Ross, red de verpleeghuizen!

Niet de verpleeghuizen, maar het kabinet is de oorzaak van falende zorg. Er is te weinig geld en de instellingen worden bedolven onder bureaucratie.

Nederland is niet voorbereid op de forse stijging van het aantal mensen met dementie. Er dreigt al snel een tekort van duizenden verpleeghuisplaatsen te ontstaan. Maar de capaciteit in de verpleeghuizen blijft daarbij achter. Daardoor kunnen de verpleeghuizen nu al niet de kwaliteit leveren die hoort bij een beschaafd land.

Dat is niet de schuld van de verpleeghuizen: die werken hard en efficiënt. Wij vragen snelle actie van de regering. Er is extra geld nodig om te waarborgen dat ouderen de zorg krijgen waar ze recht op hebben.

Al bijna twee jaar duikelen de alarmerende berichten over de verpleeghuiszorg over elkaar heen. Er is een groot gebrek aan tijd en personeel. Daarom worden ouderen soms vastgebonden, krijgen ze nog maar drie keer per dag te drinken of moeten ze op 'pyjamadagen' de hele dag of langer in bed blijven.

Afdelingen werken soms met maar één ongediplomeerde verzorgende op 34 bewoners. Tachtig procent van de verpleeghuizen neemt wel eens noodmaatregelen. Zij overschrijden de minimale eisen van goede zorg, zo constateerde de Inspectie voor de Volksgezondheid. Het personeel in de verpleeghuizen is zeer toegewijd en werkt zich een slag in de rondte -daar ligt het volgens de Inspectie niet aan.

De toekomst van de verpleeghuiszorg is nog zorgelijker. De komende decennia zal het aantal dementen verdubbelen (van 200000 nu naar 412000 in 2050). Deze vloedgolf zal de verpleeghuizen overspoelen als we niet zorgen voor meer verpleeghuisbedden en meer personeel. De komende vijf jaar moeten er al 16000 plaatsen en tienduizenden verpleegkundigen en verzorgenden bij komen, zo erkent ook het kabinet. De afgelopen jaren is het aantal plaatsen echter gedaald.

De regering geeft voortdurend de verpleeghuizen de schuld van de problemen. Het management faalt en er wordt inefficiënt gewerkt, stelt staatssecretaris Ross. Ze dreigt met budgetkortingen en sluitingen als de kwaliteit niet omhoog gaat.

De staatssecretaris zou beter naar haar eigen verantwoordelijkheid kunnen kijken. Ze doet niets om te zorgen dat de benodigde 16000 extra bedden en het benodigde personeel er komen. Terwijl de verpleeghuizen juist hard en efficiënt werken om er het beste van te maken.

Uit recent onderzoek van Twijnstra en Gudde en van Berenschot blijkt dat het management overwegend goed is, de efficiëntie is zeer hoog. Verpleeghuizen hebben een 'overhead' van maar 11,5 procent -tegenover 44 procent overhead bij de ministeries.

De gegevens van Twijnstra en Gudde heeft de staatssecretaris al een halfjaar achtergehouden. Geen wonder: ze ondermijnen haar boodschap, dat het van dit geld prima kan en dat de verpleeghuizen zelf de schuld zijn van ondermaatse zorg. Maar de verpleeghuizen zijn niet het probleem, het beleid van de regering is het probleem. Verpleeghuizen moeten werken met een veel te krap budget. De overheid heeft de vergrijzing onderschat en gezorgd voor een stortvloed aan administratieve verplichtingen. Per bewoner is er steeds minder geld beschikbaar. Verpleeghuizen moesten daarom bezuinigen, ten koste van de bewoners en het personeel.

Er is een krachtdadig beleid nodig om verpleeghuizen beter toe te rusten voor de vergrijzing. We moeten pyjamadagen, verkommerende ouderen en overvraagde familieleden voorkomen.

Daarom pleiten wij voor, ten eerste, voldoende, geschoold personeel. Tijd voor persoonlijke aandacht is het allerbelangrijkste in de zorg. Dat voorkomt andere tijd- en geldrovende gezondheidsklachten. De roofbouw op het personeel in de zorg moet stoppen.

Voor iedere bewoner die dat wil, moet er dagelijks dagbesteding en beweging zijn. Het komt nu te vaak voor dat bewoners de hele dag stil in hun stoel zitten en zich vervelen. De helft van de bewoners lijdt aan depressie. Dagbesteding en beweging zijn van levensbelang, ook voor hulpbehoevende en demente ouderen.

Ouderen moeten zelf kunnen kiezen hoe ze wonen. Niet verplicht op een grote slaapzaal. Ouderen moeten in kleine groepen kunnen wonen, op een eigen kamer, samen met hun partner.

In sommige huizen gaat het beter dan in andere. Dat is geen aanleiding voor straf maar voor nieuwsgierigheid. Goede voorbeelden kunnen leerzaam zijn, míts ook is onderzocht waardoor en onder welke voorwaarden het ergens goed gaat.

Hoogstnoodzakelijk is verder dat de bureaucratie wordt verminderd. Er mag niet langer kostbare zorgtijd weglekken naar het invullen van stapels overbodige formulieren.

Verpleeghuizen zien zelf ook de noodzaak tot uitbreiding. Maar er is vaak geen betaalbare, geschikte grond beschikbaar en de financiële risico's zijn te groot. Gemeenten en de rijksoverheid moeten daarvoor zorgen. Verpleeghuizen moeten versneld een bouwvergunning kunnen krijgen.

Zij moeten er voorts op kunnen rekenen dat zij alle kosten van verpleeghuiszorg, dus ook de huur, in de toekomst kunnen blijven betalen. Zij mogen geen onaanvaardbare risico's lopen als zij investeren.

Deze voorstellen kosten geld, jazeker. Maar investeringen zijn hard nodig. Nederland moet zich voorbereiden op de groeiende vraag naar zorg voor ouderen. We kunnen niet langer roofbouw plegen op het personeel in de verpleeghuizen. Onze ouderen zijn dat extra geld waard. Ouderen hebben recht op een menswaardig bestaan. Daar hebben we graag meer geld voor over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden