Rusland dreigt raad Krim-Tataren met liquidatie

Mustafa Dzjemilev, de historische leider van de Krim-Tataren Beeld afp

De Tataren op het door Rusland bezette Oekraïense schiereiland de Krim komen in toenemende mate onder druk te staan, zoals velen van hen al vreesden. De leiders van de oorspronkelijke bewoners van de Krim is de wacht aangezegd door Rusland, dat het schiereiland afgelopen maart annexeerde.

De door Rusland benoemde aanklager op de Krim dreigde afgelopen zondag de wettelijke raad van de Tataren - de Mejlis - te verbieden als zij zich met "extremistische" activiteiten bezighouden. En zaterdag werd Tatarenleider Mustafa Dzjemilev door een groot aantal Russische militairen, politie en oproerpolitie tegengehouden toen hij over land probeerde terug te keren naar de Krim. Dit tot woede van duizenden demonstrerende Tataren die hem wilden verwelkomen.

"Ik kan de Krim dus over land en via de lucht niet meer in", zei de 70-jarige Dzjemilev, zelf oud-voorzitter van de Mejlis, gisteren tegen de zender Radio Free Europe/Radio Liberty. "Ik had niet gedacht dat de Russische president Poetin zo'n lafaard was."

Dzjemilev zou door Rusland een vijf jaar durend inreisverbod zijn opgelegd voor de Krim. Moskou ontkent dat, maar de pro-Russische leider van de Krim, Sergej Aksjonov, zei onverholen dat Dzjemilev niet welkom is op de Krim. "Deze man is zonder enige twijfel geïnstrueerd door westerse inlichtingendiensten om de situatie te destabliseren", aldus Aksjonov. "We laten niemand binnen die hier met slechte bedoelingen komt."

Dag van herdenking wordt spannend
Dzjemilev zei te verwachten dat de spanningen op de Krim zullen toenemen in de aanloop naar 18 mei, de dag van de herdenking van de deportatie van de Krim-Tataren. "Als de Russen die dag proberen te controleren kan dat leiden tot spanningen, zelfs als ze dat niet doen. Als de Krim-Tataren op die dag naar buiten gaan met hun eigen vlaggen of Oekraïense vlaggen, dat kan dat leiden tot spanningen of botsingen. Ik verwacht daar niet veel goeds van."

Naar aanleiding van de schermutselingen met de oproepolitie werd de huidige Mejlisleider, Refat Tsjoebarov, ter verantwoording geroepen door de Ruslandgezinde hoofdaanklager op de Krim, Natalja Poklonskaja. Zij waarschuwde hem geen illegale demonstraties meer te organiseren voor de terugkeer van Dzjemilev. "Ik eis een onmiddellijk eind aan deze extremistische activiteiten", zei Poklonskaja. "Zoniet dan zal de Mejlis worden geliquideerd", en zullen haar "activiteiten op het territorium van de Russische Federatie worden verboden".

De aanklager sprak de Tatarenleider toe in het Russisch, waar hij zich tegen verzette omdat het Tataars geldt als officiële taal op de Krim. "U schendt mijn rechten", zei Tsjoebarov. "Ik begrijp de betekenis van wat u zegt niet helemaal. Tataars alstublieft, een officiële taal, of op z'n minst Oekraïens".

Oorspronkelijke bewoners
De islamitische Krim-Tataren zijn de oorspronkelijke bewoners van het schiereiland in de Zware Zee. Zij werden tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 door Sovjetdictator Stalin massaal gedeporteerd naar Oezbekistan. Sommige Tataren hadden samengewerkt met Nazi-Duitsland dat de Krim bezet hield, en Stalin gebruikte dat als excuus om het hele volk te deporteren. Pas tegen het eind van de jaren '80 mochten zij terugkeren en maken nu 10 tot 14 procent uit van de huidige Krim-bevolking van bijna twee miljoen mensen.

Toen Russische militairen eind februari de Oekraïense Krim bezetten, verklaarden de Krim-Tataren zich daar fel tegen. Zij boycotten ook het omstreden referendum over aansluiting bij Rusland. Poetin deed daarna per decreet enige concessies aan "allen die hebben geleden onder Stalins respressie". Hij beloofde hen te "rehabiliteren", "de consequenties van de illegale deportatie weg te nemen" en "de ontwikkeling van nationaal-culturele autonomieën te stimuleren".

In de praktijk blijkt daar tot nu toe weinig van, getuige onder meer het verbod voor Dzjemilev - zelf als baby gedeporteerd - om terug te keren naar de Krim en de dreiging van de ontbinding van de raad van de Krim-Tataren. Ook kunnen de demonstranten rekenen op een forse boete van 20.000 roebel (ca 400 euro), aldus Dzjemilev.

Een nieuwe tragedie
Voor de Krim-Tataren dreigt een nieuwe tragedie, zegt hij. "Zeker is het een tragedie als jouw land door anderen bezet wordt. De Russen moeten de Krim verlaten. Er is geen andere oplossing voor dit probleem", zei Dzjemilev, oud-dissident tijdens de Sovjet-Unie.

"We hebben nu een regime op de Krim dat ons doet denken aan het Sovjet-regime en we zullen onze strijd voorzetten op dezelfde manier als toen. Maar we zullen proberen de strijd vreedzaam, democratisch en zonder ongeregeldheden te laten verlopen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden