Ruimtesonde gaat rotsblok afstoffen

Vanavond wordt de sonde Osiris gelanceerd om wat stof van een planetoïde op te halen. Nasa hoopt dat het stof bouwstenen van het leven bevat.

Het is zonder twijfel de duurste stofzuiger ooit. Eén miljard dollar heeft Osiris-Rex gekost, de ruimtesonde die Nasa vanavond lanceert voor een reis naar een planetoïde. Osiris moet letterlijk wat stof van deze ruimterots afzuigen en dat op aarde afleveren. Het stof kan iets vertellen over het ontstaan van het zonnestelsel, en van het leven zelf.

Het zou de eerste keer zijn sinds de Apollo-missies naar de maan uit de jaren zeventig dat de mens zoveel zuiver materiaal uit de ruimte in handen krijgt. Bij recentere pogingen, zoals met de Japanse Hayabusa-1 of Nasa's Stardust, raakte de buit bij de landing besmet met aardse moleculen. En de Hayabusa-2 is weliswaar eerder terug dan Osiris, maar komt met minder dan een gram. Het pakketje van Osiris zal zeker een half ons en misschien wel twee kilo wegen.

Bennu heet de planetoïde waarnaar koers wordt gezet. Het rotsblok is 500 meter groot en draait om de zon in een baan die lijkt op de aardse baan. Bennu's rondgang is iets ronder waardoor de planetoïde elke zes jaar dicht bij de aarde komt. Op maanafstand ongeveer, en er is zelfs een minieme kans op een botsing - een kans kleiner dan één op duizend dat het ergens in de volgende eeuw zal gebeuren.

Dat is een schatting: onder invloed van zonlicht kan de planetoïde iets van baan veranderen waardoor hij op ramkoers komt of juist uit het zicht verdwijnt. Als Osiris in augustus 2018 bij Bennu aankomt, zal hij eerst dit fenomeen - het Yarkovsky-effect - bestuderen. Dat geeft beter inzicht in de dreiging van al die rotsblokken in de ruimte en het maakt wellicht ook duidelijk welke weg Bennu tot nu toe heeft afgelegd. Volgens sommige theorieën is het rotsblok het restant van een botsing in de planetoïdengordel, een paar honderd miljoen jaar geleden.

Bennu is een reliek uit de begintijd van het zonnestelsel, vierenhalf miljard jaar geleden. Het rotsblok is rijk aan koolstof, maar wellicht ook aan water en organische moleculen zoals aminozuren, de bouwstenen van het leven. Om dat te ontdekken cirkelt Osiris twee jaar lang op 240 meter hoogte om Bennu heen om de beste plek te vinden voor een monstername. Dan daalt hij af en steekt hij - zonder te landen - zijn stofzuigerarm uit die een paar tellen contact zal maken met het oppervlak. Die blaast een stoot stikstofgas uit waarna Osiris het vrijkomende stof en gruis opneemt.

De oogst gaat in een capsule, waarna Osiris richting aarde gaat om het geheel in 2023 met een parachute te droppen boven de woestijn van Utah. Sommige wetenschappers hopen er zuiver oermateriaal in aan te treffen, anderen zijn geïnteresseerder in het oppervlaktestof omdat dat iets vertelt over de kosmische verwering. Driekwart van de buit gaat in een kluis. "Voor toekomstige onderzoekers", zei Nasa's programmaleider Gordon Johnston. "Die vragen hebben waar wij nog niet zijn opgekomen en technieken die wij nog niet hebben ontwikkeld."

Geld verdienen

Bedrijven kijken mee over de schouder van Nasa. Planetoïde Bennu bevat wellicht kostbare materialen en ondernemingen hebben plannen om die te winnen. Het gaat bedrijven bijvoorbeeld om zeldzame metalen als platinum.

De vraag is of het mag. Een VN-verdrag uit 1967 verbiedt eigendomsclaims voor alles in de ruimte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden