Review

Rotterdammers en Russen groots op één podium

Het bruist weer in Rotterdam als de Russische dirigent Valery Gergjev er is. Even zag het er naar uit dat hij het Rotterdams Philharmonisch Orkest de rug zou toekeren. Tijdens het Gergjev Festival vorig jaar waren er veel matige kritieken en weinig mensen in de zaal. De dirigeerbeurten van Gergjev voor het nieuwe Rotterdamse seizoen waren tot een onaanvaardbaar minimum teruggebracht. Inmiddels is er een nieuw management in Rotterdam waarin Gergjev bijzonder veel vertrouwen heeft. In plaats van het dit jaar geschrapte Festival en om het aantal dirigeerbeurten wat op te krikken, werd nog snel een Gergjev Drieluik in elkaar getimmerd en zie: drie zeer succesvolle concerten, propvolle zalen en de aankondiging van een nieuw zeer bijzonder Gergjev Festival in september 2001.

Qua planning hebben ze het in Rotterdam goed bekeken. De twee spetterende concerten die het Rotterdams Philharmonisch Orkest met Simon Rattle en Valery Gergjev begin deze maand in Londen gaf, hebben veel positieve publiciteit gekregen. De aandacht voor het komende Gergjev Festival (in 2001), dat de titel 'Dmitri Sjostakovitsj - The War Symphonies' heeft meegekregen, is lekker aangewakkerd. Grote posters zijn er al, T-shirts met Sjostakovitsj' beeltenis gaan grif van de hand. En op vrijdagavond, de laatste dag van het drieluik, speelde een speciaal samengesteld gigantisch orkest van 131 man uit Rotterdam en Sint Petersburg alvast een van die oorlogssymfonieën van Sjostakovitsj. Een unieke gebeurtenis.

Voorafgaand aan die massale Zevende symfonie hield Sylvia Tóth, bestuursvoorzitter van het Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival, in de Rotterdamse Doelen een korte toespraak waarin ze Valery Gergjev de kersverse partituur overhandigde van een teruggevonden Jazz Suite van Sjostakovitsj. De première van die suite vond tijdens de afgelopen BBC Proms in Londen plaats, maar Tóth vertelde dat de rechten voor de Nederlandse première in Rotterdam terecht waren gekomen. Ze vroeg of Gergjev het stuk tijdens het komende festival wilde dirigeren. Natuurlijk wilde de dirigent dat en hij legde nog eens uit waarom het Orkest van het Mariinsky Theater en het RphO zo belangrijk voor hem zijn.

De Zevende symfonie kreeg daarna een geladen, grootse uitvoering. Wonderbaarlijk hoe Gergjev de musici van beide orkesten onder één noemer had weten te brengen. Op een enkele uitglijer bij de violen na, zat de partituur er gebeiteld in. De musici wisselden om de zoveel delen van lessenaar, zodat de aanvoerdersrollen goed verdeeld waren over de beide orkesten. Het ligt in de bedoeling om volgend jaar deze Zevende opnieuw op deze manier te spelen.

Een avond eerder speelde het Orkest van het Mariinsky Theater in Rotterdam een Tsjaikovski-programma, waarbij de Nederlandse violiste Janine Jansen een hoofdrol had in het vioolconcert. De pure muzikaliteit van Jansens interpretatie deed het hart opspringen, maar een iets grotere en uitbundigere toon was in deze Russische omgeving niet misplaatst geweest. Niettemin alle lof voor de durf en inzet van deze ongemeen talentvolle violiste.

Tsjaikovski's Vijfde werd door Gergjev geweldig opgebouwd met alle extremen van hard en zacht schitterend in balans. De pizzicati in het tweede deel, na het prominent aanwezige noodlotsthema, hakten er onder Gergjevs handen letterlijk in. En het einde van dat deel groeide door de onwaarschijnlijk zacht spelende klarinettist uit tot iets onvergetelijks.

Onvergetelijk was ook Sjostakovitsj' opera 'Lady Macbeth uit het district Mtsensk', die door de musici en zangers van het Mariinsky Theater in Amsterdam in de Matinee op de vrije zaterdag werd gespeeld. Weer met een schijnbaar onvermoeibare Gergjev op de bok. Gergjevs vader is op 49-jarige leeftijd bezweken aan een hartaanval; dat zou voor de dirigent toch een waarschuwing moeten zijn. Ook in het volle Amsterdamse Concertgebouw laaiend enthousiasme na afloop en terecht. Een opvallend complete en opwindende vertolking van de titelrol was er van sopraan Larissa Sjevtsjenko. Een prestatie van formaat. Jevgeni Strasjko (Sergei) en Vladimir Vanejev (Boris) secondeerden haar op hoog niveau, maar zoals we van het Mariinsky Theater gewend zijn, was de bezetting tot op de kleinste rol grandioos. Misschien dat deze 'Lady Macbeth' ook volgend jaar in het festival terugkeert, want het is de bedoeling dat in dat grootse Sjostakovitsj-statement niet alleen de symfonieën 4 tot en met 9 zullen klinken, maar ook de andere werken uit die tijd. Rotterdam is gewaarschuwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden