Royal Ulster Constabulary: Fier op zijn naam, afkerig van katholieken

,,Nipssss . . .'', Dave Hanna, chef voorlichting van de RUC, spreekt het uit alsof het een bijzonder vies woord is. Northern Ireland Police Service klinkt dan ook heel wat minder fier en vorstelijk dan Royal Ulster Constabulary zoals de Noord-Ierse politiemacht nu al bijna 78 jaar heet.

En daar zal binnenkort een eind aan komen. Tenminste, als het aan Chris Patten ligt. De Conservatief Patten, oud-gouverneur van Hongkong en tegenwoordig lid van de Europese Commissie, heeft in zijn vorig jaar september aan de Labour-regering van Tony Blair aangeboden rapport over hervorming van de Noord-Ierse politie - door de katholieken sterk gewantrouwd want grotendeels protestants - voorgesteld om de naam RUC af te schaffen. Naast vele andere traditionele zaken, zoals de eed op de koningin, het insigne met Britse kroon en Ierse harp en klaver, de huidige vlag, de foto van het vorstenpaar op de politiebureaus. Zeer emotioneel en symbolisch allemaal, afschaffing moet een gruwel zijn voor elke rechtgeaarde RUC-er.

Zoals Dave Hanna. ,,Met zeventig tot tachtig procent van het Patten-rapport heb ik geen moeite'', zegt hij, ,,zeker nu we echt kunnen spreken van een permanente vrede in Noord-Ierland. Alleen, zo'n voorstel om plaatselijke besturen verantwoordelijkheid te geven voor recrutering en inrichting van het politiekorps is onacceptabel. Dat betekent dat voormalige terroristen in het korps kunnen worden opgenomen.''

Ook het voorstel om, na halvering van de ruim 13 000 man sterke RUC, bij nieuwe vacatures 'positieve discriminatie' toe te passen, en zo meer katholieken te werven, kan bij Hanna niet door de beugel. ,,Positieve discriminatie is illegaal, en bovendien ga je dan het ene gebied van politieke onvrede vervangen door een ander. Zeker, in vredestijd heb je geen 14 000 man RUC nodig, maar maximaal de helft. Maar van die resterende zes- á zevenduizend kun je niet zomaar de helft eruit gooien en vervangen door katholieken. Dat wordt een chaos.''

En dan die emotionele zaken natuurlijk: de naam, de kroon, de harp. Hanna: ,,Patten zegt: haal de politiek uit de politie. Goed, de kroon is Engels, maar de harp en de shamrock, de klaver, zijn Iers. Beide tradities zijn vereend.''

Die naam, ook zoiets. Er gaan zelfs binnen katholieke kring stemmen op om de naam RUC te behouden, zegt Hanna. Hij wijst op de acties van een vooraanstaand priester, Dennis Faul, die het rapport-Patten zelfs nodeloos kwetsend noemt voor slachtoffers en nabestaanden van de ruim 300 RUC-ers die gedurende de dertigjarige Troubles zijn gedood en de ruim negenduizend die zwaar gewond raakten.

Faul, praktiserend in het gestaald republikeins nationalistische graafschap Tyrone, pleit dan ook voor behoud van de naam RUC, naast die van NIPS overigens. En hij roept katholieke jongeren op straks dienst te nemen in de Noord-Ierse politiemacht nieuwe stijl. Iets wat hem in republikeinse kring niet in dank is afgenomen.

Een bijeenkomst met de plaatselijke bevolking in Carrickmore hierover werd door leden van de republikeinse Sinn Fein, de politieke tak van de terreurbeweging Ira, hadhandig verstoord. Want je aansluiten bij deze 'hardnekkig mannelijke, protestantse, Britse, unionistische en ouwe-jongens-krentenbrood cultuur', zoals een expert ooit schreef, is bij de republikeinen uit den boze.

,,Katholieken die dienst willen nemen bij de RUC worden nog steeds bedreigd'', zegt Hanna, en hij wijst erop dat na het staakt-het vuren van 1994, dat achttien maanden stand hield, het aantal 'katholieke' sollicitaties bij de RUC steeg van 12 naar 21 procent.

Discriminatie is er overigens ook aan andere kant. Zo mogen leden van de RUC niet deelnemen aan Gaelic Football, die oer-Ierse sport. En een jaar geleden, zegt Hanna, moest een voetbalmatch tussen een RUC-team en de katholieke Donegal Celtic Footballclub worden afgelast. De spelers van Donegal werden thuis bedreigd door leden van Sinn Fein en het Ira. Ook een bokswedstrijd tegen de New Yorkse politie - waarvan de opbrengst was bestemd voor gehandicapte kinderen - ging niet door wegens intimidatie en bedreiging van republikeinse zijde.

Wat niet wegneemt dat het goed gaat met het vredesproces. Ook Hanna ziet het Ira de wapens niet meer opnemen. Slechts wat extremistische splinters baren nog zorgen. Alleen, die hebben niets meer van doen met politieke strijd tegen Britse aanwezigheid in Noord-Ierland of voor aansluiting bij de Ierse republiek. Het is puur sektarisme geworden, zegt Hanna. ,,Wij hebben aan loyalistische zijde al de Red Hand Defenders kapotgemaakt, en de Gardai, de Ierse politie heeft onlangs groot succes geboekt tegen het Real Ira. Verdraaid jammer alleen dat ze de quartermaster, de wapenchef, net gemist hebben.''

De relatie tussen RUC en de Gardai is prima, zegt hij, geen animositeit protestant-katholiek. MI6, de Britse binnenlandse veiligheidsdienst, en de Special Branch, de geduchte inlichtingendienst van de RUC, werken ook al nauw samen met de collega's in het zuiden. Hanna: ,,We weten wie de mannetjes en vrouwtjes zijn binnen de terreurgroepen, inclusief het Real Ira. Alleen, je moet bewijzen hebben, je moet hen op heterdaad betrappen.''

Hanna filosofeert over 'grijs gebied', tussen wat wettelijk geoorloofd is in de strijd tegen terrorisme en wat beduidend verder gaat. Zoals na de aanslag van het Real Ira in augustus '98 in Omagh, de laatste en met 29 doden meteen de meest bloedige uit de Troubles. Toen de Britse regering het had over 'van de straat halen' van de terroristen en menigeen daaronder verstond 'uit de weg ruimen', zeg maar de 'Mossad-methode'. Dat is dus niet gebeurd, zegt Hanna, toen niet en vroeger niet. ,,Als de RUC of de SAS, de Britse elitetroepen, in vroeger jaren de top van het Ira had geëlimineerd, zou er vandaag geen Gerry Adams of Martin McGuinness zijn geweest, en de terreurbeweging nog meer versplinterd zijn.''

Hanna noemt het ironisch, maar het beste is een sterk, hecht Ira en dito Ulster Volunteer Force aan loyalistische zijde, zodat de leiding er controle over behoudt. En RUC en inlichtingendiensten ze gemakkelijker in het oog kunnen houden? Een brede grijns is het antwoord.

We staan bij het grote tableau met foto's van de 302 omgekomen RUC-agenten en officieren. ,,Tegenwoordig is er meer geweld door protestantse extremisten dan van republikeinse kant'', zegt Hanna. Hij wijst op de bovenste foto. ,,Hier, de eerste RUC-er die onkwam in de Troubles, gedood door een loyalist, in 1969. En daar, Kelly, de laatste, hij ook, in 1998.''

Kelly, de allerlaatste die in de strijd is omgekomen? Hanna zwijgt even. Zegt dan: ,,Ja, hij is de laatste geweest. Cross fingers.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden