Rus of jood? Bronfman is vooral pianist

AMSTERDAM - In de serie Meesterpianisten debuteert vanavond in het Concertgebouw de Russisch-joodse pianist Yefim Bronfman. Hij speelt Russische composities, waaronder de aan Bronfman opgedragen tweede pianosonate van Rodion Schedrin: een Nederlandse première. De onbekendheid waarmee Bronfmans naam hier omgeven werd, is doorbroken. ''Roem? Ach, uiteindelijk telt toch alleen de muziek.''

MISCHA SPEL

Reizen loopt als een rode draad door het leven van de 39-jarige Bronfman. Op momenten als deze, verkouden en vermoeid van jet lag, is het zijn kruis. Maar aan de reislust van zijn ouders heeft Bronfman zijn veelzijdige achtergrond te danken. “Mijn ouders zijn overlevenden van de tweede wereldoorlog. Zij voorzagen nieuwe rampen, en voelden aan dat de tijd rijp was om Rusland te verlaten. Er was geen ruimte om muzikale of persoonlijke doelen te bereiken”.

In Israël krijgt Bronfman de kans om te studeren bij Arie Vardie aan het Rubin-instituut. “Ik sprak geen woord Hebreeuws, dus het was belangrijk dat ik een leraar vond met wie het meteen klikte. Met Vardie kon ik door de muziek communiceren.”

Het verblijf in Israël blijkt van korte duur. Al na twee jaar wint Bronfman een beurs voor verdere studie in de Verenigde Staten.

Bronfman: “Mensen doen mee aan concoursen om een kans te krijgen. Ik had mazzel. Vrij kort na mijn immigratie mocht ik met het Israëlisch Philharmonisch Orkest debuteren. Daarmee had ik de noodzaak om mee te doen aan een concours voorbijgestreefd. Een zegen. Het winnen van een wedstrijd is geen garantie voor een goede carrière. Voor het publiek geldt: uit het oog, uit het hart. Concourswinnaars worden vaak te vroeg in het diepe gegooid, en mislukken. Het is beter om je in je eigen tempo als musicus te ontwikkelen en langzaam je visie op de muziek te verdiepen. In mijn geval was het bovendien een voordeel dat ik uit zoveel verschillende muzikale culturen mijn eigen stijl heb kunnen vormen. Daar gaat het uiteindelijk om.”

Hoewel Bronfman in New York een nieuwe thuisbasis vond, heeft hij er geen bezwaar tegen om als 'Russisch pianist' bestempeld te worden. “Ik denk dat de nationale pianoscholen langzamerhand aan betekenis inboeten. Iedereen heeft toegang tot een oneindig spectrum aan invloeden: cd's, concerten, enzovoort. Een pianist als Artur Rubinstein was al groot toen hij, als een onbeschreven blad uit Polen, in het Westen doorbrak.”

“Dit is een andere tijd. De toenemende informatiestroom heeft het musiceren veranderd. De individualiteit is vaak ver te zoeken. Helaas.”

In de queeste naar een eigen stijl is het maken van kamermuziek voor Bronfman een blijvende inspiratiebron. “Kamermuziek zou een wezenlijk onderdeel van het bestaan van iedere musicus moeten zijn. Als je een pianoconcert van Brahms speelt en ook vertrouwd bent met zijn sonates, wint je interpretatie veel aan reliëf. Ik heb veel samengewerkt met Isaac Stern, met hem de vioolsonates van Mozart opgenomen. Het is ondenkbaar vervolgens een pianoconcert van Mozart te spelen zonder er dwarsverbanden in terug te vinden. ”

De achtergronden van muziek houden Bronfman bezig. Zijn voorkeur voor de Europese muziekcultuur illustreert het streven naar zijn 'musiceren met diepte'. “In Europa wordt muziek anders benaderd dan in de Verenigde Staten; klassieke muziek is daar import. Muziek maakt hier meer deel uit van de cultuur. Het is geweldig om een stuk uit te voeren in dezelfde zaal waar Brahms ooit speelde. Ik geniet ervan om met een orkest als het Berliner Philharmoniker te spelen. Gelukkig telt Amerika ook vele toporkesten. Enthousiasme is voor mij het criterium. Een slordigheidje hier en daar interesseert me niet. Bereidwilligheid een stuk overtuigend te brengen, daar gaat het om.”

Op het recital van vanavond staat onder meer de tweede pianosonate van de Russische componist Rodion Schedrin op het programma.“We kwamen door gemeenschappelijke vrienden met elkaar in contact, en raakten bevriend. Ik bezoek hem ieder jaar op zijn zolder in München. Ik vind zijn muziek mooi, en hij mijn pianospel, dus schreef hij deze sonate voor mij. Het is een geheel nieuw stuk, het eerste stuk van Schedrin op mijn repertoire.”

“Je begint het instuderen vanuit het niets, zonder opname of andere referentie om je aan te spiegelen. Het was erg moeilijk om inzicht te krijgen in zijn muzikale taal. Alleen de noten spelen is niet genoeg. Ik wilde weten wat de noten betekenen. En dan is het net zo moeilijk als het leren spreken van een nieuwe vreemde taal.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden