Rusland draait duimschroeven internetvrijheid verder aan

President Poetin verplicht bloggers met meer dan 3000 bezoekers per dag om zich te registreren bij de Russische media-autoriteit.Beeld getty

Het laatste beetje vrije meningsuiting in Rusland is te vinden op internet, maar daar kan het nu wel eens mee gedaan zijn. Vanaf vandaag treedt een nieuwe wet in werking, die bloggers met meer dan 3000 bezoekers per dag verplicht zich te registreren bij de Roskomnadzor, de Russische massamedia-autoriteit.

Veel bloggers zien dit als een van de pogingen van regering van Poetin om de laatste plek waar nog openlijk kritiek op de regering kan worden geuit, in de kiem te smoren.

Met de beperking van de internetvrijheid blijven er in Rusland maar weinig onafhankelijke media over. TV-zenders, de belangrijkste bron van informatie voor de gemiddelde Rus, staan vrijwel allemaal onder controle van Roskomnadzor. Hetzelfde geldt voor de meeste radiostations en kranten. Er zijn enkele uitzonderingen, zoals Novaja Gazeta, de krant die vorige week 'Vergeef ons Nederland' kopte, radiostation Echo Moskou en de nieuwssite Rain TV. Voor het echte onafhankelijke nieuws is de Rus aangewezen op blogs en sociale media.

Verantwoordelijkheid
Volgens Roskomnadzor is de nieuwe wet bedoeld om het verantwoordelijkheidsgevoel onder de Russische bloggers te vergroten. Aangezien veel mensen hun informatie lezen, vallen bloggers onder massamedia en moeten ze zich verantwoordelijk gedragen tegenover hun volgers. De geregistreerde bloggers moeten onder meer de 'betrouwbaarheid van informatie controleren', 'beperkingen ten aanzien van de kieswet in acht nemen' en leeftijdsgrenzen stellen voor de bezoekers. Ook mogen bloggers met meer dan 3000 bezoekers per dag niet anoniem zijn.

De Russische bloggersgemeenschap reageert verdeeld op de nieuwe regel. Blogger en mediabaas Anton Nossik wil zichzelf niet laten registreren. Hij hoeft dat ook niet, zegt hij in de Russische krant Izvestia: "Mijn blog staat op een server in Californië. Daardoor val ik niet onder de Russische wet." Blogger Dimitri Chernisjev, ook bekend onder de naam "Mi3ch", is wel van plan zich naar de wet te schikken, ook al was hij eerder behoorlijk kritisch op de rol van de Russische propagandamachine bij het neerschieten van vlucht MH17.

De maatregelen zijn onderdeel van een breder pakket van wetten die de Russische regering meer macht over het internet moet geven. Zo moeten sociale media vanaf 2016 hun gebruikersgegevens een half jaar lang bewaren en opslaan op een server op Russische grond, waarmee die gegevens onder de Russische censuurwet vallen. Dat is voor de Russische Facebook-tegenhanger VKontakte geen probleem, maar zou wel eens grote problemen kunnen veroorzaken voor Facebook en Twitter, die nog geen servers op Russische bodem hebben.

Retweetverbod
De Russische overheid probeert al langer om het internet en social media aan banden te leggen. Invloedrijke bloggers als de oppositieleider Aleksej Navalni en de extreem-rechtse Eduard Limonov werden actief tegengewerkt. Navalni kreeg zelfs een internetverbod, dat werd uitgebreid tot een retweetverbod voor al zijn tweets. Een reclameverbod beroofde internetsites als Rain TV eerder al van een groot deel van haar inkomsten. Eerder dit jaar werd een wet ingesteld waardoor de Roskomnadzor al zonder tussenkomst van de rechter websites op zwart mag zetten. De registratiewet is de volgende stap in het proces, al is het ook onder leden van de regeringspartij United Russia nog volstrekt onduidelijk hoe de wet gehandhaafd gaat worden.

Beschermheer
Hoewel Twitter tegenwoordig regelmatig onder vuur ligt vanuit het Kremlin en Poetin internet een 'CIA-project in ontwikkeling' noemde, liet de Russische president het internet lange tijd met rust. Sterker nog, volgens Anton Nossik was de Russische president tot 2012 eerder een beschermheer van het vrije internet. De anti-regeringsprotesten die Moskou eind 2011 overspoelden, waren volgens Nossik het keerpunt. De opkomst op deze demonstraties werd enorm versterkt door sociale media als Facebook en VKontakte. Poetin erkende het gevaar van internet.

Aleksej Navalni.Beeld Maxim Sjipenkov
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden