Ruding: Belastingplan Dole heeft manco's

De Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole probeert de Amerikaanse kiezer te paaien met een flinke belastingverlaging. Maar populairder wordt Dole er niet mee. Veel kiezers vinden Doles voorstel niet geloofwaardig. Ex-minister van financiën Onno Ruding is dat met de kiezer eens. Want Dole zegt er niet bij waarop hij wil bezuinigen.

Onno Ruding is duidelijk. De oud-minister van financiën, al enkele jaren werkzaam bij Citicorp, een van de grootste banken van de Verenigde Staten, vindt het plan van de Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole om de belastingen met maar liefst vijftien procent te verlagen niet bijster geloofwaardig.

Het voornaamste manco aan Doles plan is de financiële dekking, vindt hij. Als de belastingverlaging na een overwinning van Dole op Clinton tot stand komt, is het niet duidelijk hoe Dole de 550 miljard dollar die de overheid aan inkomsten misloopt, opvangt. Dole heeft niet duidelijk gemaakt hoe hij de overheidsuitgaven wil verlagen. De conclusie is dan, volgens Ruding, dat het begrotingstekort het kind van de rekening wordt. Volgens Ruding is dat manco ook een van de redenen waarom Dole zijn achterstand op Clinton in de peilingen maar niet inloopt. De andere verklaring is dat het Amerikaanse publiek Dole simpelweg niet gelooft en denkt dat hij zijn beloften niet waarmaakt als hij eenmaal het Witte Huis heeft betreden. Dat is eerder gebeurd. Read my lips, no more taxes, riep George Bush ooit om daarna toch over te gaan tot belastingverhoging.

Koek

Toch blijft het opmerkelijk dat Dole niet scoort bij het publiek. Belastingverlaging pleegt er bij het Amerikaanse electoraat meestal in te gaan als koek. Het is dan ook een beproefd middel om hopen kiezers te winnen. Ronald Reagan won er in 1980 de verkiezingen mee en maakte vier jaar later de vloer aan met zijn toenmalige tegenstrever Walter Mondale toen deze aankondigde de belastingen te willen verhogen.

Maar in 1996 lijkt dat anders te liggen. Kennelijk is de doorsnee Amerikaan op het ogenblik redelijk tevreden met de economische situatie in Amerika. Hij zit daarom niet te springen om belastingcadeautjes. Beter onderwijs en meer misdaadbestrijding heeft een hogere prioriteit dan belastingverlaging.

Toch doet die tevredenheid over de economie vreemd aan. Tot een half jaar geleden luidde de algemene klacht dat de economie misschien wel goed draait, maar dat de gewone burger daar weinig van merkt. De Republikeinse extremist Patrick Buchanan leek aanvankelijk, bij de voorverkiezingen een half jaar geleden, van dat sentiment van onvrede en onzekerheid te profiteren. Na Buchanans nederlaag is er voor de gemiddelde Amerikaan weinig veranderd. Waar komt dan die omslag, die tevredenheid van de gewone man plotseling vandaan?

Ruding: “Ik heb geprobeerd het te analyseren, en ik kom er niet helemaal uit. De koopkracht, het netto inkomen van de gewone man, is een aantal jaren niet omhoog gegaan als gevolg van de matige loonstijgingen en het feit dat president Clinton een paar jaar geleden de belastingen heeft verhoogd. Daarom was Clinton tot een half jaar geleden ook niet zo populair. Je ziet in de opiniepeilingen dat Clinton het bij de mannen in Amerika nog steeds niet zo goed doet en Dole wel. Clinton scoort daarentegen heel hoog bij vrouwen. Daar moet dus een verklaring liggen, die ik niet direct kan bevroeden.”

In elk geval lijken de Amerikanen momenteel niet te paaien met belastingverlaging. Ruding: “Het belastingvoorstel van Dole wordt als zodanig wel positief gewaardeerd. Maar er zit een kink in de kabel. Veel Amerikanen vinden het voorstel niet geloofwaardig.”

George Bush verloor in 1992 omdat het Amerikaanse publiek dacht dat het economisch slecht ging, hoewel het herstel zich onder zijn bewind al had ingezet. Clinton profiteert nu van het feit dat de Amerikaan denkt dat het economisch goed gaat, hoewel er, op de dalende werkloosheid na, geen tekenen zijn dat het nu beter gaat dan een half jaar geleden toen de mensen nog dachten dat het slecht ging.

Welke les kunnen wij daar uit leren? Hebben presidenten in de huidige globale economie wel invloed op de economie, of speelt het toeval een rol: de winnaar profiteert van een sterke economie terwijl de verliezer het slachtoffer wordt van een zwakke economie.

Ruding: “De president heeft op lange termijn wel invloed op de economie, ten goede of ten kwade. Maar het is een feit dat een president geluk of pech kan hebben met het tijdstip van de verkiezingen en de stand van de economie. Bush heeft toen echt pech gehad en het lijkt er op dat Clinton nu geluk heeft met de economie. Zo gaat dat soms in de politiek.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden