Grondwetswijziging

Rusland is ook na 2024 niet van Poetin af

De Russisiche president PoetinBeeld AP

De Russische president Poetin lijkt met nieuw plan zijn sleutelpositie veilig te willen stellen voor later. 

Met het volkomen onverwachte ontslag van de Russische regering en zijn jongste ‘state of the nation’-toespraak heeft Vladimir Poetin de slotfase ingeluid van zijn presidentschap, dat in 2024 afloopt. Binnen enkele uren na zijn jaarlijkse toespraak tot beide kamers van het parlement dankte Poetin zijn regering voor bewezen diensten en aanvaardde haar ontslag.

Volgens premier Dmitri Medvedev is het ontslag ingegeven door een reeks grondwetswijzigingen die Poetin in zijn toespraak heeft voorgesteld, al blijft onduidelijk waarom de zittende regering hierom dan zou moeten opstappen. Poetin heeft Medvedev benoemd tot plaatsvervangend hoofd van de Russische nationale veiligheidsraad, een functie die tot dusverre nog niet bestond. Poetin zelf is voorzitter van de raad. Hij heeft het hoofd van de belastingdienst, de betrekkelijk onbekende 53-jarige Michail Misjoestin, voorgedragen als nieuwe premier.

Onduidelijk

Hoe de door Poetin voorgestelde grondwetswijzigingen precies hun beslag zullen krijgen is nog verre van duidelijk, maar er zijn hoe dan ook veranderingen op til die gevolgen zullen hebben voor zowel Poetins opvolger als zijn eigen toekomstige positie. De voorstellen geven meer armslag aan het parlement en onttrekken invloed aan de regering, waardoor het scenario van een ‘sterke premier’ wordt uitgehold.

De premier en het kabinet worden benoemd door het lagerhuis en de president is verplicht die benoemingen te bevestigen. Hij behoudt wel het recht de premier en ministers te ontslaan. Het hogerhuis, de federatieraad, krijgt een stem in de benoeming van de rechters van het constitutioneel hof en het hooggerechtshof.

Ook de president zal, als het aan Poetin ligt, niet meer zo machtig zijn als Poetin nu. Nu nog zegt de grondwet dat iemand niet meer dan twee achtereenvolgende termijnen president mag zijn. Maar een grens aan het totale aantal is er niet, waardoor Poetin nu bezig is aan zijn vierde ambtstermijn. Poetin stelt nu voor dat terug te brengen tot maximaal twee.

Meest intrigerend is Poetins voorstel de sinds 2000 bestaande Staatsraad meer gewicht te verschaffen. De raad is een overlegorgaan van de leiders van de Russische regio’s, dat wordt voorgezeten door de president en vooralsnog weinig praktische betekenis heeft. Poetin wil dat de Staatsraad een plek krijgt in de grondwet, waardoor het gewicht van de instelling in de toekomst zal toenemen, mogelijk met een belangrijke positie daarin van Poetin zelf.

Leider van de natie

De herverdeling van volmachten binnen het Russische staatsbestel biedt voor hem ruimte om straks ook na afloop van zijn presidentschap een sleutelrol te spelen, in een nog nader te bepalen hoedanigheid. Dat doet denken aan de situatie in buurland Kazachstan. Daar trad Noersoeltan Nazarbajev vorig jaar, na bijna drie decennia aan de macht, formeel terugtrad als president, maar als ‘leider van de natie’ en hoofd van de veiligheidsraad wel grote invloed op het landbestuur behield.

De voorgestelde wetswijzigingen kwamen aan het eind van Poetins toespraak. Het leeuwendeel ging over omvangrijke staatssteun voor gezondheidszorg, onderwijs en maatregelen die de demografische situatie van Rusland moeten verbeteren, nu de bevolking opnieuw terugloopt. Deze voorstellen komen niet onverwacht en gaan de Russische staatskas veel geld kosten.

Lees ook:

Poetin ziet nóg een presidentiële termijn wel zitten

Tijdens zijn jaarlijkse persconferentie ging Vladimir Poetin in op een vraag over zijn opvolging in 2024. Het was voor het eerst dat hij publiekelijk zinspeelde op een mogelijk vervolg van zijn politieke carrière na het einde van zijn termijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden