'Rousseau is als een vriend die ik wil verdedigen'

Acteur William della Rocca is zo gefascineerd door de filosoof Jean-Jacques Rousseau dat hij diens complete Bekentenissen (256.000 woorden) uit het hoofd kan voordragen.

"Sommigen zien mij als een soort jukebox: je drukt op een knopje en prompt klinkt er een tekst van Rousseau." Acteur William della Rocca (49) schudt zijn hoofd. Hij zit in het geboortehuis van de filosoof Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), aan de Grand'Rue van de oude stad in Genève. Zometeen zal hij zijn spijkerbroek verruilen voor achttiende-eeuwse culottes, het weinige haar dat hij nog heeft bedekken met een pruik en in de gestalte van Rousseau het twaalfde - en laatste - boek van diens Bekentenissen voorlezen.

Of liever: voordragen. Uit het hoofd. Zoals hij dat met de elf eerdere boeken al ook deed, de afgelopen zes jaar. Hij kort de teksten soms in, maakt er twee uur durende 'spectacles' van. Nu, in het 300ste geboortejaar van Rousseau, zet hij de kroon op zijn werk. Zoals sommige islamgeleerden de Koran van begin tot eind uit het hoofd kunnen reciteren, kan de in Parijs woonachtige Della Rocca dat met de Bekentenissen. Met dit verschil: Rousseau's autobiografie is drie keer zo lang als de Koran - een slordige 256.000 woorden.

Della Rocca ademt Rousseau. Lééft Rousseau. Maar een jukebox is hij niet. "Ik kan niet zomaar even een willekeurige passage voordragen. Ik moet me voorbereiden. De ambiance moet goed zijn. Het komt voor dat ik de draad kwijtraak als ik me niet goed kan concentreren, door lawaai in het publiek bijvoorbeeld."

Hoe krijg je zo'n lange lap tekst woord voor woord in je hoofd gestampt? "Het is puur een kwestie van trainen. Rousseau's schrijfstijl helpt: die is zeer ritmisch. Ik heb een auditief geheugen. Ik lees de tekst hardop en luister naar de klanken, de muzikaliteit van de tekst. Op die manier onthoud ik het. Als ik een vergissing maak, hoor ik het ook meteen - alsof ik een verkeerde noot aansla."

Klaar is hij nooit, benadrukt Della Rocca. "Ik blijf herlezen, dompel mezelf continu onder in de tekst. Onder de douche declameer ik hele pagina's. Ik kan soms aan niets anders denken. Dan moet ik echt tegen mijzelf zeggen: stop!"

Zes jaar geleden maakte hij, via een film, voor het eerst kennis met Rousseau. "Ik was overrompeld. Ik wist niets van hem, kende dus ook niet alle vooroordelen die er over hem de ronde doen. Met een frisse, onbedorven blik heb ik daarna de Bekentenissen gelezen. Ik viel ervoor als een blok. Het was vooral de herkenning: onze biografieën lijken op elkaar. Rousseau's moeder stierf terwijl zij Jean-Jacques baarde. Aan haar dood dankt hij zijn leven. Zijn vader liet niet na hem dat in te wrijven. Dat schuldgevoel heeft hem gevormd."

Hij valt stil. "Ook ik heb mijn moeder in een vroeg stadium verloren. Er is altijd die grote leegte in mij... Alleen mensen die dat ook is overkomen, kunnen dat navoelen." Rousseau's werk is doordrenkt van het verlies van zijn moeder, aldus Della Rocca. "Meer dan anderen hunkerde hij naar vereniging, naar versmelting met iemand anders - en faalde hij daarin. Hij geeft zichzelf helemaal bloot in de Bekentenissen. Dat ontroert mij. In hem zie ik de complexiteit van mijn eigen ziel weerspiegeld."

Rousseau wordt vaak hypocrisie verweten. Della Rocca vindt dat niet terecht. "Het zijn meestal mensen die hem niet hebben gelezen die hem het hardst aanvallen. Ik ben ervan overtuigd dat hij eerlijk en oprecht was. Maar het is waar, ik kan moeilijk meer neutraal zijn als het gaat om Jean-Jacques. Hij is als een vriend die ik wil verdedigen. Wie hem goed leest, kan hem alleen maar liefhebben."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden