'Rudolph Agricola kon alles beter'

WILFRED VAN DE POLL

Hij geldt als de 'grootste Groninger ooit' en in zijn eigen dagen noemde men hem in heel Europa het 'licht uit het Noorden'. Toch hebben maar weinigen gehoord van de Groningse humanist Rudolph Agricola (1443-1485). Fokke Akkerman (83), oud-hoofddocent neo-Latijn aan de Universiteit van Groningen, betreurt dat. Hij presenteert maandag tijdens een symposium aan zijn alma mater het boek 'Rudolph Agricola: Six Lives and Erasmus' Testimonies'.

1Waar staat u in uw boek precies bij stil?
"Ik bespreek zes korte levensbeschrijvingen van Agricola die tijdgenoten hebben opgetekend. Ook heb ik alle passages in het werk van Erasmus over Agricola bij elkaar gezocht. Dat zijn er nogal wat: zo'n vijftig. En stuk voor stuk erg lovend. Erasmus prijst hem als de spil van de receptie van het Italiaanse humanisme ten noorden van de Alpen. Dat klopt helemaal. Agricola was niet de eerste die de fakkel van het humanisme naar het Noorden bracht, maar wel de meest briljante. Hij was echt een wegbereider."

2Waar komt zijn naam eigenlijk vandaan?
"Rudolph was net als Erasmus een onwettig kind van een pastoor. Uit Baflo. Hij noemde zich naar zijn moeder, die 'Huusman' heette. Zo noemde men in Groningen toentertijd een boer die een eigen huis had. Agricola is de Latijnse vertaling."

3Wat was Rudolph Agricola voor een man?
"Hij belichaamde echt het Rennaissance-ideaal van de Homo universalis. Hij studeerde in Erfurt, Leuven en Pavia en interesseerde zich vooral voor de klassieke letteren en wijsbegeerte. En voor muziek; hij was een aantal jaren organist van de hertog van Ferara. Het was een enorm veelzijdig man. Zo schreef hij ook gedichten en wordt hij in zijn levensbeschrijvingen geroemd om zijn sportieve prestaties, bij balspelen. Hij kon alles beter dan iedereen. Terug in Groningen werd hij secretaris van de stad en vertegenwoordigde die onder andere bij het Bourgondische hof in Brussel. Hij was geen allemansvriend maar wel heel toegankelijk en sociaal. Hij schreef schitterende brieven en redevoeringen."

4Wat is zijn belangrijkste bijdrage geweest?
"Zijn boek 'De inventione dialectica', postuum gedrukt in 1515. Rijkelijk puttend uit antieke bronnen leerde Agricola zijn lezers debatteren in allerlei concrete situaties. Zijn boek werd enorm beroemd en op tal van universiteiten gebruikt."

5Waarom is hij in de vergetelheid geraakt?
"Hij is jong overleden, op zijn 42ste. Had hij langer geleefd, dan hadden we nooit van Erasmus gehoord, grap ik weleens. Hij leefde natuurlijk ook erg lang geleden. En aan Groningen kleeft tegenwoordig iets provinciaals. Maar u moet goed bedenken dat in Agricola's tijd de verhoudingen anders lagen. De blik lag juist naar het Oosten, naar steden als Deventer en Groningen, intellectuele centra van formaat. Groningen was een pionier in de receptie van het humanisme in heel West-Europa."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden