Rupsenplaag? Die zomereik staat vast op voedselrijke grond

De landbouw en het verkeer zijn goed voor rupsen in zomereiken die op voedselrijke grond staan. De stikstofuitstoot van de twee maakt de eikenbladeren voedzamer (eiwitrijker) en dus aantrekkelijker voor rupsen. Op zulke eiken komen dan ook meer rupsenplagen voor.

Zomereiken op arme grond daarentegen, worden door de extra stikstof juist minder aantrekkelijk. Rupsenplagen komen daar nauwelijks voor. Dat blijkt uit onderzoek van ondermeer Stichting Bargerveen en de Vlinderstichting.

Het viel onderzoeker Arnold van den Burg op dat in zomereiken op het ene deel van de Veluwe (De Ginkel bij Ede) minder voorjaarsspanners, kleine en grote wintervlinders voorkwamen dan op de zomereiken in bijvoorbeeld het Edese Bos. De verhouding was zelfs één op twintig.

De Ginkel is voedselarmer dan het Edese bos. Beide gebieden hebben te lijden onder stikstof uit mest, die via neerslag op de grond terechtkomt. Dat bracht Van den Burg op het idee dat er een relatie moest bestaan tussen stikstof, bodem en rupsen. Daarop volgden honderden metingen op tientallen locaties.

Wat blijkt? De zomereiken op voedselrijke grond gebruiken de extra stikstof om samen met mineralen uit de bodem de bladeren eiwitrijker te maken. Zomereiken op arme grond kunnen dat niet. Sterker nog; die eiken lijken het extra stikstof om te zetten in een giftige stof. Opvallend genoeg trekken Amerikaanse eiken zelfs op arme grond wel meer rupsen door extra stikstof.

De kennis uit het onderzoek is toepasbaar. Natuurbeheerders die rupsenetende vogels - zoals de fluiter, koolmees en gekraagde roodstaart- willen helpen, kunnen de arme grond bekalken. De kalk maakt het voor de bomen makkelijker om eiwit te maken en leidt indirect tot meer rupsen. Bovendien moeten ze op zulke grond de Amerikaanse eiken - exotisch en daarmee 'onnatuurlijk' - voorlopig nog even laten staan. Daar zitten immers wel veel rupsen.

Nader onderzoek naar de gifstoffen volgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden