Rusland op papier kampioen anti-roken

Strenge wetgeving moet cultuuromslag teweegbrengen in land van de alom aanwezige sigaret

EVA CUKIER

Met vergaande wetgeving bindt de Russische president Vladimir Poetin de strijd aan met de alom aanwezige sigaret. Afgelopen maandag tekende hij een wet die het roken drastisch aan banden legt. De nieuwe antirookwet moet een cultuuromslag teweegbrengen onder de Russische bevolking.

Zo'n omslag is hard nodig. In Rusland sterven jaarlijks zo'n half miljoen mensen aan de gevolgen van roken. Daarmee geldt het land als een van de meest verslaafde ter wereld.

"Het gaat er niet alleen om dat rokers ophouden hun niet-rokende medemens schade toe te brengen. De wetgeving is vooral bedoeld om de heersende norm te doorbreken, het idee dat roken normaal is", zegt Daria Chaltoerina van de anti-tabakcoalitie Ataka in Moskou.

Begin vorig jaar werd in Rusland roken al verboden in regeringsgebouwen, scholen, ziekenhuizen en op stations. De wet die deze week in werking trad, verbiedt het roken in cafés, restaurants, hotels en ook op de schaarse terrassen die het land telt. Rookruimtes in de horeca zijn per direct afgeschaft en winkels en kiosken mogen sigaretten niet meer zichtbaar aanbieden. Daarnaast is iedere vorm van reclame voor tabak verboden en mag ook op televisie niet meer worden gerookt. De boetes variëren tussen de 60 en de 3000 euro voor zowel roker als uitbater.

Veel Russen zijn kritisch over de antirookwet en geloven niet dat de overheid erin zal slagen die te handhaven. Zeker in de kleinere steden en dorpen zal er weinig veranderen, menen zij.

Ondanks het overheersende cynisme is Chaltoerina optimistisch. "Onze antirooklobby bestaat uit een groot netwerk van activisten door heel Rusland. Veel mensen ergeren zich eraan dat overal maar wordt gerookt. Wij zijn al begonnen met het indienen van klachten tegen overtreders van de wet en zullen dat blijven doen totdat de mensen zich aan de regels houden."

Met de wet in de hand en flinke boetes als dwangmiddel is Ataka ervan overtuigd een cultuuromslag te kunnen realiseren. "Het is een geleidelijk proces, maar ook in Rusland wordt steeds meer aandacht besteed aan de schadelijke gevolgen van alcohol en tabak. Vroeger dronk iedereen bier op straat, dat zie je nu ook veel minder. Steeds meer mensen denken goed na over hun gezondheid."

Het uiteindelijke doel van Ataka, dat bestaat uit zo'n 25 antirookorganisaties, is een algemeen verbod op de productie van en handel in tabak.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie steekt 40 procent van de Russen regelmatig een sigaret op: 60 procent van de mannen en 20 procent van de vrouwen. Van de rokende vrouwen gaat zo'n 40 procent tijdens de zwangerschap gewoon door. Aan de nieuwe maatregelen ging een harde strijd vooraf. Met name buitenlandse tabaksbedrijven, die zo'n 90 procent van de Russische sigarettenmarkt bedienen, zijn tegen de nieuwe wet gekant.

undefined

Nederland relatief mild

Met de nieuwe wetgeving komt Rusland hoog op de lijst van landen met een streng antirookbeleid. Alleen Bhutan kent een totaalverbod op productie en handel. In Europa hanteren het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Turkije een vergaand ontmoedigingsbeleid. In IJsland werkt de regering aan een wet waarmee tabak alleen op doktersrecept verkrijgbaar wordt. Nederland vormt met relatief mild beleid een uitzondering. In 2012 kwam het in opspraak toen minister Schippers van volksgezondheid het algemene rookverbod in de horeca deels ophief. De rechter bepaalde vorig jaar dat dit in strijd was met het internationale verdrag tegen roken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden