Roze, linkse golf blijft uit in Frankrijk

AMSTERDAM - ,,We hebben de sleutels, we hebben de sleutels'', riepen de dolenthousiaste aanhangers van links zondagnacht voor het stadhuis van Parijs. Ze rammelden met sleutelbossen om de overwinning van links in de Franse hoofdstad te vieren. Maar maandagmorgen zag de werkelijkheid er al voor hen weer een stuk somberder uit.

Links veroverde de hoofdstad van Frankrijk bij de gemeenteraadsverkiezingen van zondag. Het is een symbolische overwinning: voor het eerst in 130 jaar krijgt Parijs een linkse burgemeester. Ook in Lyon, een andere belangrijke stad, moet rechts de mairie ontruimen. Maar links veroverde slechts negen grote steden op rechts en verloor er 27.

De Franse pers plaatste de uitslag maandag direct in het perspectief van de presidentsverkiezingen van volgend voorjaar. Zoals het er nu naar uitziet gaan die tussen de zittende, rechtse president Jacques Chirac en de linkse premier Lionel Jospin met wie hij in een zogenoemde cohabitation samen moet werken. Dat Chirac met de nederlaag in Parijs een deuk zou oplopen, werd verwacht, maar Jospin heeft er met de magere resultaten in la province (Frankrijk buiten Parijs) onverwacht ook een gekregen.

'Parijs en Lyon redden links' verwoordde het linkse dagblad Libération de algemene stemming. Jospin gaf het zondagavond zelf toe toen hij zijn partijgenoot-socialist Bertrand Delanoë met diens overwinning in de hoofdstad feliciteerde.

Waar van tevoren een 'roze golf', een reeks overwinningen voor links werd verwacht, lijkt de uitslag buiten Parijs meer op een 'blauwe golf', een zege voor rechts. Prominente ministers uit de breed-linkse coalitie van Jospin, die zich in rechtse steden kandidaat hadden gesteld, slaagden er niet in om burgemeester te worden. Ronduit desastreus was het verlies van Jack Lang (onderwijs, socialist). Deze bij links nog altijd zeer populaire Mitterrandist werd zelfs als burgemeester van Blois gewipt.

Het verlies van de bewindslieden heeft zonder twijfel te maken met de afnemende waardering van de kiezer voor de in Frankrijk zo gebruikelijke opstapeling van functies in de politiek. Maar de afwijzing slaat natuurlijk terug op het kabinet, dat de naam van Jospin draagt.

De premier boekte sinds zijn aantreden in 1997 goede economische resultaten. De werkloosheid daalde in drieëneenhalf jaar tijd met een miljoen mensen: van 12,6 naar 9 procent van de beroepsbevolking. Zelf is hij, een unicum in Frankrijk na zo'n periode, nog altijd zeer populair bij de kiezer. Maar het dagblad Le Monde vroeg zich gisteren af of dat volgend jaar genoeg zal zijn. Kan Jospin de presidentsverkiezingen met zo'n gehavende equipe wel aan?

Jospin ziet zich ook nog eens geconfronteerd met de verschuivende krachtsverhoudingen binnen zijn coalitie. De communisten deden het slecht en de groenen juist erg goed. De laatsten zullen de komende tijd eisen gaan stellen. Een lichtpuntje voor Jospin is dat de deuk voor zijn gedoodverfde tegenstander niet uitbleef. 'Een oppositiegolf overstroomt de provinciesteden', putte Le Figaro gisteren hoop uit de uitslag. Maar de rechtse krant kon er niet omheen: 'Chirac geconfronteerd met een schok in Parijs'.

De uitslag in de hoofdstad is een gevoelige nederlaag voor Chirac. Rechts moet Parijs, in politiek, bestuurlijk, economisch en cultureel opzicht het centrum van de Franse Republiek, na 24 jaar opgeven. De manier waarop dat gebeurde was weinig verheffend: rechts rolde tot zondagavond vechtend over straat. Dat Chirac er niet in slaagde om de officiële kandidaat van rechts, Philippe Séguin, en de 'dissident', de scheidende burgemeester Jean Tiberi, toen het erop aankwam met elkaar te verzoenen, heeft zijn positie als de vanzelfsprekende leider van rechts aangetast.

En het kan nog erger worden. Chirac was tussen 1977 en 1995 de eerste burgemeester van Parijs in meer dan een eeuw. Na de bloedig neergeslagen volksopstand van 1871 werd Parijs lange tijd door een politiek onafhankelijke prefect bestuurd. De laatste jaren werd steeds meer bekend over het cliëntelisme waarmee Chirac zijn greep op de stad verstevigde.

Aanstaande zondag stemt de nieuwe gemeenteraad van Parijs over het burgemeesterschap. Daarna krijgt Betrand Delanoë de sleutels echt en kan hij het stadhuis officieel in. De Franse pers vroeg zich de afgelopen weken al verlekkerd af wat de socialist daar allemaal zal vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden