Rotjaar

Iedereen in onze wereld kent wel het concept van de zeven vette en de zeven magere jaren uit de droom van de farao in het bijbelboek Genesis, altijd in die droeve volgorde: eerst goede jaren, daarna slechte. Het is een aansprekend concept maar veel praktische waarde heeft het niet, behalve misschien in kringen van wijnhandelaren. Wie kan eigenlijk bewijzen dat het ene jaar echt veel slechter of beter is dan het andere? Zijn bijvoorbeeld de jaren tachtig van de vorige eeuw slechter dan de jaren zestig van even daarvoor? En leven we nu werkelijk in betere tijden dan in de Middeleeuwen?

Ergens in de zeventiende eeuw ontstond naar aanleiding van een gedicht van John Dryden het idee van het 'annus mirabilis', karakteristiek eerst het miraculeuze, je kon er donder op zeggen dat het naargeestige jaar nog zou volgen. Wie onderzoekt wat dan volgens de kenners een annus mirabilis zou zijn begint direct al te twijfelen. Het eerste annus mirabilis 1666 werd zo genoemd omdat de Engelse vloot de Nederlandse versloeg en omdat Isaac Newton allerlei spectaculaire ontdekkingen deed, maar dat het ook het jaar van de grote brand in Londen was, beliefden de aanhangers van het annus mirabilis liever te vergeten. Je hebt eigenlijk meer het gevoel dat de munters van dit wonderjaar de narigheid probeerden te bezweren met goed nieuws dan dat het echt zo'n miraculeus goed jaar was. En zo worden er diverse andere jaren genoemd waarvan je je afvraagt waarom je ze zou moeten onthouden, 1751 bijvoorbeeld omdat Engeland allerlei overwinningen in Noord-Amerika boekte, 1905 omdat Einstein E=mc2 formuleerde.

Gevolg van deze dubieuze vette jaren is dat de meeste mensen het annus mirabilis niet zozeer op de wereldgeschiedenis alswel op hun eigen leven toepassen. Hun geboortejaar is bijvoorbeeld een annus mirabilis, of het jaar dat ze in het huwelijk traden. Na het annus mirabilis volgde vanzelfsprekend het annus horribilis, ondanks de klassieke naam van relatief jonger datum. Koningin Elizabeth was de eerste die er publiekelijk over begon: ze had, zei ze in een speech in 1992, een rotjaar achter de rug, Charles en Diana uit elkaar en zo nog wat narigheid in de familie.

Rotjaren hebben een sterke neiging tot klonteren. Er gebeurt iets naars en nog iets naars en algauw vormt zich het idee, de klont, dat het allemaal naar is. Vaak ook beginnen persoonlijke en publieke feiten door elkaar te lopen. Ik vind het bijvoorbeeld tot nu toe een rotjaar, met nogal wat veel te jong overleden doden in mijn wereld, René Gude, Pam Emmerik, Rogi Wieg, Joost Zwagerman, maar het lijkt vervolgens ook of de wereld daaromheen niet meewerkt om er nog iets van te maken, de aanslagen op Charlie Hebdo begin dit jaar, de bootvluchtelingen en asielzoekersstromen van de afgelopen tijd.

Conclusie: annus horribilis, mager jaar. Maar een ander wordt voor het eerst vader of wint de staatsloterij en de beelden uit Oranje doen hem niks. Rotjaren zijn bijzonder plaatselijk, wie er last van eentje heeft doet er goed aan zich te realiseren dat elders gewoon de zon schijnt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden