Rotterdam last putdeksels dicht voor bezoek Bill en Hillary, Den Haag houdt ze open

Van onze verslaggevers DEN HAAG - Het bezoek van een Amerikaanse president gaat traditiegetrouw gepaard met strenge veiligheidsmaatregelen waarover, ook volgens oud gebruik, geen mededelingen worden gedaan.

De laatste keer dat een Amerikaanse president een bezoek aan Nederland bracht, was in 1991, toen George Bush het halfjaarlijkse overleg tussen de Europese Unie en de VS in Den Haag bijwoonde. Om de pers niet geheel in de kou te laten staan noemde de Haagse politie toen enkele cijfers over onder meer de inzet aan politiemensen (1500).

Maar nu Bill Clinton dinsdagavond op Schiphol landt en woensdag in Den Haag en Rotterdam de herdenking van het begin van de Marshall-hulp, vijftig jaar terug, bijwoont, zijn ook dit soort gegevens taboe. De veiligheidseisen zijn sinds 1991 aangescherpt, waardoor ook de maatregelen zwaarder zijn dan voorheen. Bovendien is woensdag niet alleen Clinton in de Ridderzaal aanwezig, maar wonen ook de regeringsleiders en staatshoofden van 52 Europese landen en Canada de feestelijke herdenking bij.

Hoewel geen mededelingen worden gedaan, is het een publiek geheim dat de politie arrestatieteams achter de hand houdt, sluipschutters op de daken van het Binnenhof liggen, de Explosieven Opruimingsdienst klaar staat en operatiekamers in een Haags ziekenhuis in staat van paraatheid zijn. Bij het bezoek van Bush in 1991 lekte uit dat ook putdeksels langs de route werden dichtgelast; een maatregel die op grond van nieuwe inzichten in Den Haag achterwege blijft. Rotterdam last de deksels wel dicht.

Een terugkerend onderwerp van discussie vormt het legertje veiligheidsmensen in het kielzog van Clinton dat, vaak zichtbaar gewapend, de regie lijkt te dicteren. Vice-premier en minister van binnenlandse zaken Hans Dijkstal ontkende gisteren na afloop van de ministerraad dat de Nederlandse autoriteiten rond het bezoek van Clinton weinig hebben in te brengen en dat de Amerikanen de verantwoordelijkheid hebben overgenomen. “Het is eerder een gedeelde verantwoordelijkheid.”

Dijkstal zei voorts dat de veiligheidsmaatregelen rond het bezoek van Clinton en de Europese toppen, gisteren in Noordwijk en volgende maand in Amsterdam, zo gigantisch zijn dat er momenten zijn dat hij zich afvraagt hoe lang dat nog kan in Nederland. “Maar er zijn zulke grote belangen mee gemoeid dat je het op de koop toe moet nemen”, aldus Dijkstal. Overigens vindt hij maatregelen als het sluiten van parkeergarages verantwoord. Het sluiten van de Tweede Kamer, zoals de Amerikanen vroegen, daarentegen niet.

De parkeergarages die worden gesloten, zijn die op het Plein en het Malieveld. Voorts gelden uitgebreide parkeer- en stopverboden van maandagnacht tot donderdagmiddag, met name rond Binnenhof, Vredespaleis en Noordeinde. Op zevenduizend adressen in het gebied waar de president komt, zijn brieven bezorgd waarin staat wat wel en wat niet mag: geen vuilniszakken op straat, geen vlaggen uit, zonweringen en markiezen opgehaald en de groene brievenbussen naar binnen.

De politie Haaglanden benadrukt dat Den Haag beslist geen onneembare vesting zal zijn. Woordvoerster Veronique Hermens: “Uitgangspunt is dat Den Haag bereikbaar blijft en het maatschappelijk en economisch verkeer doorgaat. De doorgaande wegen blijven open, men loopt alleen de kans even te moeten stoppen als een delegatie passeert. We zouden het fijn vinden wanneer er veel mensen langs de route staan; hun aanwezigheid kun je zien als een blijk van waardering voor de Marshall-hulp.”

Helikopter

President Clinton wordt dinsdagavond om 20 30 uur op Schiphol begroet door premier Kok. Per helikopter gaan ze naar het Malieveld, waar burgemeester Deetman het gezelschap verwelkomt. Daarna volgt een ceremoniële ontvangst door koningin Beatrix op Paleis Noordeinde.

Woensdag staan de besprekingen tussen de Europese Unie en de VS in het Binnenhof op het programma; aan het eind van de middag volgt de feestelijke Marshall-herdenking. Daarna vertrekt Clinton met prins Willem-Alexander naar Rotterdam, waar hij het Marshall-monument onthult.

De Rotterdamse politievoorlichter Anne Geelof heeft duidelijk het bezoek met zijn Amerikaanse collega's voorbereid. Hij heeft het plotseling over het sweepen en cleanen van locaties. Hij bedoelt daarmee dat de politie nagaat of er zich op die plekken verdachte personen ophouden.

Clinton en zijn vrouw Hillary zullen vermoedelijk maar een uurtje het feest bijwonen dat de stad Rotterdam aan zo'n vierduizend in Nederland wonende Amerikanen aanbiedt als dank voor de genoten Marshall-hulp. Maar voor dat bliksembezoek moest wel in alle haast een scheidingswand van containers bij de Wilhelmina-pier worden aangelegd om aanslagen vanaf het water te voorkomen en moesten alle gasten opnieuw worden gecheckt.

Het niet-geven van informatie over het bezoek van de Amerikaanse president lijkt een van de belangrijkste wapens in zijn beveiliging. Deels wíl de politie weinig kwijt, deels kán de politie niets zeggen omdat de Amerikanen nog steeds geen antwoord hebben gegeven op de vraag hoe Clinton naar Rotterdam komt. Met een helikopter, met de auto, en nog een stukje met de boot? “Weet ik veel”, aldus Geelof. De Amerikaanse veiligheidsdienst secret service wil er nog niets over kwijt zodat Rotterdam élke mogelijkheid maar voorbereidt. De onzekerheid hindert de voorbereiding van de politie, maar ook de eventuele plannen van terroristen.

Volgens Geelof zal Clintons reis van Den Haag naar Rotterdam per auto om de meest ingrijpende veiligheidsmaatregelen vragen. Rijksweg A 13 wordt volledig worden afgesloten en alle viaducten en aan de snelweg liggende particuliere locaties worden onderzocht. De secret service zorgt voor de persoonlijke beveiliging van de president en zijn vrouw. “Wij bepalen uiteindelijk wat er gebeurt”, zegt Geelof, “maar de Amerikanen hebben nu eenmaal meer praktijkervaring met de presidentsbeveiliging. Dit bezoek is wel wat anders dan de opening door de koningin van de Erasmusbrug hoor. Die Amerikanen werken met stérvormige formaties om de president heen!”

Clinton wordt na de kennismaking met burgemeester Peper welkom geheten door de Fanfare of the common men en het Rotterdamse koperensemble, waarna opnieuw de rede wordt voorgedragen die toenmalig minster van buitenlandse zaken George C. Marshall vijftig jaar geleden hield.

Daarna dankt Peper de Amerikanen, en zal Clinton een toespraak houden. Zangeres Coco York sluit af met God Bless America. Clinton zal tijdens het optreden van saxofonist Hans Dulfer (Don't stop thinking about tomorrow) waarschijnlijk weer op weg zijn naar Den Haag.

Amsterdam dat aanvankelijk was gepikeerd over het feit dat het Amerikaanse bezoek opnieuw de hoofdstad zou mijden, heeft zich inmiddels tevreden gesteld met een bezoekje van Hillary Clinton op dinsdag. In de ochtend geeft ze een lezing in de Lutherse kerk aan het Spui. De First Lady bezoekt ook het Anne Frankhuis en het Rijksmuseum en vaart waarschijnlijk ook even over de grachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden