ROTTERDAM Kabinet

Tot en met 11 september in het Natuurmuseum, Westzeedijk 345, Rotterdam. Openingstijden: dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur, zondag van 11.00 tot 17.00 uur.

Bevlogen wierp Van Deinse (1885-1965) zich in de volgende halve eeuw op het verzamelen van alles wat met zeezoogdieren te maken had: van complete skeletten via fossiele resten tot en met de talloze produkten waarin walvisresten werden verwerkt. Hij bracht het materiaal bijeen in zijn kabinet, het kamertje achter het lokaal waar leraren hun lesmateriaal bewaarden. Na zijn dood verhuisde een deel van de collectie naar enkele natuurhistorische musea. In 1987 schonk het Erasmiaans Gymnasium het restant aan het Natuurmuseum in Rotterdam. Dat is nu weer te zien, op de expositie 'Het kabinet van dr. A. B. van Deinse'.

Het museum haalde voor de gelegenheid het eigen oude, eikenhouten meubilair uit de motteballen. In een kleine, goed verzorgde ruimte die je doet terugverlangen naar je eigen biologieles, is de sfeer van het kabinet opnieuw tot leven gewekt. Van Deinse verzamelde niet alleen om zijn leerlingen te instrueren, leert de expositie. Hij schreef ook over zeezoogdieren, in wetenschappelijke tijdschriften en in de Nieuwe Rotterdamse Courant.

En hij promoveerde. Kern van zijn proefschrift in 1931 was een overzicht van alle zeezoogdieren die tussen 1914 en 1930 op de Nederlandse kusten aanspoelden: potvissen, dolfijnen, (dwerg-)vinvisen vooral maar ook, bij voorbeeld, een enkele zwarte schijnorka. Van Deinse verzamelde ook alle gegevens over 'strandingen' vóór 1914 die hij te pakken kon krijgen; zijn overzicht gaat terug tot het jaar 808.

Tot 1964, een jaar voor zijn dood, bleef van Deinse de kusten in de gaten houden. Hij had een netwerk van informanten van Cadzand tot Schiermonnikoog. Als het even kon ging hij na een melding zelf een kijkje nemen.

Van Deinse stond, waarschijnlijk als eerste Nederlander, kritisch tegenover de jacht op 'zijn' dieren, maar toch had hij in de walvisvaart goede contacten. Zo kreeg hij van de scheepsarts van de Willem Barendsz II, het fabrieksschip dat tussen 1955 en 1965 de Zuidelijke IJszee bevoer, de huid van de penis van een gewone vinvis. Dat was in 1957. Van Deinse was toen al vier jaar met pensioen maar leraar gebleven, illustreert het meest intrigerende voorwerp op de expositie. In zijn opdracht werd door het Rotterdamse ledermagazijn J. A. Plag van de huid een schooltas gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden