Ruilen studentensteden in opmars

'Wie wil ruilen? Studie journalistiek in Zwolle tegen Utrecht/Tilburg', liet Eefje Colsen in de dagbladen van afgelopen weekeinde weten. Ze komt uit Eindhoven, maar is anderhalve week geleden tot haar ongenoegen ingeloot in het verre Zwolle. Ja kom, dáár gaat ze niet wonen hoor. Eefje ziet Zwolle als het eind van de wereld.

Eefje is een van de 300 jonge Nederlanders die komend seizoen wel aan de opleiding van hun keus kunnen beginnen, maar niet in de stad van hun voorkeur. Althans, ze is een van de 300 die geen genoegen nemen met de stad waar ze zijn geplaatst. Ze stuurde al een officiële wijzigings-aanvraag naar het Centraal bureau voor aanmelding en plaatsing (CBAP) in Groningen. Maar om het gevoel te hebben dat ze 'er echt iets voor doet' zette ze ook nog een advertentie.

Nee, daar heeft sinds zaterdag nog niemand op gereageerd. “Maar dat is ook wel logisch, want niemand wil natuurlijk naar Zwolle,” zegt ze. “Iedereen wil het liefst naar Utrecht en als dat niet kan naar Tilburg. Dan kan ik thuis blijven wonen. Ik heb opgebeld naar de opleiding in Zwolle, of daar soms telefoontjes waren binnengekomen van mensen die juist graag naar Zwolle willen. Begonnen ze keihard te lachen: 'Nee, wat dacht je', zeiden ze.”

Tot dit jaar viel er weinig te doen tegen plaatsing in de verkeerde stad. Je kon een beroep doen op de zogeheten 'hardheidsclausule', basta. Dat wil zeggen dat je met zware bewijzen moest komen: de verklaring van een arts, therapeut of zielzorger dat je bij voorbeeld onmogelijk ver van je gehandicaptenwoning kunt studeren, dat je in Amsterdam last krijgt van somberheid of dat je als katholiek niet aan een protestantse instelling wilt studeren - of omgekeerd.

Hester Loeff kon daarom wel eens kansrijk zijn in haar poging om langs de officiële weg te ruilen. Ze is voor de opleiding ergotherapie geplaatst in Amsterdam, maar wil daar niet wonen. Haar astmatische bronchitis maakt dat ze het er benauwd krijgt. Daarom wil ze in Rotterdam studeren, dan kan ze in Zierikzee blijven wonen. Ook zij zette een advertentie - vooral omdat ze nog geen reactie uit Groningen had - maar ook zij hoorde daar nog niks op.

“Dat vind ik wel raar. Je zou toch denken dat iedereen graag in Amsterdam wil studeren.” Behalve de officiële, 'zware' route om in de juiste stad te kunnen studeren is er sinds dit jaar nog een informele. Vorige zomer kreeg de Informatiebeheer-groep (IBG) van de rechter ongelijk, toen die drie aanstaande studenten wilde dwarsbomen in hun onderlinge ruil van plaatsingsbewijzen.

Zij hadden geruild zonder zulke zware redenen. Het ministerie van onderwijs wilde dat niet hebben, omdat het handel in plaatsingsbewijzen kan opleveren als het wordt vrijgelaten: gefortuneerde ouders zouden voor 1000 gulden hun kind best in de gewenste stad kunnen manoeuvreren. Voor dat argument bleek de rechter niet gevoelig. Wie wil, moet kunnen ruilen, vond die. Dit jaar heeft 'Groningen' dus voor het eerst een bureautje ingericht om ruiling mogelijk te maken. “Er zijn 300 aanvragen binnen, waarvan we er inmiddels 25 hebben geregeld”, zegt een woordvoerder.

Maar behalve de IBG houdt ook de studentenvakbond LSVb zich dit jaar bezig met ruil tussen 'misplaatsten', zoals ze de doelgroep noemt. Dat vindt de IBG eigenlijk niet zo leuk, omdat de twee bureaus elkaar misschien wel voor de voeten gaan lopen. De woordvoerder: “Het kan nog heel vervelend worden, vooral wanneer de LSVb valse hoop wekt dat zij je kunnen matchen. Dat kan er maar één: wij.”

Over het motief om te ruilen weet de LSVb meer dan Groningen, want op het formulier voor Groningen hoeft geen reden te worden vermeld. De LSVb krijgt echter telefoontjes binnen. “De meeste mensen die in de verkeerde stad zijn geplaatst, ondernemen geen actie”, weet LSVb'er Olof van der Gaag. “Wie medicijnen wil studeren is denkelijk allang blij om 'überhaupt' te zijn ingeloot. Maar reden nummer één is of iemand de stad leuk vindt. Met de kwaliteit van het onderwijs heeft het in elk geval niets te maken.” De LSVb heeft pas een tiental telefoontjes binnen, maar denkt toch trends te kunnen zien: “Utrecht is altijd populair, maar heeft ook veel kamernood. Groningen en Rotterdam worden populairder.”

Studenten journalistiek die naar Utrecht willen, zoals Eefje, staan met 73 aanvragen nummer twee op de Groningse hitlijst. Studenten fysiotherapie zijn, met 101 aanvragen voor een andere plaats, koploper. Pas daarna komen studenten geneeskunde, met 64 ruilwensen. Tandheelkundigen zijn kennelijk snel tevreden, want van hen zijn er maar twee die in een andere plaats willen studeren dan waar ze zijn ingeloot.

Waarom wil Eefje eigenlijk per se naar Utrecht? “Ik wil al tien jaar in Utrecht wonen. Dat ik journalistiek wil studeren weet ik nog maar kort. Dat heb ik pas bedacht in de week voordat je je moest aanmelden. Dat ik Utrecht geweldig vind is al veel ouder. Keigezellig vind ik het daar. D'r zitten een paar vriendinnen van me, je hebt die grachtjes, en heb je het 's zomers wel eens gezien?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden