Roze bollenstampot? Die hadden wij niet

reportage | Fries Museum serveert oorlogseten, de luxe variant

Haast verontwaardigd kijkt Riet van Duffelen (81) naar de lekkernijen voor haar neus. Oorlogseten is het. Maar de bieten die zij zelf vaak at ziet ze niet. Wel tulpenbollenstamppot, roze van kleur, hoezo dat nou? Vriendin Josephine Land-Cohen (81): "Dit is nepoorlogseten."

De twee dames brachten gisteren met oude vriendinnen uit Den Haag vriendinnendag door in het Fries Museum in Leeuwarden. Bij toeval belandden ze daar op een proeverij van oorlogsgerechten.

Chefkok Johan Dekkinga van het museumcafé serveert stamppot tulpenbol, schijngehakt, havermoutrondjes en crisiscake. Alles uit speciale oorlogskookboeken of van de recepten die bijvoorbeeld door De Bijenkorf werden verstrekt aan huisvrouwen.

Maar, Dekkinga maakt het iets luxer. Rode kool kleurt de stamppot, van het gehakt zijn kroketjes gemaakt die de kok heeft gefrituurd en eerst heeft gepaneerd in krokant paneermeel. De havermoutrondjes gaan ook in de frituur.

De proeverij, in het najaar wordt hij misschien herhaald, omlijstte de tentoonstelling 'Hongerkinderen'. Die is tot eind dit jaar te zien in het Fries Museum en vertelt het verhaal van de tienduizenden kinderen die op het eind van de oorlog in het westen het land van honger dreigden om te komen. Ze werden naar het noorden gestuurd, vaak naar boerderijen in Friesland. Daar was ook schaarste, maar niet zo erg als thuis.

Hongerkind Fenna Mossel, net zeven toen ze naar Friesland werd gezonden, vertelt op de tentoonstellingsbezoeker over thuis: "Mijn kleine broertje stootte de pan van het fornuis: alles op de grond. Ik had mijn moeder nog nooit zien huilen, maar toen huilde ze. Wij schráápten met een lepel de pap van de vloer en aten het alsnog op." Op hun opvangadres werden de kinderen soms welkom geheten met spekpannenkoeken, eieren met spek of pap van volle melk. Hun magen konden het niet aan, vaak was het overgeven geblazen.

De Haagse vriendinnen hebben hun eigen verhalen over de hongerwinter. Ze kregen bijvoeding en vitaminepillen op school. Geen van hen werd elders ondergebracht. "Mijn moeder wilde dat niet", zegt Annemarie Maasdam (82). Riet van Duffelen (81) kwam niet in aanmerking omdat haar vader een levensmiddelenbedrijf had, ook al waren alle spullen surrogaat.

De oorlog leerde hen zuinig te zijn. "Wij gooien nooit iets weg", zegt Josephine Land-Cohen die zich de hapjes van kok Dekkinga goed laat smaken. De dochter van Riet van Duffelen onthult wat haar moeder aan de oorlogsjaren heeft overgehouden: "Ze móet een volle provisiekast. Ik denk dat ze dat allemaal hebben."

Stamppot tulp

Ingrediënten (8 personen)

2 kg. tulpenbollen

2 kg. aardappels

4 kg. rode kool

De aardappels en kool samen koken, de bollen apart. Bollen wassen, de krans en bast er afhalen, overlangs doorsnijden en de groene pit eruit snijden, gaar koken in ongeveer acht minuten. De stamppot stampen met melk en boter en afmaken met zout en peper.

Kroketjes van schijngehakt

Ingrediënten (8 personen)

3 ons bruine bonen

8 koude gekookte aardappelen

3 eieren

2 uien gesnipperd

theelepel melk

zout, peper

Bonen koken en als ze gaar zijn samen met de aardappelen door een zeef drukken en mengen met de ui, eieren en zout en peper. In spuitzak doen en er lange baantjes van spuiten, laten opstijven en paneren, frituren voor gebruik.

Crisiscake

Ingrediënten (voor 1 cake)

350 gr. tutti frutti

150 gr. basterdsuiker

300 ml. thee

1 zakje vanille suiker

275 gr. zelfrijzend bakmeel

1 ei

Snijd de tutti frutti in stukjes en meng in een kom met de thee, basterdsuiker en de vanille. Laat 30 minuten staan. Verwarm de oven voor op 150 graden.

Meng het ei en het bakmeel door de massa. Schep het beslag in de gewenste vorm en zet het gerecht ongeveer 30 minuten in de oven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden