Ruimterots treft Broek in Waterland

Onderzoeker Leo Kriegsman van het Naturalis Biodiversity Center toont de meteoriet die neerstortte bij Broek in Waterland. In de laatste 200 jaar zijn er maar 6 meteorieten gevonden in Nederland. Beeld ANP

De kans is kleiner dan het winnen van de jackpot, maar op 11 januari van dit jaar was het toch raak. Om 17.09 uur sloeg een meteoriet van een halve kilo door het dak van een schuurtje in Broek in Waterland. 

De bewoners waren niet thuis maar bij het herstel van de schade troffen ze een vreemde steen aan. Deskundigen van Naturalis bevestigden het bijzondere karakter van de vondst. Een steenmeteoriet, de zesde die ooit in Nederland is gevonden.

Tientallen ooggetuigen in Nederland en België hadden het gevaarte destijds al als een vuurbol zien aankomen. Die waarnemingen pasten bij Broek in Waterland als definitief eindstation. Sommigen hadden gezien hoe de meteoor vlak voor de landing uiteenspatte, maar een intensieve zoektocht later in de omgeving van het dorp leverde geen nieuwe brokstukken op.

Soms gaat het om een brokstuk van Mars of de maan, maar de meeste meteorieten stammen uit de planetoïdengordel, de ring van grote en kleinere rotsblokken die zich tussen Jupiter en Mars bevindt. Door de zwaartekracht van Jupiter geraken ze soms uit hun baan en botsen ze op elkaar waarna ze, of hun scherven, een nieuwe koers volgen die miljoenen jaren later op aarde eindigt. Jaarlijks wordt de aarde door enkele duizenden meteoren van een paar ons of meer getroffen, maar de meeste eindigen in zee of onbewoond gebied. In Nederland is het eens in de drie à vier jaar raak, maar de afgelopen twee eeuwen zijn er pas zes gevonden, allemaal uit die planetoïdengordel.

Relieken van het zonnestelsel

Meteorieten zijn de relieken van het zonnestelsel. Ze zijn 4,5 miljard jaar geleden ontstaan in de schijf van gas en stof die rond de jonge zon draaide, waaruit ook de planeten zijn gevormd. Maar terwijl het gesteente op aarde voortdurend blootgesteld is aan chemische processen en een ongerepte staat van meer dan vier miljard jaar een zeldzaamheid is, bezitten de meteorieten nog de originele kenmerken van het zonnestelsel.

Deze meteoriet was duidelijk herkenbaar als een zogeheten L6 chondriet uit de planetoïdengordel, zegt geoloog Leo Kriegsman van Naturalis. “Een dun, donker smeltkorstje, als gevolg van de verhitting tijdens zijn baan door de dampkring. Hier en daar waren kleine stukjes afgebroken zodat we zicht hadden op de kleine mineraalbolletjes binnenin, die het gevolg zijn van de hoge temperaturen bij het ontstaan van het gesteente.”

Nederlandse meteorieten

Uden, 12 juni 1840

Landwerkers zien hoe voor hun voeten een steen van 710 gram inslaat op een weggetje. Als ze hem uitgraven is hij te heet om aan te pakken.

Utrecht, 2 juni 1843

De grootste meteoriet in Nederland ooit breekt vlak voor zijn landing in twee stukken uiteen: de Blaauwkapel van 7 kilo en het Loevenhoutje van 2,7 kilo.

Diepenveen, 27 oktober 1873

Dit uiterst zeldzame koolstofchondrietje (68,34 gram) lag meer dan een eeuw vergeten op zolder en werd pas in 2012 herontdekt.

Tekst loopt door onder de afbeelding 

Ellemeet-meteoriet Beeld ANP

Ellemeet, 28 augustus 1925

Deze brokjes (samen anderhalve kilo) stammen af van de planetoïde Vesta die zes jaar geleden door ruimtesonde Dawn werd bezocht.

Glanerbrug, 7 april 1990

Deze meteoriet (855 gram) werd ontdekt doordat hij, net als die van Broek in Waterland, dwars door een pannendak ging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden