Rusland blijft grossieren in 'informatieve ruis' over crash MH17

Een auto rijdt op de route die de BUK-lanceerinstallatie vermoedelijk heeft afgelegd voordat het toestel van Malaysia Airlines met vluchtnummer MH17 werd neergehaald boven het oosten van de Oekraine.Beeld anp

Vraag een Rus wie verantwoordelijk is voor het neerhalen van vlucht MH17 en de kans is groot dat het antwoord is: het Oekraïense leger. Al vanaf de eerste week van de ramp gaven opiniepeilingen aan dat de overgrote meerderheid van de Russen geloof hechtte aan de twee versies die alle aandacht kregen in de Russische media.

Gedurende het hele afgelopen jaar hebben zowel de media alsook Russische officials herhaaldelijk geprobeerd aan te tonen dat de Boeing 777 van Malaysia Airlines is getroffen door een Oekraïense luchtafweerraket, neergeschoten door een Oekraïens gevechtsvliegtuig, of misschien zelfs allebei. Ze deden dat met behulp van satellietfoto's, radarbeelden en deels anonieme ooggetuigenverslagen. Sommige bewijsstukken, zoals een 'satellietfoto' die een gevechtsvliegtuig toont dat in de buurt van Donetsk een raket afvuurt op een Boeing, bleken makkelijk door te prikken vervalsingen.

Zelfs maar de suggestie dat niet Oekraïne, maar Rusland direct of zijdelings bij het drama betrokken zou kunnen zijn, was in de Russische media uit den boze, zegt luchtvaartdeskundige Vadim Loekasjevitsj. "Te beginnen met de avond van 17 juli vorig jaar is alles dat is gezegd door de officiële Russische massamedia een duidelijke, onverholen poging ons te onttrekken aan iedere verantwoordelijkheid, en die bij Oekraïne te leggen. Op alle mogelijke manieren, met alle mogelijke methoden."

Fysiek onmogelijk
Loekasjevitsj (52) heeft eerder gewerkt op de Soechoj-straaljagerfabriek. Toen het Russische ministerie van defensie vier dagen na de ramp op een inderhaast belegde briefing omstandig uitlegde dat een Oekraïens gevechtsvliegtuig van het type Su-25 de schuldige zou kunnen zijn, werd Loekasjevitsj gevraagd commentaar te leveren op de televisiezender RBK. Hij legde de zichtbaar verbaasde presentator uit dat zoiets voor een Su-25 fysiek onmogelijk is.

In diezelfde televisieuitzending werd Loekasjevitsj ook gevraagd naar zijn versie van het gebeurde. Hij antwoordde met een ontwijkend 'die zal uw kijkers niet bevallen'. "Ik dacht toen al dat het vliegtuig was neergeschoten met een raket die was afgevuurd door de separatisten, of vanaf het grondgebied van de separatisten. Maar ik kon dat daar niet zeggen, want ik begreep dat de zender dan nog diezelfde avond zou worden gesloten."

Kritische uitzondering onder de volgzame media is de krant Novaja Gazeta.Beeld anp

Loekasjevitsj plaatste een analyse van de ramp op zijn website, omdat geen van de door hem benaderde media - 'ook relatief neutrale media' - publicatie aandurfden. Op een redactie kreeg hij te horen dat wie meldt dat MH17 is neergeschoten door de rebellen of door de Russen, automatisch zijn licentie verliest. "Niemand wil dat risico nemen en dus werkt hier heel sterk de zelfcensuur onder journalisten. Ze kennen de grens die ze niet mogen overschrijden."

Niet steekhoudend
De enige uitzondering is wellicht de kritische krant Novaja Gazeta. De week na de ramp had de krant een grote foto van de eerste stoet Nederlandse lijkwagens op de cover, met de Nederlandse kop: 'Nederland, vergeef ons'. De editie van afgelopen maandag was in haar geheel gewijd aan het onderzoek naar het neerhalen van MH17.

Afgelopen voorjaar concludeerde de producent van de Buk-raketinstallaties in een lijvig rapport dat een - Oekraïense - Buk-raket MH17 had neergehaald. Het was volgens Loekasjevitsj het eerste Russische rapport dat hout sneed. "Alle eerdere versies waren niet steekhoudend, niet vanuit technisch oogpunt, noch vanuit het oogpunt van de logica of zelfs het gezond verstand." Ze wekken volgens hem de stellige indruk dat Rusland op een of andere manier betrokken is bij de ramp. "Als wij hier helemaal niets mee te maken zouden hebben, zouden al die versies niet gerezen zijn."

Volgens de Russische deskundige creëren die vaak buitenissige theorieën bovenal 'informatieve ruis'. "De bedoeling ervan is niet de waarheid aan het licht te brengen, maar juist het tegenovergestelde, ons van de waarheid te verwijderen." Juist daarom heeft hij al zijn hoop gevestigd op het Nederlandse onderzoek. "Want de Russische massamedia zijn niet geïnteresseerd in de waarheid."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden