RUDY GIULIANI Gezag en orde in New York

Voor Rudolph W. Giuliani is en blijft New York het draaipunt van de wereld. De 49-jarige zoon van een Italiaanse bar-eigenaar gelooft daar vast in, en de van nature egocentrisch aangelegde Newyorkers geloven dat graag met hem mee.

“Niemand - geen enkele etnische, religieuze of raciale groepering - zal aan mijn zorg ontsnappen”, zei de voormalige openbare aanklager dinsdagavond verzoenend in zijn overwinningstoespraak. Hij had zojuist, met amper een haarlengte voorsprong, de burgemeestersverkiezingen in zijn wereldstad gewonnen. Blijkbaar realiseerde hij zich dat er de komende jaren kwaliteiten van hem verlangd worden die nogal indruisen tegen zijn natuurlijke neiging tot confronteren en uitdagen.

Altijd boud in de kaken en de wereld onmiddellijk verdelend in goed en kwaad, moest hij ineens iedereen te vriend zien te houden om te kunnen overleven in wat zijn tegenstander, David Dinkins, nog maar een paar dagen daarvoor een wervelende soep “met 178 etnische groeperingen en honderd verschillende talen” noemde. Rudy Giuliani, de man van gezag en orde en van compromisloze beslissingen, zal zichzelf tot het uiterste moeten intomen en bereid moeten zijn compromissen te sluiten, wil hij die wervelende soep binnen de pan houden.

Een echte Newyorker is hij wel, deze eerste Republikeinse burgemeester van de Big Apple sinds John Lindsay (1966-1973). Hij werd geboren in de toen nog wat sjofele wijk Brooklyn, maar zijn uit Italie geemigreerde ouders zochten het al snel wat hogerop in Long Island. Terwijl zijn vader een goedlopende kroeg uitbaatte, kreeg hij een traditioneel katholieke opvoeding op de nonnenschool. Bijna had hij nog doorgeleerd voor priester, maar op het beslissende moment sloeg hij aan het aarzelen en koos uiteindelijk voor een rechtenstudie aan de New York Law School.

Eenmaal beland in het ambtelijke justitiele apparaat maakte hij snel carriere, aan het begin van de jaren tachtig was hij onder president Reagan de derde man op het ministerie van justitie. Maar de bureaucratie van Washington was hem te tam, hij wilde meer in de schijnwerpers en keerde naar zijn geboortestad terug als openbaar aanklager.

Daar beleefde hij hoogtijdagen als boevenjager, hij verhevigde niet alleen de jacht op de ordinaire georganiseerde misdaad, maar ging ook achter de witteboordencriminelen in het gemeente-apparaat of in Wall Street aan. Daarmee kweekte hij aardig wat steun in de armere wijken. Zijn persconferenties over nieuwe belangrijke arrestaties waren telkens weer een show van de tough guy die de strijd tegen het kwaad had gewonnen. De plaatselijke pers maakte dankbaar gebruik van de informatie die hij bij tijd en wijlen liet uitlekken over zijn vastberaden optreden achter de schermen.

Hoewel hij prominente Wall Streetoplichters als Ivan Boesky en Dennis Levine en een aantal mafia-bendes achter de tralies wist te krijgen, liep hij zichzelf later regelmatig voorbij. Bess Myerson, een voormalige Miss America die hij wilde vastnagelen wegens het beinvloeden van de rechter, werd vrijgesproken. Ook Imelda Marcos werd vrijgesproken van zijn beschuldiging dat ze de Filippijnen had geplunderd. Verschillende effectenhandelaren in Wall Street, door hem persoonlijk met veel spektakel op de beursvloer in de boeien geslagen, zagen in hoger beroep hun veroordeling ongedaan gemaakt.

Zo sterk als hij zichzelf profileerde in zijn functie, zo braaf en cultuurloos komt Giuliani naar voren uit de weinige opmerkingen die hij over zijn priveleven maakt. Hij heeft alle begrip voor het geweld waarmee de nonnen en paters op school hem opvoedden. Hij deed zijn huwelijksaanzoek in Disneyland. Hij was zich niet bewust van de maatschappelijke beweging in de jaren zestig en heeft dus ook nooit voor het dilemma gestaan of hij zijn haar zou laten groeien of om wat dan ook te inhaleren. En op oudejaarsavond danst hij in zijn apartement gezellig met zijn vrouw op de muziek van Frank Sinatra naar het nieuwe jaar.

Van die kleurloosheid moest hij het niet hebben, toen hij zich voor de verkiezingen van 1989 voor de eerste keer aanmeldde als kandidaat voor het burgemeesterschap. Toen profileerde hij zich als de medogenloze boevenjager, de man die de stad weer veilig zou maken en het verval van zeden een halt zou toeroepen. Rechtlijnig en ongeduldig deed hij de ene harde uitspraak na de andere. De doodstraf moest opnieuw worden ingevoerd, de politie versterkt en de sociale programma's afgezwakt. Zijn tegenstander, toen ook al de bedachtzame zwarte advocaat Dinkins, won met een verschil van amper een procent van de stemmen.

Blijkbaar zag hij wel wat in de analyses van destijds dat hij veel te hard van leer was getrokken en daarmee een deel van de kiezers had afgeschrokken. Hij moest voor zichzelf behoed worden en hij zwakte het afgelopen jaar zijn ijzeren imago fors af. Wijs en gematigd was hij nu, nederig geworden door ervaring en met zijn vroeger zo vale gezicht gebruind onder de hoogtezon. Hij streed niet langer meer tegen homoseksualiteit, maar wel tegen de plannen voor speciale lessen 'tolerantie jegens homoseksualiteit' die in de laatste jaren van de lagere school gegeven zouden moeten worden. Daarmee wist hij veel van de Spaans sprekende migranten voor zich te winnen.

De veiligheid in de stad was opnieuw zijn centrale thema. En het werkte. Driekwart van de blanken, de helft van de latinos en maar een paar procent van de zwarten stemden op hem, net genoeg voor de overwinning.

Giuliani heeft beloofd de opnieuw uit de hand gelopen begroting van de stad weer onder controle te krijgen. Hij zal daartoe honderden miljoenen en misschien wel meer dan een miljard dollar per jaar moeten bezuinigen, op een begroting van 32 miljard. Hij heeft al beloofd het aantal overheidsfunctionarissen met 34 000 terug te dringen, zonder daarbij te melden hoe hij dat zal doen. Elke etnische, religieuze of raciale groepering zal hem nauwgezet in de gaten houden, in de steigers om hem aan de schandpaal te nagelen zodra ze ook maar een zweem van bevoorrechting van de ander vermoeden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden