Rotterdam, beeldenstad

Rotterdam is een beeldige stad. Het bulkt als geen ander van de monumenten, plastieken, sculpturen, borst- en standbeelden. De Culturele Hoofdstad pocht op het oudste monument van Nederland (van Erasmus, uit 1622) en de jongste beeldenas van het land (de Westersingel). Maar Rotterdam solt ook met zijn beelden, versleept ze van hot naar her, onderhoudt ze slecht en laat belangstellende passanten vaak maar raden naar maker, datum en titel. De gratis toeristenkaart van Rotterdam Culturele Hoofdstad (R2001) wemelt van de standbeeldjes, maar Joost mag soms weten waar ze voor staan. Een wandeling langs Rotterdamse beelden, die begint en eindigt bij het Centraal station, heeft daarom af en toe meer weg van een speurtocht. Eén geluk: Rotterdam is nog een heel jaar lang culturele hoofdstad, er kan dus nog een hoop gebeuren.

1 'Sylvette' van Picasso en Nesjar op het Weena. Lijkt op een groenuitgeslagen pisbak, verdient een betere plek, overvleugelt sculptuur van Piet van Stuivenberg.

2 Metselwerk van Henry Moore. Diverse bakstenen zijn al uit de gevel gevallen.

3 Omgevallen bruine man op het Kruisplein. Maakte deel uit van oude beeldenroute uit 1988, fotogenieke plek voor toeristen, maar elke toelichting op het beeld ontbreekt.

4 'Ongebroken verzet', oorlogsmonument 1940-1945 van Hubert van Lith. Veel kritiek bij de onthulling in 1965.

5 Nieuwe beeldenas op de Westersingel, eind 2000 geopend. Vijf beelden op een rij, maar informatie ho maar! Beeld zonder titel van Joel Shapiro (1999), 'La Grande Musicienne' van Henri Laurens (stond eerst bij de Doelen), 'Liggende figuur' van Fritz Wotruba (lag er al), 'Afscheid' van Umbert Mastroianni (voorheen in Centraal Station, oorspronkelijke titel 'Coïtus' maar dat mocht Rotterdam niet weten) en 'L'homme qui marche' van Rodin.

6 Metrostation Eendrachtsplein: twee spiegelwanden van Gunther Forg ('Dubbelspion' in de volksmond) uit 1988, nu barbaars vervangen door tegels met millenniumwensen.

7 Kunstwerk in vijver Nederlands Architectuur Instituut: een zee van betekenissen, volgens maker Auke de Vries.

8 Portret (met kwatrijn) van J.H. Leopold in het Rosarium van museum Boijmans. Met dank aan Charlotte van Pallandt.

9 Oud-directeur gemeentewerken G. de Jongh, man van de grote stadsuitleg omstreeks 1900, omgeven door het beeld 'De Stad-De Haven, 1879-1910'.

10 'AUB Mijn Billen' van Henk Visch. Mooi vrouwenonderstel bij Kunsthal, tegen de zin van wethouder Kombrink.

11 Restanten van oude beeldenroute 1988 in Westersingel, zoals 'Gebroken Ring'en witte objecten. Uitleg onvindbaar.

12 'De Verwoeste Stad' van

Ossip Zadkine, mooiste beeld van Rotterdam. 'Jan gat' zeggen ze hier, vertederd.

13 'Triomf' van Kees Verkade aan de Blaak. Drie naakte noeste werkers, ter viering van 50 jaar Wederopbouw. (1995)

14 Plastiek in de middenberm van de Blaak. Zoek de uitleg.

15 'Alles van waarde is weerloos': Luceberts magistrale zin verschijnt 's nachts in neon boven het dak uit.

16 'Maasbeeld' van Auke de Vries: 100 meter lang tussen Maastheater en Willemsbrug, alom bekend als 'De Waslijn'.

17 'Monument voor een ezel' van Geert van de Camp, Burg. Van Walsumweg. Geschenk als Lof der Zotheid van 75-jarige Erasmus Universiteit aan Rotterdam. (1989)

18 Glazen 'paraplu' boven Station Blaak, van NS-architect Harry Reijnders. Geel en blauw neonlicht geeft aan of er een trein in aantocht is: hollen dus, of niet. (1993)

19 'De Maagd van Holland'

op de Nieuwe Markt. Monument uit 1872 om verovering van Den Briel (1 april 1572) te vieren. Zij houdt katholieken en protestanten uit elkaar.

20 Erasmus, Nederlands oudste beeld (1622) voor Rotterdams grootste zoon (is er slechts geboren). Veel gezworven, van z'n sokkel getrokken, maar ook met deukies een topstuk van Hendrick de Keyser. Alleen het geboortejaar klopt niet.

21 Gijsbert Karel van Hogendorp, Rotterdammer en ontwerper van de Grondwet van 1814. Beeld van Jozef Geels op de trappen van de Beurs: op schoot zitten is verboden.

22 'Het Ding', in de volksmond 'De Tulp'. Meesterwerk van Naum Gabo, Bijenkorf-cadeau (1954), onderhoud is zorgelijk.

23 Pieter Starrevelds 'Welvaart', bekend als 'Nakie van Blakie'. Toen de rijk gevormde dame nog aan de muur van ABN-Amro aan de Blaak hing, moest de bank precario betalen.

24 'Monsieur Jacques' van Wenckebach: onverstoorbaar tussen alle koopgekken, feest om naar te kijken. (1959)

25 'Kinetisch plastiek', al sinds 1971 klapwiekend op de wind voor de deur bij Donner. Beeldhouwer George Rickey.

26 'Fikkie' op de Oude Binnenweg, maakster Joeki Smak. Cadeau van Rotterdamse corpsballen (1963), geven jaarlijks een boenbeurt. Maar is die bronzen drol ook van Fikkie?

27 'Koos Speenhoff' (Astrid Blok) speelt nu gitaar voor boekverkoopster Maria Heiden. Ook handig als fietsstalling.

28 'Multatuli', muurportret van een Amsterdammer (!) in de Van Oldenbarneveltstraat: 'Van de maan af gezien zijn we allen even groot.'

29 'Danseres', Jan Evertsenplaats, alleen overgebleven van een onvoltooide beeldengroep van Wim Verbon (1955). Niet op de R2001-kaart. En nu de tuin nog eens opknappen.

30 'Trommelslager' (Adri Blok): sinds 1958 cadeau van de winkeliers op de Lijnbaan, maar niet op de R2001-kaart.

31 Nog een Danseresje, danst naamloos tussen de drollaria op de Joost Banckertplaats. R2001 weet van niks.

32 'Karel Doorman', Verbon. Held in de Javazee: 'Voor moed is geen weg onbegaanbaar'. Winkeliersgeschenk 1959. R2001?

33 'Lezend meisje' van Huib Noorlander. Leest op de Korte Lijnbaan, onthuld in de 25ste Boekenweek (1960). R2001?

34 'Spelende beertjes' van Anne Grimdalen. Een cadeau van Noorse bedrijven (1956), trekt kinderen op de Lijnbaan.

35 Verzetsmonument Stadhuisplein van Mari Andriessen. Kwam er pas na veel heibel en een openbare collecte, 1957.

36 'Johan van Oldenbarnevelt' (Odé) leunt sinds 1920 als 'grootste Hollandse staatsman' op z'n stokje onder het raam van de burgemeesterskamer.

37 Ondanks orthodox verzet tegen zijn rekkelijkheid kreeg 'Hugo de Groot' (Auke Hettema) hier in 1970 een zitplaats.

38 'Freedom' van Marian van Steenoven ter nagedachtenis van vier omgekomen politiemensen, 2000.

39 Driedelig beeld van Gun ther Forg (1994): een paal, een veld en een doel. Natuurlijk, in de Doelstraat.

40 Deze leeuw bewaakte tot het bombardement van 1940 zes eeuwen de Delftsche Poort, was daarna jaren zoek en houdt nu de wacht over de nieuwe poort van Cor Kraat (1995).

41 'Seated woman' van Willem de Kooning aan het Hofplein, in de volksmond de 'Drol van Rotterdam'. (1980)

42 'Bordeel-esthetiek' werd de sculptuur van Theo Crosby in 1992 genoemd. 'Weenawijf' zegt de Rotterdammer tegen deze gouden portière van de Plaza-arcade.

43 'Belichaamde Eenheid' van Wessel Couzijn toont de wereldomvattende activiteiten van Unilever (1963). 'De Schroothoop', in de volksmond, glorieerde jaren op het s' Jacobplein en nu aan het Weena. Met een toelichting van Couzijn: ''Literatuur kan men omschrijven, plastiek niet. Beeldende kunst is visueel en moet als zodanig ervaren worden.'' Een toepasselijk slot voor deze speurtocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden