Rusland gijzelt landen met status als energie-supermacht

De Russische premier Dmitry Medvedev tijdens zijn toespraak in Moskou. Beeld reuters
De Russische premier Dmitry Medvedev tijdens zijn toespraak in Moskou.Beeld reuters

Groot Brittannië presenteert tijdens de vergadering van de G7 volgende maand een plan voor het ontwikkelen van alternatieve energiebronnen om Europa minder afhankelijk te maken van Russisch gas. Bovendien moeten er meer distributeurs komen, opdat Rusland zijn gasreserves niet meer geopolitiek kan inzetten.

De G7-groep van grote geïndustrialiseerde landen noemt het verbeteren van energiezekerheid topprioriteit na Ruslands annexatie van de Krim. Gevreesd wordt dat Moskou de gasvoorziening naar Oekraïne stopzet.

"Het kan niet zo zijn dat Rusland individuele landen gijzelt," zei de Britse minister van Energie Ed Davey. "Er zijn ten minste twee, misschien wel drie recente voorvallen geweest waarbij Rusland misbruik maakte van zijn positie als energie-supermacht. We kijken naar andere leveranciers dan Rusland en een diverser distributienetwerk; of het gas nu uit de VS komt, van schaliegas of van overschotten in andere landen. Misschien kan Japan zijn kernreactoren wel opstarten." Ongeveer een derde van het Europese gas komt uit Rusland, waarvan 40 procent wordt gedistribueerd via Oekraïne.

De Russische premier Dmitry Medvedev noemde het 'bluf' dat Europa zijn gas uit de Verenigde Staten wil halen en zei dat Moskou zelf op zoek gaat naar andere afnemers. Vooral in Azië ziet hij grote kansen.

Pools plan voor Europese energiesolidariteit achterhaald
Polen kwam vorige maand al met een plan voor meer onafhankelijkheid van Rusland. De Poolse regering heeft onder leiding van premier Donald Tusk een prominente rol opgeëist bij het oplossen van de crisis in buurland Oekraïne. Het voorstel van Tusk gaat over het oprichten van een Europese 'energie-unie' die de EU moet wapenen tegen crisissen zoals het Russisch-Oekraïnse conflict.

Het plan van Tusk bestaat uit zes punten: een solidariteitsmechanisme voor de gasbevoorrading in het geval van een crisis, EU-financiering om die energiesolidariteit vooral in Oost-Europa te garanderen, collectieve energie-aankopen, steenkool als acceptabele energiebron, ontginning van schaliegas en het spreiden van de gastoevoer naar de EU.

Het valt op dat maatregelen rond duurzame energie hierin volledig ontbreken. Dat zegt Julia Michalak van het Climate Action Network (CAN) Europe: "Als de Krimcrisis de regering niet heeft doen beseffen dat duurzame energie de gemakkelijkste en goedkoopste manier is om de Europese energiebevoorrading veilig te stellen, dan weet ik het ook niet meer."

Steenkool en schaliegas
Het lijkt niet erg van deze tijd om een energie-unie te ontwerpen, gebaseerd op fossiele brandstoffen als schaliegas en steenkool. Over schaliegas is de EU is momenteel nog erg verdeeld en in landen als Frankrijk en Bulgarije is er zelfs een verbod op. Bovendien lijkt het gezien de Europese klimaatdoelstellingen erg onwaarschijnlijk dat de EU steenkool opnieuw zal omarmen.

Toch is er ook in Polen zelf discussie over het hernieuwde gebruik van fossiele brandstoffen. Milieuminister Marcin Korolec werd vorig jaar ontslagen tijdens de VN-klimaattop omdat hij zich te weinig inzette voor het winnen van schaliegas.

Ook het enthousiasme over het gebruik van steenkool is tanende. Hoewel de Poolse economie voor het belangrijkste deel draait op steenkool, is het de regering van Tusk niet gelukt de Europese klimaatdoelstellingen bij te stellen. Bovendien blijkt de door de Polen zo geprezen steenkool helemaal niet zo goedkoop: een studie van de denktank Warsaw Institute for Economic Studies wijst uit dat de Poolse subsidies voor steenkool in de periode tussen 1990-2012 zijn opgeklommen tot 40 miljard euro.

Ook voor Polen gaat in 2016 de EU-richtlijn voor Industriële Emissies gelden. Daaronder vallen ook striktere vervuilingsnormen voor energiecentrales. De kwetsbaarheid van het energienetwerk is door de crisis in de Oekraïne weer eens aangestipt, maar de Poolse oplossing is misschien niet de meest gewenste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden