Rusland maakt vrienden

Poetins opmars in het Midden-Oosten gaat verder dan militaire operaties in Syrië alleen

De machtsbalans in de wereld verschuift, en nergens is dat zo duidelijk zichtbaar als in het Midden-Oosten. De regio, die de Verenigde Staten sinds halverwege de vorige eeuw streng bewaken, is in het vizier van Rusland gekomen. Amerika raakt in rap tempo de grip op zijn bondgenoten kwijt. Rusland grijpt zijn kans.

Een van de trouwste bondgenoten die de VS dreigen te verliezen is Irak. Het geduld van Bagdad met de Amerikanen begint op te raken, nu zij in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) maar mondjesmaat bombarderen, terwijl hun inmenging in de Iraakse binnenlandse politiek verder toeneemt.

Leden van de Iraakse regeringscoalitie stellen premier Haidar al-Abadi nu een gewaagd plan voor: wissel het Amerikaanse bondgenootschap in voor een Russische.

Ruslands interventie in Syrië heeft grote indruk gemaakt in Irak. Het aantal Russische bombardementen in Syrië op één dag ligt hoger dan dat van de anti-IS coalitie in een maand. Het Westen zegt dat Moskou vooral uit is op het redden van zijn bondgenoot Assad, maar voor de Irakezen klinkt deze beschuldiging eerder als een aanbeveling. Irak wil niets liever dan een bondgenoot die geen lastige eisen stelt op kritieke momenten. En Rusland ontvangt Amerika's oude bondgenoten met open armen.

De eerste signalen van een beginnende romance tussen Moskou en Bagdad deden zich begin deze maand voor, toen de oprichting van een nieuw kwartet werd aangekondigd. Rusland, Irak, Iran en Syrië leveren voortaan informatie aan elkaar uit over 'terroristen'. Het commandocentrum van dit kwartet wordt gevestigd in Bagdad, om preciezer te zijn: in de wijk waar de Amerikaanse ambassade staat.

Toch durft de Iraakse regering het nog niet aan Russische luchtsteun te vragen. De VS hebben namelijk veel drukmiddelen om Irak uit de armen van Poetin te houden. Het Amerikaanse Congres heeft bijvoorbeeld onlangs een wet aangenomen, die de bewapening van antiregeringsbewegingen en separatisten in Irak mogelijk maakt. Zo'n stap zou het uiteenvallen van Irak tot gevolg kunnen hebben.

De Amerikanen beschikken bovendien over genoeg voorwendselen om zo'n middel in te zetten, mochten ze dat willen. De voorzitter van de defensiecommissie waarschuwde deze week al dat wanneer de Iraakse regering in de ogen van Washington niet 'inclusief' genoeg blijkt te zijn, de VS dan 'bevoegd zijn direct wapens te leveren aan Koerden, soennieten en andere groepen, zonder dat we eerst langs Bagdad te hoeven gaan'.

De Russen zien buiten Irak nog genoeg kansen in het Midden-Oosten. Net als Irak probeert inmiddels ook Egypte zich te ontworstelen aan het Amerikaanse juk. Het was geen toeval dat de eerste buitenlandse reis van president Abdel Fatah Al-Sisi naar Rusland ging, terwijl de Amerikanen al sinds de jaren zeventig Egypte jaarlijks voorzien van een miljard euro aan militaire hulp.

Egypte probeert zijn afhankelijkheid van de VS te verkleinen door de relatie met Rusland te verdiepen. De voormalige veldmaarschalk Sisi deed tijdens zijn bezoek in Moskou meteen voor 3 miljard euro aan militaire boodschappen, tot grote ergernis van Amerika.

Egypte wil zijn luchtmacht vernieuwen en is inmiddels in onderhandeling met Rusland over de aankoop van maar liefst 46 Russische gevechtstoestellen.

De Amerikaanse ex-minister van buitenlandse zaken Henry Kissinger ziet het somber in voor de VS. Hij schreef vorige week dat Ruslands rentree in het Midden-Oosten inmiddels een voldongen feit is. De Russische interventie in Syrië is slechts het 'laatste symptoom van de ineenstorting van Amerika's positie als beschermheer van het Midden-Oosten', aldus Kissinger.

En ineens is Assad in Moskou

De Syrische president Assad zit nog stevig in het zadel. Hoewel zijn land in puin ligt, verscheen hij gisteren tot ieders verbazing in Moskou. Assad, die sinds de burgeroorlog vier jaar geleden begon nooit Syrië heeft verlaten en zelden zijn presidentieel paleis uitkomt, werd ontvangen door zijn bondgenoot en collega Poetin. Ze spraken onder meer over de 'strijd tegen terrorisme'. Poetin bedankte Assad persoonlijk voor zijn bezoek aan Moskou, 'ondanks de tragische situatie in uw land'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden