicus Rafik Hariri te berechten. De rechters komen uit verschillende landen en hebben eerder bijvoorbeeld in het Joegoslavië-tribunaal gezeten, maar gebruiken het Libanese strafrecht.

3. Waarom maakt Rutte dit voornemen vorige week opeens bekend?

Een dag eerder kondigde Nieuw-Zeeland, dat momenteel voorzitter is van de VN-Veiligheidsraad, al aan dat Maleisië zich inzet voor een tribunaal. Maleisië zit tijdelijk in de Veiligheidsraad en kan resoluties indienen. De Nieuw-Zeelandse VN-ambassadeur voegde eraan toe dat Australië, Nederland, België en Oekraïne ook betrokken zijn bij het opstellen van de resolutie. Volgens hem is er nog geen ontwerptekst ingediend. Daarvoor zijn nog een aantal maanden diplomatieke onderhandelingen nodig.

4. Wanneer moet er iets besloten zijn?

Rutte wilde gisteren niet zeggen hoe lang het duurt voordat er meer duidelijkheid over het tribunaal is. In oktober presenteert de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn definitieve rapport over de toedracht van de vliegramp. Deze week meldde het Openbaar Ministerie ook dat het strafrechtelijk onderzoek goede vorderingen maakt. Waarschijnlijk wil het kabinet dus tegen het einde van het jaar meer duidelijkheid hebben over waar vervolging kan plaatsvinden.

5. Wat zijn de kansen dat het tribunaal er komt?

Voor een speciaal VN-tribunaal is een resolutie van de veiligheidsraad vereist. Het belangrijkste obstakel is Rusland, dat een vetorecht heeft. Rutte zei dat hij hoopt dat Rusland meewerkt in de geest van een vorige resolutie over MH17, die oproept tot berechting van de daders.

Maar om Rusland daadwerkelijk mee te krijgen zal nog een hele klus worden. Toen vorige week het persbureau Reuters melding maakte van een mogelijk tribunaal, liet het Russische ministerie van buitenlandse zaken weten dat het 'voorbarig en contraproductief' is om al over vervolging te spreken zolang het onderzoek naar de ramp nog niet is afgerond.

Vlucht MH17 werd neergehaald door een BUK-luchtdoelraket, van Russische makelij.Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden